Căng thẳng Trung Đông leo thang khi Mỹ và Iran nối lại các cuộc tấn công lẫn nhau 

Tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến căng thẳng khi Mỹ và Iran nối lại các cuộc tấn công trả đũa bằng tên lửa và không kích, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực.

Ngày 29/7, quân đội Mỹ mở lại các đợt không kích quy mô lớn nhằm vào các trung tâm chỉ huy, cơ sở tên lửa và hệ thống thiết bị bay không người lái (UAV) của Iran. Đây là lần đầu tiên Washington tiến hành tấn công trở lại lãnh thổ Iran sau gần một tuần tạm dừng các hoạt động quân sự. Theo phía Mỹ, chiến dịch được triển khai nhằm đáp trả vụ Iran phóng tên lửa vào lực lượng Mỹ tại Trung Đông ngày 28/7.

Trong khi đó, tình hình an ninh khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp khi Mỹ và Saudi Arabia tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những mục tiêu được cho là do Iran hậu thuẫn tại Iraq. Đáp trả, Tehran tuyên bố đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại Jordan, Kuwait và Bahrain.

Phát biểu ngày 31/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang cân nhắc các bước đi tiếp theo trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Tuy nhiên, ông khẳng định Mỹ vẫn để ngỏ khả năng giải quyết bất đồng thông qua con đường ngoại giao nếu Tehran sẵn sàng tham gia các cuộc đàm phán một cách nghiêm túc.

Song song với các hoạt động quân sự, Mỹ cũng công bố gói trừng phạt mới nhằm vào một số tổ chức và doanh nghiệp có liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Truyền thông phương Tây dẫn các nguồn thạo tin cho biết Mỹ và Israel đang chuẩn bị phương án không kích quy mô lớn nhằm vào hạ tầng năng lượng của Iran, với khả năng triển khai ngay trong dịp cuối tuần. Theo các nguồn tin, Washington muốn hoàn tất chiến dịch trước khi thị trường tài chính mở cửa trở lại nhằm hạn chế tác động tới kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, Tổng thống Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng, trong khi một quan chức Israel cho biết Tel Aviv chưa nhận được đề nghị tham gia chiến dịch.

Theo các chuyên gia, việc các bên đồng thời gia tăng hoạt động quân sự trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao vẫn bế tắc cho thấy triển vọng hạ nhiệt căng thẳng trong ngắn hạn còn nhiều thách thức. Trong khi đó, việc Nhà Trắng vừa duy trì sức ép quân sự, vừa để ngỏ khả năng đối thoại được cho là phản ánh chiến lược “gây sức ép tối đa” của Chính quyền Tổng thống Trump nhằm tạo lợi thế trên bàn đàm phán với Tehran.

Bà Burcu Ozcelik, nhà nghiên cứu cấp cao về an ninh Trung Đông tại Viện Quân chủng Thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định kịch bản có khả năng xảy ra cao nhất trong thời gian tới là Mỹ và Iran sẽ tiếp tục các đòn đáp trả quân sự qua lại, trong khi các nỗ lực ngoại giao với sự tham gia của các quốc gia vùng Vịnh vẫn được duy trì song song.

“Về lâu dài, cả Washington và Tehran đều sẽ phải quay trở lại bàn đàm phán nhằm khôi phục bản ghi nhớ đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ theo cách mà mỗi bên đều có thể chấp nhận về mặt chính trị trong nước”, bà nói. Tuy nhiên, chuyên gia này cảnh báo nguy cơ lớn nhất là xung đột có thể chuyển sang trạng thái đối đầu kéo dài, với các cuộc tấn công trả đũa trở thành diễn biến thường xuyên, làm gia tăng bất ổn tại Trung Đông.

Về mặt ngoại giao, Pakistan, một trong những quốc gia đóng vai trò trung gian, cho biết các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn đang được duy trì, đặc biệt liên quan đến các biện pháp hạ nhiệt căng thẳng và khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Mỹ thông báo đạt thỏa thuận về giải giáp Hamas

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi các quan chức cấp cao của Hamas ngày 31/7 xác nhận phong trào này đã đạt được thỏa thuận với Israel, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các bên thống nhất về lộ trình “giải giáp hoàn toàn” Hamas, mở đường cho tiến trình chấm dứt xung đột và tái thiết vùng lãnh thổ này.

Tổng thống Trump cho biết “Hội đồng Hòa bình” đã đạt được thỏa thuận lịch sử về giải giáp hoàn toàn Hamas và các nhóm vũ trang khác tại Gaza. Quá trình giải giáp sẽ được triển khai theo từng giai đoạn: sau khi hoàn tất, quân đội Israel sẽ rút khỏi Gaza và Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) sẽ phối hợp với lực lượng cảnh sát Palestine mới để đảm trách an ninh tại vùng lãnh thổ này. Cùng ngày, Hội đồng Hòa bình đã công bố lộ trình gồm 15 điểm nhằm triển khai thỏa thuận hòa bình tại Dải Gaza.

Ngay sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ, Hamas xác nhận phong trào đã đạt được thỏa thuận, song chưa công bố thêm chi tiết. Tuy nhiên, phía Israel cho biết vẫn chưa chấp nhận đề xuất hiện nay. Israel khẳng định nước này tiếp tục yêu cầu Hamas phải giải giáp hoàn toàn và Dải Gaza phải được phi quân sự hóa trước khi quân đội Israel rút khỏi khu vực.

Giới quan sát nhận định dù được đánh giá là bước tiến đáng chú ý trong nỗ lực chấm dứt xung đột, kế hoạch vẫn phải đối mặt với nhiều trở ngại đáng kể. Trước hết là bất đồng giữa các bên về trình tự thực hiện, đặc biệt là việc giải giáp Hamas có phải điều kiện tiên quyết cho rút quân hay không. Bên cạnh đó, việc bảo đảm cơ chế giám sát và thực thi các cam kết trên thực địa vẫn còn nhiều khoảng trống, trong khi năng lực triển khai lực lượng quốc tế tại Gaza chưa được làm rõ. Ngoài ra, bài toán huy động nguồn lực lớn cho tái thiết dải đất này cũng được xem là thách thức dài hạn, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi của toàn bộ lộ trình hòa bình trong thời gian tới.

Fed giữ nguyên lãi suất giữa áp lực lạm phát kéo dài

Ngày 29/7, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đã quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản tháng thứ 7 liên tiếp, trong bối cảnh lạm phát vẫn ở mức cao kéo dài và giá năng lượng tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông.

Sau hai ngày họp, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ của Fed, đã đưa ra quyết định nói trên với tỷ lệ bỏ phiếu 9-3, đánh dấu cuộc họp thứ năm liên tiếp Fed giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức khoảng 3,5-3,75%.

Ba thành viên bỏ phiếu phản đối quyết định này và ủng hộ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm gồm bà Beth Hammack, Chủ tịch chi nhánh Fed tại Cleveland; ông Neel Kashkari, Chủ tịch chi nhánh Fed tại Minneapolis; và bà Lorie Logan, Chủ tịch chi nhánh Fed tại Dallas.

Kết quả bỏ phiếu phản ánh những quan điểm khác nhau trong nội bộ Fed về mức độ cần thiết của việc tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát. Giới kinh tế nhìn chung đánh giá quyết định giữ nguyên lãi suất là phù hợp khi thị trường vẫn chịu tác động từ đà tăng của giá năng lượng do căng thẳng tại Trung Đông và những yếu tố bất định của kinh tế toàn cầu.

Ông Tom Porcelli, chuyên gia kinh tế trưởng của Wells Fargo, cho rằng Fed cần thêm thời gian để đánh giá diễn biến của lạm phát, đặc biệt khi áp lực giá cả hiện nay chủ yếu bắt nguồn từ các yếu tố phía cung, trong đó có biến động của giá năng lượng - lĩnh vực mà chính sách tiền tệ chỉ có khả năng tác động hạn chế.

Theo giới phân tích, quyết định lần này cho thấy Fed tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận thận trọng, đồng thời sẽ theo dõi sát diễn biến lạm phát và thị trường lao động trước khi cân nhắc các bước đi tiếp theo trong chính sách tiền tệ.

Động đất tại Nhật Bản khiến ít nhất 36 người thiệt mạng

Tính đến tối 1/8, số người thiệt mạng trong trận động đất có độ lớn 7,1 xảy ra tại tỉnh Kumamoto, Tây Nam Nhật Bản, hôm 29/7 đã tăng lên 36 người với ít nhất 138 người bị thương. Công tác tìm kiếm, cứu hộ vẫn đang được triển khai khẩn trương tại các khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất, song hy vọng tìm thấy thêm người sống sót đang dần thu hẹp.

Trận động đất gây thiệt hại nghiêm trọng đối với nhà cửa, hạ tầng và các cơ sở sản xuất. Hai điểm chịu thương vong lớn nhất là trung tâm thương mại Aeon Mall ở thị trấn Kashima, nơi xảy ra vụ nổ và sập một phần công trình, cùng nhà máy của Nippon Paper Industries tại thành phố Yatsushiro, nơi một ống khói bị đổ sập. Trên 9.000 người hiện vẫn phải sơ tán tại gần 400 điểm tránh trú, trong khi khoảng 19.000 hộ gia đình chưa được khôi phục nguồn điện.

Kumamoto từng trải qua hai trận động đất mạnh vào tháng 4/2016, khiến hơn 260 người thiệt mạng và hàng nghìn ngôi nhà bị phá hủy. Tuy nhiên, nhiều cư dân Yatsushiro cho biết rung chấn lần này dữ dội hơn những gì họ từng trải qua cách đây một thập kỷ.

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) cảnh báo nguy cơ xuất hiện các dư chấn mạnh trong một đến hai tuần tới, đồng thời khuyến cáo người dân tiếp tục nâng cao cảnh giác và tuân thủ hướng dẫn của chính quyền địa phương.

Nhật Bản nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương, khu vực tập trung nhiều núi lửa và rãnh đại dương, đồng thời là nơi xảy ra khoảng 20% số trận động đất lớn trên thế giới. Dù các tiêu chuẩn xây dựng nghiêm ngặt đã góp phần giảm thiểu thương vong, trận động đất lần này vẫn gây thiệt hại đáng kể đối với hạ tầng và đời sống người dân. Hiện công tác cứu hộ và khắc phục hậu quả vẫn đang được triển khai, trong khi giới chức Nhật Bản cảnh báo nguy cơ dư chấn kéo dài cùng tình trạng nắng nóng cực đoan có thể tiếp tục gây khó khăn cho các hoạt động cứu trợ.