Năm 1926, tại một thị trấn nhỏ vùng Ardennes thuộc tỉnh Luxembourg của Bỉ, người ta tổ chức một cuộc tụ họp khiêm tốn dành cho giống ngựa kéo Ardennes. Một thế kỷ sau, sự kiện ấy đã trở thành Hội chợ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Nông sản Libramont và là hội chợ nông nghiệp ngoài trời lớn nhất châu Âu.
Du khách tham quan Hội chợ nông nghiệp Libramont. Ảnh : Emilie Thill
Nếu như kỳ hội chợ năm 1927 quy tụ 160 con ngựa, ba đơn vị trưng bày và khoảng 10.000 khách tham quan. Hiện nay, Libramont đón hơn 220.000 lượt khách mỗi năm với gần 800 đơn vị trưng bày trải trên diện tích 300.000 m². Sự kiện kéo dài bốn ngày, từ 24 đến 27/7 năm nay, và đã trở thành một trong những hoạt động mùa hè thu hút đông người nhất tại vùng Wallonie.
Nhân dịp kỷ niệm 100 năm, Cao ủy châu Âu phụ trách Nông nghiệp và Thực phẩm Christophe Hansen đã tới thăm hội chợ trong ngày bế mạc. Kỳ hội chợ năm nay được ban tổ chức thiết kế với trọng tâm hướng tới giới trẻ, và chuyến thăm của ông Hansen được Ủy ban châu Âu (EC) mô tả là sự khẳng định cam kết thúc đẩy đổi mới thế hệ trong nông nghiệp, phù hợp với Chiến lược Đổi mới thế hệ trong nông nghiệp mà EC đã công bố.
Cao ủy Hansen tham quan hội chợ cùng Thủ tướng Bỉ Bart De Wever, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Việc làm, Kinh tế và Nông nghiệp David Clarinval, và Bộ trưởng Nông nghiệp vùng Wallonie Anne-Catherine Dalcq. Chương trình bao gồm phần giới thiệu các giống vật nuôi, thăm các gian trưng bày về Một Sức khỏe và giải pháp sinh học, khu triển lãm cơ giới Mecanic Show với các sáng chế nông nghiệp, cùng khu vực mang tên "Thực phẩm của ngày mai".
Nhưng phần đáng chú ý nhất trong chương trình làm việc lại diễn ra vào buổi chiều, sau khi các máy móc đã tắt động cơ. Cao ủy Hansen thảo luận với Thủ tướng De Wever và Bộ trưởng Clarinval về Khung Tài chính Đa niên tương lai của EU cùng đề xuất Chính sách Nông nghiệp chung (CAP) giai đoạn tới.
Đây là hai hồ sơ gắn chặt với nhau và đang gây tranh cãi bậc nhất tại Brussels. CAP từ lâu chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách chung, và mọi thay đổi về cấu trúc ngân sách đều lập tức chạm tới thu nhập của hàng triệu nông hộ châu Âu. Việc cuộc thảo luận diễn ra tại một hội chợ nông nghiệp, giữa những người trực tiếp chịu tác động, mang ý nghĩa biểu tượng không nhỏ.
Trọng tâm "thế hệ kế cận" của Libramont năm nay không phải là lựa chọn ngẫu nhiên. Nông nghiệp châu Âu đang đối mặt với tình trạng lão hóa lực lượng lao động và thiếu người kế nghiệp, vấn đề mà Chiến lược Đổi mới thế hệ của EC đặt ra nhằm giải quyết. Tại hội chợ, câu chuyện này hiện diện dưới nhiều hình thức, từ các gian hàng đào tạo nghề tới những khu vực dành riêng cho công nghệ mà thế hệ nông dân trẻ đang sử dụng.
Nông dân địa phương bán sản phẩm từ trang trại tại Hội chợ nông nghiệp Libramont. Ảnh : Emilie Thill
Công nghệ chính là sợi chỉ xuyên suốt kỳ hội chợ thứ 100. Libramont vận hành nền tảng "Nông nghiệp kết nối", với lập luận rằng canh tác càng chính xác thì lượng thuốc bảo vệ thực vật tiêu thụ càng ít. Một trong những chủ đề được chú ý nhất năm nay là việc sử dụng dữ liệu vệ tinh để quan sát đồng ruộng từ không gian, qua đó tính toán chính xác nhu cầu phân bón của từng khu vực trong cùng một thửa đất và cắt giảm lượng phân bón dư thừa.
Bên cạnh đó, dự án liên hiệp hội "Blue Deal Agricole" hiện diện tại khu vực nông nghiệp sinh thái của hội chợ, với mục tiêu giảm sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón tổng hợp, cải thiện chất lượng nguồn nước.
Một chủ đề khác nổi lên mạnh mẽ tại Libramont năm nay là vị thế của phụ nữ trong nông nghiệp. Tại Bỉ, chỉ 16% chủ trang trại là nữ giới. Nhưng Bỉ không phải ngoại lệ trên thế giới. Có lẽ bởi vậy mà Liên hợp quốc đã chọn năm nay làm Năm quốc tế về nữ nông dân.
Hưởng ứng chủ đề đó, ban tổ chức hội chợ Libramont đã khôi phục cuộc thi "Nữ nông dân của năm", vốn bị gián đoạn suốt 20 năm qua. Sau vòng bình chọn trực tuyến và một loạt phần thi tại hội chợ, danh hiệu đã thuộc về bà Maddly Ramelot, 40 tuổi, một nữ nông dân ở tỉnh Namur.
Câu chuyện nghề nghiệp của bà Ramelot phản ánh chính xác sự chuyển dịch mà cuộc thi muốn tôn vinh. Chồng bà tiếp quản trang trại từ cha mẹ, ban đầu bà không có vai trò gì trong hoạt động sản xuất. Dần dần, bà phát triển mảng sản xuất kem từ sữa của trang trại, mở và điều hành cửa hàng bán trực tiếp tại nông trại, rồi đảm nhận toàn bộ khâu sản xuất sữa. Hai vợ chồng cùng quản lý cơ sở nhưng mỗi người có phần trách nhiệm riêng.
Bà Maddly Ramelot cho biết trước đây, người làm nông được mặc định là nam giới, còn người vợ thường bị đóng khung trong vai trò "người phụ giúp" vốn |như một dạng bán quy chế thậm chí không cho phép họ đóng góp vào quỹ hưu trí của chính mình. Nhưng bà Maddy đã thay đổi điều này với khẳng định "tôi sẽ không bao giờ chọn nghề này nếu chỉ để mang một quy chế nửa vời như vậy", đồng thời cho biết hiện đã có doanh nghiệp riêng.
Cùng ngày, tám nữ nông dân khác được vinh danh tại Libramont vì những nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học, trong khuôn khổ cuộc thi do tổ chức Natagora, hiệp hội Natagriwal và công đoàn nông nghiệp Fugea phối hợp tổ chức.
Một trăm năm sau cuộc tụ họp của những con ngựa kéo Ardennes, Libramont vẫn giữ hình thức của một hội chợ nông thôn truyền thống với các cuộc thi gia súc, hội thi cưỡi ngựa và gian hàng ẩm thực. Nhưng nội dung đã thay đổi căn bản. Những vấn đề được bàn tại đây năm nay là ai sẽ kế nghiệp các trang trại, ngân sách nông nghiệp châu Âu sẽ ra sao, dữ liệu vệ tinh có thể thay thế kinh nghiệm của nông dân đến đâu, và phụ nữ có được công nhận đúng vai trò hay không. Đây cũng đều là những câu hỏi định hình tương lai của nền nông nghiệp châu Âu, chứ không riêng của vùng Ardennes.