Tỉnh Ninh Bình có Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới năm 2014, do đó tỷ lệ đô thị hóa theo quy định cần đạt tối thiểu 31,5% (áp dụng yếu tố đặc thù). Hiện nay, tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh đã đạt 36%, cơ bản đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, theo quy định, tỷ lệ số phường phải đạt từ 30% trở lên, trong khi tỉnh mới có 32 phường trong tổng số 129 đơn vị cấp xã, đạt 25%, thấp hơn mức yêu cầu. Để đáp ứng tiêu chuẩn, Ninh Bình cần thành lập thêm ít nhất 7 phường. Đây cũng là nhiệm vụ trọng tâm được các địa phương tập trung thực hiện trong giai đoạn 2027-2028.

Tại xã Vĩnh Trụ, để hoàn thành mục tiêu trở thành phường trước năm 2028, cấp ủy, chính quyền địa phương đã ban hành nghị quyết chuyên đề và kế hoạch cụ thể nhằm tập trung nguồn lực hoàn thiện các tiêu chí. Theo đó, xã phấn đấu tỷ lệ dân số đô thị đạt từ 50% trở lên; thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức bình quân của tỉnh; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt từ 70% trở lên; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp đạt từ 70% trở lên; đồng thời hoàn thành các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị và được công nhận đạt trình độ phát triển đô thị loại III.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Trụ Lê Thị Hồng Hà, để hoàn thành các mục tiêu đề ra, xã tập trung tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền đô thị; đồng thời huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đa dạng hóa hình thức đầu tư, thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội, nhất là khu vực tư nhân, phát triển toàn diện kinh tế - xã hội. Đến nay, Vĩnh Trụ đã đạt 3/5 tiêu chuẩn phường theo quy định tại khoản 5 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Để hoàn thành các tiêu chí xây dựng xã trở thành phường vào năm 2027, UBND xã Gia Viễn tập trung rà soát, bổ sung quy hoạch; xây dựng, quản lý và phát triển đô thị, cảnh quan, kiến trúc; huy động nguồn lực đầu tư hệ thống hạ tầng đồng bộ, thông minh, kết nối với các địa bàn và khu vực lân cận. Xã đồng thời triển khai các giải pháp nâng cao thu nhập bình quân đầu người, phấn đấu đến năm 2027 đạt 90-95 triệu đồng/người/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 1,22%; hoàn thành các tiêu chí, tiêu chuẩn để được công nhận đô thị loại III theo hướng đô thị xanh gắn với du lịch, dịch vụ, từng bước hình thành mô hình “đô thị thông minh, đô thị du lịch kiểu mẫu”. Đến nay, Gia Viễn đã đạt 4/5 tiêu chuẩn phường.

Theo ông Phạm Anh Tú, Trưởng phòng Kinh tế xã Gia Viễn, để hoàn thành tiêu chuẩn “Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội”, xã tập trung phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, khai thác hiệu quả các điểm du lịch trọng điểm như: suối khoáng nóng Kênh Gà, đầm ngập nước Vân Long; phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng; cùng với đó phát triển nông nghiệp gắn với du lịch, nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập trên đơn vị diện tích...

Để hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại I, các sở, ngành của tỉnh Ninh Bình đã chủ động tham mưu ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn; xây dựng kế hoạch thực hiện Đề án xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030; đồng thời rà soát, đánh giá hiện trạng, xác định các tiêu chí đã đạt, chưa đạt và xây dựng lộ trình hoàn thiện phù hợp.

Cùng với đó, tỉnh đang tích cực triển khai các nhiệm vụ về quy hoạch và phát triển đô thị, phát triển đô thị thông minh, đầu tư hạ tầng giao thông kết nối, hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang đô thị. Qua đó, từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng, mở rộng không gian và nâng cao chất lượng đô thị. Qua rà soát bước đầu, đến ngày 30/7/2026, Ninh Bình cơ bản đạt 11/15 tiêu chí đô thị loại I; nhiều tiêu chuẩn đã đáp ứng hoặc cơ bản đáp ứng yêu cầu theo quy định.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Nguyễn Anh Chức, tiến độ thực hiện các tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương cơ bản bám sát lộ trình của Đề án xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030. Các tiêu chuẩn đã đạt tiếp tục được tỉnh duy trì, trong khi những tiêu chuẩn chưa đạt đều đã được xác định rõ cơ quan chủ trì, thời gian và giải pháp thực hiện. Với kết quả đạt được cùng việc tập trung hoàn thiện những tiêu chuẩn còn thiếu, Ninh Bình đang từng bước hoàn thiện hệ thống đô thị, nâng cao chất lượng hạ tầng và mở rộng không gian phát triển, tạo nền tảng để hoàn thành mục tiêu đề ra.