Tháng Năm về luôn gợi nhắc trong lòng người Việt bao ký ức thiêng liêng về vị cha già của dân tộc. Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, công chúng nhiều thế hệ lại tìm về những thước phim, bộ phim tư liệu quý giá để tưởng nhớ và thêm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của Người.

Vừa qua, công chúng ở nhiều thế hệ đã cùng nhau trải qua những cung bậc cảm xúc lắng đọng khi tham dự buổi công chiếu bộ phim tài liệu “Việt Nam - Hồ Chí Minh”. Chương trình do Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với Beat Network tổ chức, đồng thời chính thức khởi động dự án chiếu phim miễn phí định kỳ mang tên “Việt Nam chưa kể hết”, góp phần đưa những di sản điện ảnh tư liệu đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Ông Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương chia sẻ, tác phẩm mở màn cho chuỗi chiếu phim dịp 19/5 là bộ phim tài liệu “Việt Nam - Hồ Chí Minh”, một tác phẩm kinh điển khắc họa cuộc đời, thân thế và hành trình tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ những năm tháng bôn ba nước ngoài đến khi trở về lãnh đạo dân tộc vượt qua hai cuộc kháng chiến và những năm tháng cuối đời. Bộ phim mở ra bức tranh toàn cảnh về lịch sử đấu tranh giành độc lập và quá trình xây dựng đất nước Việt Nam.

Tác phẩm do Nghệ sĩ Nhân dân Đào Trọng Khánh, đạo diễn tên tuổi của điện ảnh tài liệu Việt Nam thực hiện năm 1985. Dù ông đã đi xa, nhưng những giá trị nghệ thuật và tinh thần mà thế hệ nghệ sĩ để lại vẫn tiếp tục được “sống” qua từng khung hình.

Hiện nay, bộ phim đã được chuyển đổi từ định dạng phim nhựa sang phim số nhằm bảo đảm việc trình chiếu thuận lợi hơn. Tuy nhiên, theo ông Tùng, trong tương lai đơn vị vẫn mong muốn tổ chức những buổi chiếu hoàn toàn bằng phim nhựa để khán giả có thể trải nghiệm trọn vẹn không khí điện ảnh xưa.

“Tiếng lạch tạch của máy chiếu, ánh sáng rung nhẹ trên màn ảnh... đó không chỉ là kỹ thuật trình chiếu mà còn là ký ức điện ảnh. Chúng tôi tin rằng những trải nghiệm ấy sẽ mang lại cảm xúc rất đặc biệt cho bất kỳ ai muốn tìm lại một phần quá khứ”, ông Trịnh Quang Tùng chia sẻ.

Bày tỏ niềm xúc động khi bộ phim được trình chiếu trở lại sau nhiều năm, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Văn Nẫm, thành viên ê-kíp thực hiện bộ phim “Việt Nam - Hồ Chí Minh”, bộc bạch niềm hạnh phúc lớn nhất của người làm phim là được nhìn thấy tác phẩm của mình tiếp tục sống trong lòng công chúng.

Theo ông, mỗi khi những thước phim được trình chiếu và có khán giả đón nhận, đó là phần thưởng ý nghĩa nhất đối với những người đã dành cả đời gắn bó với điện ảnh tài liệu. “Tôi cảm thấy rất tự hào vì mình đã đóng góp được một phần nhỏ bé. Tôi chỉ là một hạt cát trong xã hội, nhưng nếu hạt cát ấy có thể góp thêm một chút giá trị cho đất nước thì đó đã là niềm vui rất lớn”, ông Nguyễn Văn Nẫm chia sẻ.

Chăm chú theo dõi bộ phim, bà Nguyễn Thị Thúy Quỳnh (phường Thụy Khuê, Hà Nội) chia sẻ: “Tôi thực sự rất xúc động khi được xem bộ phim ‘Việt Nam - Hồ Chí Minh’. Từng thước phim tái hiện hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh xuyên suốt hành trình lịch sử dân tộc, khắc họa sâu sắc đất nước và con người Việt Nam trong những năm tháng đấu tranh bảo vệ, giải phóng dân tộc. Tôi cảm thấy vô cùng vinh dự khi được xem lại những tư liệu quý do Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương lưu trữ, bảo quản rất công phu để hôm nay công chúng có cơ hội thưởng thức và hiểu thêm về lịch sử”.

Nói về hình ảnh để lại ấn tượng sâu sắc nhất, bà Thúy Quỳnh cho biết đó là những khoảnh khắc Bác Hồ xuất hiện giữa đời sống nhân dân, đồng hành cùng đất nước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là hình ảnh Người đến thăm Đền Hùng.

Theo bà Thúy Quỳnh, việc chiếu lại bộ phim nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ gợi lại ký ức lịch sử mà còn khơi dậy niềm tự hào và lòng biết ơn sâu sắc đối với vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.

“Những hình ảnh về Bác khiến người xem bồi hồi xúc động. Cả cuộc đời Người đã dành trọn cho đất nước, cho độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Đến hôm nay, mỗi khi nhắc đến Bác Hồ, trong lòng người dân vẫn hiện lên những hình ảnh đẹp đẽ và đầy kính yêu. Nhân dân đời đời ghi nhớ công lao của Người cùng toàn dân tộc giành lại độc lập, tự do cho đất nước”, bà Quỳnh bộc bạch.

Bạn trẻ Nguyễn Trâm Anh, sinh viên năm nhất Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ, điều khiến bạn xúc động nhất sau khi xem phim chính là quá trình làm phim đầy gian nan của các nhà sản xuất, đạo diễn và những người quay phim thời chiến.

Theo Trâm Anh, khác với điều kiện hiện đại ngày nay, khi việc ghi hình trở nên thuận tiện với máy quay kỹ thuật số, các nhà làm phim trước đây phải mang theo những hộp phim nhựa cồng kềnh, băng rừng, vượt núi để ghi lại hình ảnh ngay giữa chiến trường khốc liệt. Chính sự hy sinh thầm lặng ấy đã giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về quá trình làm phim tài liệu cũng như hành trình đấu tranh gian khổ của dân tộc.

“Bộ phim cũng giúp mình nhìn thấy nhiều khía cạnh về Bác mà trước đây mình chưa từng đọc hay biết đến. Vì thế, mình càng thêm kính yêu và trân trọng Bác hơn”, Trâm Anh bày tỏ.

Trâm Anh cho biết thật khó để chọn ra một chi tiết đáng nhớ nhất bởi mỗi khuôn hình đều để lại cảm xúc sâu sắc. Tuy nhiên, hình ảnh khiến bạn trẻ đặc biệt ấn tượng là hình ảnh Bác Hồ cùng các chiến sĩ trực tiếp đến các mặt trận, nơi bom đạn vẫn đang trút xuống.

“Khi đó Bác đã lớn tuổi nhưng vẫn sát cánh cùng những chiến sĩ trẻ để bảo vệ đất nước. Điều đó khiến mình vô cùng xúc động…”, Trâm Anh nói.

Từ bộ phim, Trâm Anh cho biết đã học được từ Bác tinh thần kiên trì, lòng yêu nước và sự tận hiến vì Tổ quốc. Với cô bạn, trong dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, được xem những thước phim tư liệu về Người không chỉ giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về cuộc đời và những năm tháng hoạt động cách mạng của Bác mà còn nhắc nhớ mỗi người về sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh đã đổ xương máu để giành độc lập dân tộc.

Sức sống của phim tài liệu trong kỷ nguyên số

Chia sẻ về dự án “Việt Nam chưa kể hết”, ông Trịnh Quang Tùng cho biết chương trình được xây dựng theo hình thức định kỳ hằng tháng, gắn với những dấu mốc lịch sử và sự kiện ý nghĩa của đất nước.

“Tháng 5 gắn với ngày sinh của Bác Hồ, chúng tôi lựa chọn những bộ phim về Người. Các tháng tiếp theo như tháng 6, tháng 7 hay tháng 8 cũng sẽ có những chủ đề tương thích với các sự kiện lịch sử trong năm. Mỗi tháng là một lát cắt ký ức, một câu chuyện Việt Nam được kể lại bằng điện ảnh tư liệu”, ông Tùng chia sẻ.

Về dự án “Việt Nam chưa kể hết”, ông Tùng cho biết Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương đã phối hợp với Beat Network nhằm tận dụng thế mạnh lan tỏa trên nền tảng số và mạng xã hội, đặc biệt trong việc tiếp cận khán giả trẻ.

“Chúng tôi mong muốn đưa những tác phẩm điện ảnh tài liệu đến gần hơn với thế hệ trẻ, để các bạn hiểu thêm về lịch sử dân tộc, về con người Việt Nam và đặc biệt là về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vì vậy, hai đơn vị đã ký kết hợp tác để lan tỏa các bộ phim đến đông đảo công chúng.

Địa điểm tổ chức được đặt ngay tại Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, cái nôi của điện ảnh tài liệu Việt Nam. Chúng tôi mong nơi đây sẽ trở thành một điểm hẹn văn hóa, nơi khán giả có thể tìm đến để thưởng thức những bộ phim tài liệu, những tác phẩm nghệ thuật do nhiều thế hệ nghệ sĩ điện ảnh dày công sáng tạo trong hơn 70 năm qua”, ông Quang Tùng cho hay.

Đặc biệt, sức hút của chương trình vượt ngoài mong đợi khi chỉ sau 1 - 2 ngày mở đăng ký đã ghi nhận hơn 1.000 lượt quan tâm, gấp nhiều lần sức chứa của rạp chiếu. Theo ông Trịnh Quang Tùng, sự quan tâm đó cho thấy nhu cầu thưởng thức phim tài liệu đang trở lại mạnh mẽ. Khán giả ngày càng mong muốn được hiểu sâu hơn về con người Việt Nam, về lịch sử và những giá trị đã làm nên đất nước. Đó là điều rất đáng quý.

“Hiện nay, chúng tôi đang thử nghiệm với tần suất một buổi chiếu mỗi tháng. Tuy nhiên, trước nhu cầu rất lớn của khán giả, đơn vị dự kiến sẽ tăng tần suất lên 2–3 buổi mỗi tháng, thậm chí mở thêm các suất chiếu để phục vụ công chúng tốt hơn. Đây cũng là mong muốn chung của những người làm phim tài liệu”, ông Tùng bày tỏ.

Anh Ngô Đức Anh, đại diện Beat Network, Ban tổ chức dự án “Việt Nam chưa kể hết” cho biết, bài toán lớn nhất đặt ra ngay từ đầu là làm thế nào để đưa kho tàng phim tài liệu đồ sộ của Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương đến gần hơn với công chúng trẻ.

“Hãng phim đã tồn tại hơn 70 năm với một khối lượng tác phẩm rất lớn. Đây không chỉ là di sản điện ảnh của Việt Nam mà còn mang giá trị chung của nhân loại. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều bạn trẻ vẫn chưa biết nhiều đến nguồn di sản quý giá này. Vì vậy, Beat Network tham gia dự án với mong muốn lan tỏa những bộ phim ấy tới cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ”, anh Đức Anh cho hay.

Theo anh Ngô Đức Anh, ngay khi dự án được khởi động, Ban tổ chức kỳ vọng sẽ thu hút sự quan tâm của khán giả trẻ, song kết quả nhận được đã vượt xa mong đợi.

“Chúng tôi mong muốn có đông đảo bạn trẻ tham gia, nhưng khi lượng đăng ký tăng gấp 5 lần sức chứa của rạp thì thực sự ngoài sức tưởng tượng của Ban Tổ chức. Điều đó cho thấy phim tài liệu không hề kén khán giả như nhiều người vẫn nghĩ. Các tác phẩm vẫn có sức hút rất lớn, chỉ là cần một cách kể, một phương thức tiếp cận gần gũi hơn với người trẻ hôm nay”, anh Ngô Đức Anh chia sẻ.

Thưởng thức bộ phim “Việt Nam - Hồ Chí Minh”, chị Nguyễn Thị Hiền (nhân viên văn phòng tại Hà Nội) bày tỏ: “Tôi thực sự xúc động và một lòng thành kính biết ơn. Có Bác Hồ mới có Đảng, có mùa xuân độc lập hôm nay. Tôi cũng rất trân trọng những nhà làm phim, những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa nghệ thuật đã lăn xả, hy sinh thầm lặng để mang đến cho chúng ta những thước phim vô giá”.

Theo chị Hiền, khoảnh khắc khiến chị ấn tượng nhất chỉ kéo dài vài giây nhưng để lại dư âm sâu sắc: Hình ảnh một em bé trú trong hầm, đôi mắt ngước lên bầu trời nhìn máy bay với vẻ vừa ngỡ ngàng, vừa sợ hãi nhưng vẫn trong trẻo, hồn nhiên.

“Các em còn quá nhỏ để hiểu hết chiến tranh là gì. Chính sự đối lập giữa bom đạn và ánh nhìn thơ ngây ấy khiến tôi thực sự ám ảnh. Bên cạnh đó, những hình ảnh chân thực về Bác Hồ trong phim khiến tôi cảm nhận Người rất gần gũi, giản dị và đời thường”, chị Hiền nói và bày tỏ mong muốn dự án “Việt Nam chưa kể hết” sẽ được duy trì lâu dài để công chúng có thêm cơ hội tiếp cận kho tàng phim tài liệu đồ sộ của điện ảnh Việt Nam.

Qua từng khuôn hình tư liệu, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện lên gần gũi, giản dị mà sâu sắc, tiếp tục truyền cảm hứng về lòng yêu nước, tinh thần cống hiến và khát vọng dựng xây đất nước. Trong dòng chảy không ngừng của thời đại số, những thước phim tài liệu vẫn lặng lẽ mang trong mình sức sống bền bỉ.