Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhiều địa phương tại TP Hồ Chí Minh đang đổi mới cách thức tuyên truyền, đưa thông tin chính thống đến gần người dân hơn. 

Khi cán bộ cơ sở làm truyền thông số

Bốn giờ sáng, khi nhiều người vẫn còn chìm trong giấc ngủ, chị Vũ Thị Nguyệt, chuyên viên phụ trách tuyên giáo của Ban Xây dựng Đảng, Đảng ủy phường Tân Bình (TP Hồ Chí Minh) đã bắt đầu một ngày làm việc mới.

Việc đầu tiên chị Nguyệt làm không phải là kiểm tra văn bản hay lịch họp, mà là cập nhật thông tin từ các khu phố, rà soát những nội dung cần tuyên truyền trong ngày trên fanpage "Tân Bình trong trái tim tôi".

"Tôi thường xuyên theo dõi các nhóm khu phố, các kênh thông tin cơ sở để nắm bắt hoạt động, cập nhật tình hình. Có những thông tin cần xử lý, viết bài và đăng tải ngay để bảo đảm tính thời sự", chị Nguyệt chia sẻ.

Gần 20 năm làm công tác tuyên truyền, chị Nguyệt chứng kiến sự thay đổi rõ nét trong cách chính quyền cơ sở chuyển tải thông tin đến người dân, từ những bản tin điện tử thời kỳ đầu, đến các nền tảng mạng xã hội hiện nay. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, fanpage "Tân Bình trong trái tim tôi" được chuyển giao về phường quản lý và tiếp tục trở thành một kênh thông tin quan trọng của địa phương.

Nếu trước đây, công tác tuyên truyền chủ yếu dựa vào loa truyền thanh, pa nô, áp phích, hoặc các buổi họp dân, thì nay phần lớn thông tin được truyền tải qua mạng xã hội. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc người làm công tác tuyên truyền phải thay đổi phương thức hoạt động của mình.

"Người dân hiện nay tiếp cận thông tin rất nhanh, gần như theo thời gian thực. Chỉ vài phút là họ có thể đọc được hàng chục nguồn tin khác nhau. Vì vậy, nội dung tuyên truyền cũng phải ngắn gọn, dễ hiểu, hấp dẫn và kịp thời hơn", chị Nguyệt chia sẻ.

Mỗi bài đăng đều phải trải qua nhiều khâu, từ lựa chọn thông tin, biên tập nội dung, đến xử lý hình ảnh và lựa chọn thời điểm đăng tải phù hợp.

"Khó nhất là đặt tiêu đề sao cho nổi bật nhưng vẫn đúng định hướng. Hình ảnh do cơ sở gửi lên chất lượng không đồng đều nên nhiều lúc tôi phải tự chỉnh sửa, cắt ghép lại để bài đăng hấp dẫn hơn", chị Nguyệt nói.

Ngoài những thông báo hành chính, fanpage còn đăng tải các hoạt động cộng đồng, mô hình hay, gương người tốt, việc tốt, hướng dẫn dịch vụ công trực tuyến, cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng hay những thông tin thiết thực gắn với đời sống người dân.

Không riêng phường Tân Bình, tại nhiều địa phương của TP Hồ Chí Minh, đội ngũ cán bộ cơ sở cũng đang đảm nhận thêm vai trò truyền thông số. Là một trong những địa phương tích cực triển khai chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý, điều hành, phường Minh Phụng cũng đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên các nền tảng số. Ông Đặng Hiếu, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Minh Phụng, là một trong những cán bộ trực tiếp tham gia công việc này.

Từ khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, Mặt trận và chính quyền phường bắt đầu xây dựng các trang cộng đồng trên mạng xã hội nhằm kết nối với 36 khu phố và hàng chục nghìn người dân trên địa bàn. "Nhu cầu chuyển tải thông tin nhanh chóng, kịp thời đến từng khu phố tạo áp lực buộc chúng tôi phải thay đổi cách làm", ông Hiếu nhớ lại.

Hiện nay, fanpage của phường và Mặt trận duy trì từ 5 - 7 tin, bài mỗi tuần. Nội dung không chỉ là thông tin hành chính mà còn bao gồm các hoạt động an sinh xã hội, phong trào địa phương, cảnh báo lừa đảo công nghệ cao, phòng cháy chữa cháy, trật tự đô thị và nhiều vấn đề dân sinh khác.

Theo ông Hiếu, sự thay đổi lớn nhất của công tác tuyên truyền cơ sở nằm ở tốc độ lan tỏa thông tin. "Trước đây muốn thông báo một nội dung phải thông qua họp tổ dân phố hoặc loa phát thanh. Bây giờ thông tin có thể đến điện thoại của người dân chỉ sau một cú nhấp chuột. Đặc biệt, người dân còn có thể phản hồi ngay dưới bài viết", ông nói.

Không ít buổi tối sau giờ làm việc, ông Hiếu cùng đồng nghiệp vẫn ngồi rà soát nội dung trước khi đăng tải lên fanpage của phường. "Chúng tôi đều là cán bộ kiêm nhiệm, không được đào tạo chuyên sâu về truyền thông. Ban ngày giải quyết công việc chuyên môn, xuống cơ sở, tối về lại tranh thủ viết bài, chọn ảnh, biên tập nội dung. Áp lực lớn nhất là vừa phải nhanh, vừa phải chính xác", ông Hiếu chia sẻ.

Để đáp ứng yêu cầu mới, nhiều cán bộ cơ sở buộc phải học thêm những kỹ năng trước đây vốn chỉ quen thuộc với người làm báo và truyền thông. Từ viết tin ngắn, chụp ảnh bằng điện thoại, thiết kế infographic trên Canva đến dựng video bằng CapCut, tất cả đều trở thành những kỹ năng cần thiết.

Hình thành lực lượng truyền thông số từ cơ sở

Sự chuyển động ấy không chỉ diễn ra ở một vài địa phương, mà đang được TP Hồ Chí Minh thúc đẩy một cách bài bản.

Cuối tháng 5 vừa qua, hơn 200 cán bộ, đảng viên làm công tác tuyên giáo, dân vận, trưởng khu phố, cộng tác viên dư luận xã hội và lực lượng phụ trách các trang mạng xã hội tại phường Tân Bình và Tân Sơn đã tham dự lớp tập huấn chuyên đề "Kỹ năng viết tin, bài tuyên truyền trên các nền tảng mạng xã hội".

Trong buổi tập huấn, nhiều cán bộ lần đầu được hướng dẫn cách đặt tiêu đề, lựa chọn hình ảnh, sử dụng hashtag, biên tập nội dung và xây dựng các sản phẩm tuyên truyền phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin trên mạng xã hội. Các học viên cũng trực tiếp thực hành viết tin, chụp ảnh và được góp ý, chỉnh sửa ngay tại lớp.

Theo ông Nguyễn Minh Hải, Trưởng phòng Phòng Tuyên truyền, Báo chí - Xuất bản, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP Hồ Chí Minh, trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, công tác tuyên truyền ở cơ sở cần thay đổi mạnh về phương thức để phù hợp với cách tiếp cận thông tin mới của người dân. Thông tin trên nền tảng số không chỉ phải chính xác mà còn cần ngắn gọn, trực quan và có tính tương tác cao.

Mục tiêu của các lớp tập huấn không phải đào tạo nhà báo chuyên nghiệp, mà giúp đội ngũ cán bộ cơ sở có thêm kỹ năng truyền thông số, qua đó nâng cao hiệu quả tuyên truyền trên môi trường mạng. Theo ông Đặng Hiếu, đây thực sự là "chìa khóa" giúp đội ngũ cán bộ cơ sở chuẩn hóa cách làm.

"Trước đây fanpage thường chỉ toàn chữ. Giờ anh em đã biết thiết kế banner, làm infographic, lồng ghép video ngắn. Nhờ đó lượng tương tác tăng lên rõ rệt", ông cho biết.

Bên cạnh công việc chuyên môn, nhiều cán bộ cơ sở hiện nay còn đảm nhận thêm việc quản trị fanpage, cập nhật thông tin, chụp ảnh, viết tin và biên tập nội dung cho các kênh truyền thông của địa phương. Ông Hiếu chia sẻ: "Nhiều lúc chúng tôi tự gọi mình là những nhà báo không chuyên hay truyền thông tuyến đầu. Chúng tôi cũng đi tìm thông tin, chụp ảnh, viết bài, biên tập rồi canh giờ đăng bài".

Theo chị Nguyệt, nhiều câu chuyện người tốt, việc tốt, hoạt động thiện nguyện hay những mô hình hay ở cơ sở được đăng tải trên fanpage địa phương sau đó đã trở thành nguồn tư liệu để các cơ quan báo chí tiếp tục khai thác, lan tỏa. Từ những thông tin ban đầu ở cơ sở, nhiều phóng sự, bài viết đã được thực hiện và tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng.

Dù không được đào tạo chuyên nghiệp về báo chí, họ vẫn đang trở thành những "cầu nối thông tin" giữa chính quyền và người dân trên môi trường số. Từ những bản tin ngắn trên fanpage, những bức ảnh chụp bằng điện thoại hay những câu chuyện người tốt, việc tốt được chia sẻ mỗi ngày, đội ngũ cán bộ cơ sở đang góp phần đưa thông tin chính thống đến gần người dân hơn. Một lực lượng truyền thông số từ cơ sở đang dần hình thành, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền trong giai đoạn mới.