Băng rừng, đào hang, mang các liệt sĩ trở về

Hang Đá Sập (xã Hà Nha, thành phố Đà Nẵng) nằm trên đỉnh núi cao khoảng 600m. Để tiếp cận hang phải băng rừng, vượt qua nhiều vách đá dốc, địa hình hiểm trở, đặc biệt còn tiềm ẩn nhiều bom đạn nguy hiểm sót lại. Thời chiến, hang có mật danh là K600, để dự trữ lương thực, quân nhu, vũ khí và là điểm dừng chân của nhiều đơn vị trước khi tiếp tục ra chiến trường.

Năm 1969, địch thả bom, bắn pháo làm sập toàn bộ hang, vùi lấp nhiều chiến sỹ bộ đội, dân quân, lực lượng tiếp tế...

Đúng với tên gọi, hiện nay, hang Đá Sập bị vùi lấp bởi nhiều tảng đá lớn nhỏ, nặng hàng trăm tấn gây khó khăn lớn cho công tác tìm kiếm, quy tập. Hơn nữa, địa hình núi cao, dốc đứng, còn tiềm ẩn nhiều bom đạn sót lại từ thời chiến nên không thể dùng mìn phá đá hay điều động các loại xe xúc, xe ủi cơ giới để mở đường. Các cán bộ, chiến sỹ thuộc lực lượng tìm kiếm, quy tập của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng phải dùng máy dò mìn, đèn pin và đào bới theo cách thủ công để rà soát kỹ từng ngách hang, hố sâu. Đối với các ngách đá ở vị trí khó tiếp cận, lực lượng tìm kiếm đã sáng tạo ra cách gắn dụng cụ bay (loại nhỏ gọn để trát vữa xây dựng) vào đầu gậy gỗ dài để đào đất. Cung đường từ dưới chân núi lên hang Đá Sập cũng được lực lượng công binh chặt cây, chèn đá, khoét đất tạo bậc thang để cơ động vận chuyển dụng cụ lên hang và tạo đường mòn quy tập hài cốt các liệt sĩ xuống núi an toàn.

Đến nay, sau nhiều tháng nỗ lực triển khai, lực lượng tìm kiếm, quy tập của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng đã phát hiện được 9 bộ hài cốt liệt sĩ cùng nhiều hiện vật trong hang, đồng thời tổ chức đưa 5 hài cốt liệt sỹ (đợt 1) về truy điệu và an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Hà Nha. Tuy nhiên, trong hang Đá Sập vẫn còn rất nhiều hệ thống ngách nhỏ, sâu, khó tiếp cận. Theo đánh giá của lực lượng, nhiều khả năng tại các ngách hang vẫn còn những liệt sỹ khác cùng di vật chưa được tìm thấy.

Dâng một nén nhang lên các liệt sĩ, Đại tá Đinh Văn Hưng, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng rưng rưng xúc động: “Thưa các liệt sĩ, Đảng, Nhà nước và các thế hệ sau rất biết ơn sự hy sinh to lớn của thế hệ trước và đang quyết tâm, nỗ lực tìm kiếm, đưa các anh hùng liệt sỹ trở về. Mong anh linh các liệt sĩ phù hộ, dẫn đường, chỉ lối cho lực lượng quy tập sớm tìm thêm được các bác còn nằm lại. Đồng thời phù hộ cho lực lượng tìm kiếm đảm bảo an toàn, vượt qua khó khăn, hoàn thành mục tiêu Chiến dịch 500 ngày đêm…”.

Triển khai tìm kiếm nhanh nhưng phải đảm bảo an toàn

Trực tiếp kiểm tra công tác tìm kiếm, quy tập tại hang Đá Sập, Đại tá Đinh Văn Hưng, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng nhận định, việc tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại địa bàn núi rừng gặp rất nhiều trở ngại, nguy hiểm. Khu vực tìm kiếm chủ yếu là địa hình núi cao, hang sâu với nguy cơ đất lở, đá sập luôn hiện hữu, đe dọa trực tiếp đến an toàn của cán bộ và chiến sỹ khi phải vào sâu trong các hang đá. Đồng thời, trong khu vực vẫn sót lại các loại bom mìn và vật liệu nổ từ thời chiến tranh, cùng nguy cơ từ rắn rết và khí hậu ẩm ướt đặc trưng của vùng núi, có thể ảnh hưởng đến an toàn, sức khỏe trong quá trình tác nghiệp dài ngày…

Vì vậy, Đại tá Đinh Văn Hưng chỉ đạo, các lực lượng chức năng phải dò mìn, diệt rắn và làm sạch từng khu vực trước khi triển khai công tác tìm kiếm để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cán bộ, chiến sỹ. Đối mặt nhiều hiểm nguy và thông tin chưa rõ ràng về số lượng liệt sỹ hy sinh tại hang, đơn vị tìm kiếm nỗ lực rà soát toàn bộ địa bàn, xác định mục tiêu cao nhất là đảm bảo không bỏ sót bất sỹ liệt sỹ nào. Nhiệm vụ tại Hang Đá Sập sẽ chỉ kết thúc khi đã kiểm tra hết toàn bộ hang, đến từng ngõ ngách cuối cùng.

Khi mùa mưa bão tới, công tác tìm kiếm, quy tập tại khu vực rừng núi sẽ khó khăn, nguy hiểm hơn nhiều. Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng yêu cầu, lực lượng tìm kiếm, quy tập phải thực hiện nhanh chóng, hiệu quả, hoàn thành cơ bản công tác tìm kiếm hài cốt liệt sỹ tại hang Đá Sập trước mùa mưa để tiếp tục triển khai các bước lấy mẫu xét nghiệm, xác định danh tính cho các liệt sĩ.

“Chiến dịch "500 ngày đêm" là một chiến dịch không có tiếng súng nhưng là chiến dịch mang đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Đối với cán bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang thành phố Đà Nẵng, đây là một mệnh lệnh từ trái tim. Toàn lực lượng quyết tâm không quản ngại khó khăn, không quản ngại thời gian, điều kiện địa hình hay thời tiết, sẵn sàng làm việc ngày đêm, kể cả ngày nghỉ để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ”, Đại tá Đinh Văn Hưng, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng chỉ đạo tại hiện trường.

Trải qua hai cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, trên chiến trường thành phố Đà Nẵng (bao gồm tỉnh Quảng Nam trước đây) có tổng cộng hơn 90.000 liệt sĩ đã nằm lại. Sau hơn 3 tháng triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tại thành phố Đà Nẵng đã tổ chức tìm kiếm tại 250 địa điểm, đến nay quy tập được 28 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 9 hài cốt tại khu vực hang Đá Sập…