Mong chờ ngày anh trở về

Cuối tháng 6 /2026 tại Hội trường Công an xã Ô Diên (Hà Nội), Công an xã và các đơn vị liên quan tổ chức thu nhận mẫu ADN cho thân nhân các liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại địa phương. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" do TP Hà Nội phát động.

Có mặt tại buổi lấy mẫu, ông Nguyễn Văn Tụ, 78 tuổi, ở cụm 1, Tân Lập, xã Ô Diên, chia sẻ: “Anh trai tôi là liệt sĩ Nguyễn Văn Tưởng, hy sinh tháng 3/1968 tại mặt trận phía Nam, Quân khu 4, tỉnh Quảng Bình trước đây. Đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt liệt sĩ...".

Đã nhiều năm, ông Tụ lặn lội đi tìm kiếm hài cốt anh trai, nhưng vẫn chưa có kết quả. Ông Tụ hy vọng, qua việc thu nhận mẫu gen ADN bổ sung nguồn dữ liệu phục vụ công tác đối sánh để có cơ hội xác định danh tính hài cốt liệt sĩ lần này, sẽ có thêm cơ hội để tìm được người thân.

Ở tuổi 79, khi tóc đã bạc, bà Thế Thị Yến (xã Ô Diên, TP Hà Nội) vẫn đau đáu mong ước suốt gần 60 năm qua là tìm được hài cốt người anh trai, liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn để đưa về quê hương.

Theo bà Yến, liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn sinh năm 1940, là con cả trong gia đình có bốn anh em. Ông lên đường vào chiến trường Quảng Nam (cũ) chiến đấu chống Mỹ khi mới 26 tuổi. Theo giấy báo tử, ông hy sinh năm 1968 tại chiến trường Quảng Nam (cũ).

Nhiều năm qua, gia đình cũng từng đi tìm nhưng không có kết quả. Với bà Yến, chương trình thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính mở lên một tia hy vọng sau hàng chục năm chờ đợi.

Ở tuổi xế chiều, bà Yến không giấu nỗi lo thời gian không còn nhiều. "Tôi chỉ mong còn kịp gặp anh. Nếu số phận còn cho hai anh em gặp lại m, tôi sẽ được đón anh về", bà Yến tâm sự.

Theo bà Bùi Thị Thu Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Diên, buổi thu nhận mẫu ADN có 617 thân nhân liệt sĩ của xã đủ điều kiện theo thứ tự ưu tiên tham dự, nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu ADN phục vụ đối chiếu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Giọt máu nối hành trình tìm liệt sĩ

Tại các điểm thu nhận mẫu ADN ở phường Trường Vinh và xã Diễn Châu, những ngày qua luôn hiện hữu một bầu không khí đặc biệt. Xen lẫn sự khẩn trương của lực lượng chức năng là những ánh mắt đầy hy vọng của các thân nhân liệt sĩ, những người đã dành hàng chục năm mòn mỏi đi tìm tung tích người thân đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Từ rất sớm, bà Trần Thị Ngụ (74 tuổi, trú xóm Phong Thuận, Hưng Hòa, phường Trường Vinh) đã có mặt tại Hội trường Công an phường để thực hiện lấy mẫu xét nghiệm ADN. Với bà, đây không đơn thuần là một thủ tục chuyên môn, mà là tia hy vọng sau gần sáu thập kỷ gia đình miệt mài tìm kiếm người anh cả – liệt sĩ Trần Đình Kiên, hy sinh năm 1966 khi mới tròn 18 tuổi.

Dẫu thời gian đã lùi xa gần 60 năm, trong ký ức của người em gái, anh Kiên vẫn là chàng thanh niên khôi ngô, nước da trắng trẻo, nụ cười lúc nào cũng hiền hậu. Là anh cả trong gia đình, anh luôn yêu thương, nhường nhịn các em. Mỗi lần có quà bánh hay món ngon, anh đều nhường phần cho các em trước, còn mình nhận phần sau cùng. Với bà Ngụ, người anh trai ấy mãi mãi dừng lại ở tuổi mười tám, độ tuổi đẹp nhất của đời người.

"Đã nhiều lần tôi cố hình dung khuôn mặt người anh nếu còn sống hôm nay sẽ ra sao. Nhưng trong ký ức, anh Kiên vẫn mãi là chàng trai tuổi mười tám với nụ cười hiền và ánh mắt đầy yêu thương dành cho các em”, bà Ngụ xúc động chia sẻ.

Gia đình bà có bốn anh em thì có ba người anh lên đường nhập ngũ. Ngoài liệt sĩ Trần Đình Kiên, hai người anh còn lại đều trở về với thương tật của chiến tranh. Không nguôi nỗi day dứt về người anh cả chưa biết nơi yên nghỉ, nhiều năm qua, cả gia đình đã dốc sức tìm kiếm. Hai người anh, dù mang trên mình vết thương chiến tranh, vẫn cùng người thân lặn lội sang tận Campuchia, nơi anh Kiên từng chiến đấu với hy vọng tìm được phần mộ của em. Thế nhưng, sau bao chuyến đi, tất cả vẫn chỉ là nỗi tiếc nuối khi tung tích của liệt sĩ vẫn bặt vô âm tín.

Ngồi lặng lẽ chờ đến lượt lấy mẫu ADN, đôi mắt người phụ nữ tuổi ngoài thất thập ánh lên niềm mong mỏi xen lẫn xúc động. Bà kể, gia đình đã đi tìm ở nhiều nơi nhưng đều không có kết quả. "Gia đình mong ngóng lắm. Trước khi mất, bố mẹ cũng luôn dặn dò các con phải cố gắng tìm bằng được mộ của anh", bà Ngụ nghẹn ngào chia sẻ.

Lời căn dặn ấy trở thành tâm nguyện thiêng liêng được các thế hệ trong gia đình gìn giữ suốt nhiều năm. Vì vậy, khi chương trình thu nhận mẫu ADN được triển khai, bà và người thân lập tức đăng ký tham gia với niềm tin rằng khoa học sẽ mở ra cơ hội mới để xác định danh tính liệt sĩ, giúp khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài gần sáu thập kỷ.

Đối với những thân nhân như bà Trần Thị Ngụ, mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ là dữ liệu phục vụ công tác giám định, mà còn là sự gửi gắm của niềm hy vọng, của tình thân và khát vọng đoàn tụ sau bao năm chia cắt. Họ tin rằng, bằng sự phát triển của khoa học cùng những nỗ lực của các cơ quan chức năng, ngày những người con đã hy sinh được trở về trong vòng tay gia đình sẽ không còn quá xa.

"Giờ gia đình chỉ còn mỗi tôi. Tôi cũng hết sức rồi, chỉ mong Nhà nước giúp tìm được hài cốt anh để đưa anh về quê...", vừa dứt lời, bà Nguyễn Thị Thanh (sinh năm 1964, xã Diễn Châu, Nghệ An) nghẹn ngào bật khóc.

Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày anh trai hy sinh trên chiến trường Campuchia, người em gái ấy vẫn chưa thể thực hiện tâm nguyện lớn nhất của cha mẹ: Đưa liệt sĩ Nguyễn Thanh Bình trở về quê hương.

Tại điểm thu nhận mẫu ADN dành cho thân nhân liệt sĩ, bà Thanh ôm chặt tập hồ sơ đã ngả màu theo năm tháng. Bên trong chỉ có giấy báo tử, vài thông tin ít ỏi về người anh cùng những ký ức chưa bao giờ nguôi ngoai. Với bà, mẫu ADN vừa được lấy không đơn thuần là dữ liệu giám định, mà là niềm hy vọng cuối cùng sau hành trình tìm kiếm kéo dài hàng chục năm.

Năm 1970, khi mới 17 tuổi, anh Nguyễn Thanh Bình tình nguyện nhập ngũ. Trong suốt những năm chiến tranh, gia đình chỉ biết ngóng tin qua những lá thư. Đến năm 1976, một đồng đội trở về báo tin anh đã anh dũng hy sinh ngày 28/2/1974 trên đất Campuchia. Tin dữ đến muộn khiến nỗi đau của gia đình thêm quặn thắt.

"Năm 2001, trước lúc mất, bố nắm tay các con dặn bằng mọi giá phải tìm và đưa anh Bình về quê. Đó là lời hứa mà cả gia đình mang theo suốt bao năm", bà Thanh xúc động kể.

Thế nhưng thời gian không chờ đợi ai, các anh chị em lần lượt qua đời, rồi đến mẹ bà cũng nhắm mắt năm 2021 mà vẫn chưa kịp nhìn thấy con trai trở về. Giờ đây, bà Thanh là người duy nhất tiếp tục hành trình ấy.

Từ năm 2011 đến nay, bà đã 5 lần sang Campuchia, mang theo tấm sơ đồ chôn cất do đồng đội lưu giữ. Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ K90 cùng chính quyền và người dân địa phương nhiều lần hỗ trợ xác minh, tìm kiếm tại huyện Leuk Daek, tỉnh Kandal. Nhưng sau gần nửa thế kỷ, địa hình đã đổi thay, mọi dấu vết gần như biến mất.

"Người dân nói vẫn còn nhiều liệt sĩ Việt Nam chưa được quy tập, nên tôi chưa bao giờ từ bỏ hy vọng. Nhưng giờ tôi già rồi, sức yếu, không còn điều kiện để sang Campuchia thêm lần nào nữa...", bà Thanh bày tỏ.

Giờ đây, tất cả niềm tin của người em gái được gửi gắm vào ngân hàng ADN thân nhân liệt sĩ. "Tôi chỉ mong một ngày nào đó, nhờ kết quả giám định ADN, anh tôi sẽ được trở về với gia đình. Chỉ cần hoàn thành tâm nguyện của bố mẹ, tôi mãn nguyện rồi...", bà Thanh nói trong nước mắt.

Trách nhiệm, sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ

Thực hiện Kế hoạch số 453/KH-BCA-C06 ngày 8/6/2026 của Bộ Công an về mở đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, nhiều địa phương đã khẩn trương xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện.

Tại tỉnh Nghệ An, sau 7 ngày triển khai chiến dịch thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ tại 7 điểm cố định trên địa bàn, Công an tỉnh Nghệ An đã thu nhận được 17.831 mẫu sinh phẩm, phục vụ công tác tìm kiếm, xác định danh tính hơn 22.000 liệt sĩ.

Thực hiện kế hoạch về mở đợt "Cao điểm triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin", Công an thành phố Hà Nội đã phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an thành lập 5 đoàn công tác với gần 100 cán bộ, nhân viên, tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 126 xã, phường trên địa bàn thành phố trong 8 ngày liên tục, từ ngày 25/6 đến 2/7/2026.

Việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN được thực hiện bảo đảm đúng đối tượng, đúng quy trình theo các quy định của Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an về giám định ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Tại tỉnh Lào Cai, Công an tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai đợt cao điểm với mục tiêu thu nhận 3.434 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính trên địa bàn.Thời gian thực hiện dự kiến từ ngày 13 đến 17/7 tại điểm thu nhận tập trung ở các phường: Yên Bái, Lào Cai, Nghĩa Lộ và xã Khánh Hòa nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân tham gia.

Các địa phương cũng chuẩn bị phương tiện đưa đón, bảo đảm điều kiện chăm sóc sức khỏe cho thân nhân trong quá trình lấy mẫu. Toàn bộ việc thu nhận mẫu ADN được thực hiện miễn phí, bảo đảm đúng quy trình, an toàn và bảo mật thông tin theo quy định của pháp luật.

Trước đó, tại trụ sở Bộ Công an, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã tổ chức lễ phát động triển khai cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin trên phạm vi toàn quốc. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).

Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã trao thông báo kết quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ cho thân nhân của các liệt sĩ đã được xác định danh tính, mang lại niềm an ủi lớn lao cho nhiều gia đình sau hàng chục năm chờ đợi.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, trong 6 tháng đầu năm, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đạt nhiều kết quả tích cực. Bộ Quốc phòng đã duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập và đã tìm kiếm, quy tập được 1.255 hài cốt liệt sĩ cùng 3 mộ tập thể tại tỉnh Tuyên Quang.

Cả nước đã thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang; 7/7 quân khu hoàn thành việc lấy mẫu đối với 13.842 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Về công tác giám định ADN, Bộ Công an đã tổ chức thu nhận 13.457 mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ, phân tích 52.385 mẫu và đồng bộ 17.473 kết quả vào cơ sở dữ liệu quốc gia.

Trong 6 tháng cuối năm, Ban Chỉ đạo quốc gia đặt mục tiêu tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; phấn đấu tìm kiếm, quy tập khoảng 3.000 hài cốt liệt sĩ, tổ chức lấy mẫu khoảng 110.000 mộ liệt sĩ và giám định ADN khoảng 9.000 mẫu hài cốt.

Việc triển khai đồng bộ đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN trên phạm vi toàn quốc được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ, góp phần sớm xác định danh tính những hài cốt còn thiếu thông tin, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân các gia đình liệt sĩ và tiếp tục lan tỏa sâu sắc truyền thống, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.