Theo trang The Japan Times, đối với Nhật Bản, quốc gia nghèo tài nguyên thiên nhiên, việc bảo đảm nguồn khoáng sản chiến lược mang ý nghĩa sống còn. Tháng 2 năm nay, nước này đã thử nghiệm thành công việc thu gom bùn chứa đất hiếm ở độ sâu khoảng 6.000m ngoài khơi Minamitorishima, thuộc làng Ogasawara của Tokyo.

Dù mục tiêu thương mại hóa được đặt ra sớm nhất vào năm 2028, Chính phủ Nhật Bản vẫn phải giải bài toán cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm an ninh kinh tế và tính khả thi về chi phí.

Giới chuyên gia tin rằng đáy biển quanh Minamitorishima chứa trữ lượng khoáng sản dồi dào. Các lớp vỏ giàu cobalt và các nốt mangan đã được phát hiện tại đây. Cobalt và mangan là những nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin xe điện.

Ngoài ra, khu vực này cũng được xác nhận có bùn chứa các nguyên tố đất hiếm nặng quý hiếm và đắt đỏ như neodymi và dysprosi. Chính phủ Nhật Bản hiện thúc đẩy mạnh hoạt động phát triển dưới vai trò dẫn dắt của nhà nước.

Neodymi và dysprosi là những vật liệu thiết yếu để sản xuất động cơ hiệu suất cao dùng trong xe điện và tua-bin điện gió.

Ông Shoichi Ishii, quan chức Văn phòng Nội các Nhật Bản phụ trách dự án phát triển bùn giàu đất hiếm, cho biết: “Chúng tôi đã theo đuổi phát triển công nghệ suốt nhiều năm để thực hiện nỗ lực đầu tiên trên thế giới nhằm khai thác đất hiếm dưới đáy biển sâu”.

Trong dự án đang triển khai, Văn phòng Nội các cùng Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển – Trái Đất Nhật Bản (JAMSTEC) đã áp dụng phương pháp nối khoảng 600 đoạn ống, mỗi đoạn dài khoảng 10m, từ tàu khoan biển sâu Chikyu xuống đáy đại dương. Thiết bị khai thác ở đầu ống sẽ bao bọc lớp bùn, trộn với nước biển rồi bơm lên mặt nước.

“Chúng tôi đã rất căng thẳng cho tới khi thiết bị khai thác chạm đến đáy biển. Giờ thì mọi người đều nhẹ nhõm vì cuộc thử nghiệm đã thành công”, ông Ishii nói.

Chính phủ Nhật Bản và JAMSTEC từng tiến hành thử nghiệm kết nối đường ống ngoài khơi tỉnh Ibaraki vào năm 2022 và tiếp tục cải tiến công nghệ kể từ đó.

Sau khi phân bổ ngân sách 16,4 tỷ yen cho tài khóa 2025, Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu đánh giá tính khả thi kinh tế của việc thu hồi đất hiếm bằng cách khai thác 350 tấn bùn mỗi ngày vào năm 2027.

Tuy nhiên, Bộ Kinh tế Nhật Bản cho rằng ngưỡng có thể sinh lời của hoạt động khai thác dưới đáy biển phải đạt khoảng 3.500 tấn bùn mỗi ngày – cao gấp 10 lần kế hoạch hiện tại.

Để đạt quy mô này, Nhật Bản sẽ cần nâng cấp cả tàu khai thác lẫn hệ thống tách nước phục vụ xử lý bùn.

“Hoạt động này sẽ tiêu tốn chi phí khổng lồ”, một quan chức cấp cao thuộc cơ quan kinh tế của chính phủ nhận định.

Trung Quốc hiện nắm thị phần áp đảo trên thị trường đất hiếm toàn cầu và nhiều lần sử dụng nguồn cung này như một công cụ gây sức ép, trong đó có việc siết kiểm soát xuất khẩu mỗi khi quan hệ với Tokyo xấu đi.

Bởi vậy, việc bảo đảm nguồn cung đất hiếm ổn định và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc ngày càng được Tokyo coi là vấn đề an ninh kinh tế.

“Chúng ta cần hành động với góc nhìn đặt việc bảo vệ đất nước lên hàng đầu”, Bộ trưởng phụ trách an ninh kinh tế Nhật Bản Kimi Onoda nói, cho thấy chính phủ sẵn sàng chấp nhận chi phí cao cho dự án khai thác đáy biển này.