Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng khan hiếm các mặt hàng nhựa dùng trong đời sống hàng ngày khi nguồn cung nguyên liệu đầu vào bị gián đoạn bởi căng thẳng tại Trung Đông. Tình trạng này ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực, từ hệ thống cửa hàng tiện lợi, tiệm bánh cho đến các cơ sở y tế và nhà hàng.

Nguyên nhân chính xuất phát từ sự thiếu hụt naphtha - một sản phẩm được tách từ dầu thô và là nguyên liệu quan trọng để sản xuất nhựa, sợi tổng hợp, cao su và mực in. Nhật Bản phụ thuộc lớn vào nguồn dầu nhập khẩu từ Trung Đông, trong khi các hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn đã làm giảm đáng kể nguồn cung nguyên liệu.

Theo số liệu của Hiệp hội Công nghiệp Hóa dầu Nhật Bản, sản lượng polyethylene - loại nhựa được sử dụng phổ biến để sản xuất túi mua sắm và túi đựng rác - trong tháng 3 đã giảm tới 62% so với cùng kỳ năm 2025.

Sự thiếu hụt này nhanh chóng tác động đến đời sống thường nhật. Các doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí vận hành gia tăng, trong khi người dân chứng kiến giá nhiều mặt hàng thiết yếu leo thang.

Một chủ nhà hàng tại Tokyo cho biết việc tìm mua găng tay cao su và các chất tẩy rửa đã trở nên khó khăn hơn nhiều so với trước đây. Người này chia sẻ với Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) rằng giá của nhiều loại vật tư đã tăng mạnh, buộc họ phải đến nhiều cửa hàng khác nhau mới có thể tìm đủ hàng phục vụ công việc.

Tình trạng thiếu hụt cũng lan sang lĩnh vực y tế. Một người dân cho biết nha sĩ của họ thậm chí không còn đủ găng tay để sử dụng, khiến nhiều người nhận ra mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng nguồn cung hiện nay.

Trước áp lực thiếu nguyên liệu, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã tìm cách cắt giảm lượng dầu mỏ sử dụng trong sản xuất bao bì.

Theo Independent, nhà sản xuất đồ ăn nhẹ nổi tiếng Calbee từ ngày 1/6 đã bắt đầu chuyển 14 sản phẩm chủ lực, bao gồm khoai tây chiên và bánh snack tôm Kappa Ebisen, từ bao bì in màu sang thiết kế đơn sắc đen trắng. Các sản phẩm này được dán nhãn là "bao bì tiết kiệm tài nguyên dầu mỏ".

Đại diện Calbee cho biết đây là biện pháp nhằm đảm bảo nguồn cung sản phẩm ổn định trong bối cảnh nguyên liệu ngày càng khan hiếm.

Không chỉ Calbee, chuỗi cửa hàng tiện lợi FamilyMart cũng có kế hoạch chuyển dần sang bao bì in đen trắng cho các sản phẩm nhãn riêng từ mùa hè năm nay. Những mặt hàng đầu tiên được áp dụng gồm bánh sandwich, cơm nắm onigiri và nắp đồ uống đông lạnh.

Trong khi đó, Tập đoàn Pan Pacific International Holdings - đơn vị vận hành chuỗi bán lẻ giảm giá Don Quijote - đã bắt đầu đưa 26 sản phẩm nhãn riêng ra thị trường với bao bì đơn sắc.

Các chuyên gia cho biết phần lớn bao bì thực phẩm in màu hiện nay sử dụng công nghệ in ống đồng, vốn phụ thuộc vào các loại mực in có nguồn gốc từ dầu mỏ. Vì vậy, việc giảm màu sắc trên bao bì được xem là giải pháp nhanh chóng để tiết kiệm nguyên liệu.

Bên cạnh các biện pháp ứng phó ngắn hạn, một số doanh nghiệp coi đây là cơ hội để đẩy mạnh chiến lược giảm tiêu thụ nhựa.

Thương hiệu Topvalu thuộc tập đoàn bán lẻ Aeon đã cắt giảm khoảng 40% lượng nhựa sử dụng cho một sản phẩm bằng cách thay thế khay nhựa bằng túi đóng gói.

Bà Mitsuko Tsuchiya, lãnh đạo đơn vị vận hành Topvalu, cho rằng cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã tạo cơ hội để doanh nghiệp nhìn nhận lại các vấn đề môi trường và tìm kiếm những giải pháp đổi mới hơn trong tương lai.

Trong khi đó, Chính phủ Nhật Bản vẫn cố gắng trấn an dư luận khi mô tả tình hình hiện nay là một điểm nghẽn nguồn cung thay vì một cuộc khủng hoảng thiếu hụt nghiêm trọng.

Tuy nhiên, tác động của biến động dầu mỏ không chỉ giới hạn ở Nhật Bản. Tại Seoul, doanh số bán túi rác nhựa trong tháng 3 đã tăng gần gấp 5 lần, buộc giới chức phải áp dụng các biện pháp hạn chế mua hàng. Còn tại Đài Loan, một trong những nơi có mức sử dụng túi nhựa bình quân đầu người cao nhất thế giới, giá nhựa bán buôn đã tăng tới 40% kể từ đầu năm, cho thấy những hệ lụy lan rộng của cuộc khủng hoảng nguồn cung nguyên liệu trên toàn khu vực.