Theo phóng viên TTXVN tại Singapore, đánh giá về bối cảnh an ninh hiện nay, Nhật Bản cho rằng môi trường an ninh trong khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức ngày càng phức tạp, từ các vấn đề kinh tế, an ninh truyền thống đến sự cạnh tranh gia tăng trong các lĩnh vực mới như không gian mạng, không gian vũ trụ và thông tin. Theo ông, ranh giới giữa thời bình và các tình huống khẩn cấp đang trở nên mờ nhạt hơn, đòi hỏi các quốc gia phải tăng cường khả năng ứng phó và hợp tác.

Trước những thách thức này, Bộ trưởng Shinjiro Koizumi cho biết Nhật Bản đề cao tầm quan trọng sống còn của một trật tự khu vực "tự do và rộng mở", nơi mọi quốc gia đều có quyền tự do lựa chọn tương lai theo ý chí của riêng mình mà không bị ép buộc. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản nhấn mạnh 3 yếu tố nền tảng bao gồm: Niềm tin (dựa trên việc tôn trọng luật pháp quốc tế và chủ quyền), Tính minh bạch (nhằm tránh mất lòng tin) và Đối thoại.

Để biến tầm nhìn thành hiện thực, Bộ trưởng Shinjiro Koizumi cho biết Nhật Bản sẽ triển khai 3 nhóm hành động cụ thể. Thứ nhất, nâng cao năng lực quốc phòng một cách minh bạch: Nhật Bản sẽ từng bước củng cố năng lực quốc phòng để đối phó với các thách thức mới như trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống vũ khí tự động, không gian mạng và vũ trụ. Ông nhấn mạnh quá trình này, bao gồm cả việc sửa đổi 3 tài liệu chiến lược dự kiến hoàn tất vào cuối năm nay, sẽ được thực hiện với mức độ minh bạch cao đối với cộng đồng quốc tế.

Thứ hai, tăng cường hợp tác mạng lưới. Người đứng đầu lĩnh vực quốc phòng của Nhật Bản cho biết nước này sẽ đẩy mạnh hợp tác nhằm nâng cao năng lực răn đe và ứng phó, bao gồm củng cố liên minh Mỹ - Nhật, tận dụng Hiệp định Tiếp cận tương hỗ (RAA) với Anh và Australia, hợp tác công nghệ trong khuôn khổ Nhóm Bộ Tứ (Quad), cũng như thúc đẩy hợp tác quốc phòng với các nước thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Thứ ba, đóng vai trò mới trong hợp tác trang thiết bị quốc phòng khu vực. Theo Bộ trưởng Shinjiro Koizumi, kể từ tháng 4 năm nay, Nhật Bản đã sửa đổi căn bản khuôn khổ trong nước về chuyển giao thiết bị và công nghệ quốc phòng, đồng thời Chương trình Hỗ trợ An ninh Chính thức (OSA) đang phát huy hiệu quả. Nhiều dự án hợp tác đang được tích cực triển khai, tiêu biểu như hợp tác với Australia về tàu khu trục, cung cấp hệ thống radar và tàu tuần tra cho Philippines, cũng như các khuôn khổ hợp tác mới với New Zealand và Indonesia. Ông nêu rõ mục tiêu của Nhật Bản là đảm bảo các quốc gia trong khu vực được trang bị đầy đủ năng lực cần thiết để tự bảo vệ mình.

Kết thúc bài phát biểu, Bộ trưởng Shinjiro Koizumi kêu gọi sự đoàn kết của các quốc gia nhằm ngăn chặn sự chia rẽ. Ông khẳng định mục tiêu chung là hướng tới một khu vực kiên cường, đồng thời cam kết sẽ sát cánh cùng các đối tác để cùng nhau xây dựng, bảo vệ và trao lại cho các thế hệ tương lai một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Bên lề Đối thoại Shangri-La lần này, Nhật Bản và Hàn Quốc thông báo sẽ nối lại cuộc diễn tập chung về tìm kiếm cứu nạn vào ngày 7/6 tới. Nếu được triển khai, đây sẽ là cuộc diễn tập đầu tiên giữa hai nước trong lĩnh vực này sau khoảng 9 năm gián đoạn, đồng thời được xem là dấu hiệu cho thấy quan hệ quốc phòng giữa hai nước tiếp tục được cải thiện. Hai nước đạt được điều này tại cuộc gặp giữa Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi và người đồng cấp Hàn Quốc Ahn Gyu Back vào ngày 30/5, trong đó ông Koizumi cho rằng Nhật Bản và Hàn Quốc cần đóng vai trò tích cực hơn trong việc thúc đẩy hòa bình và ổn định tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thông qua tăng cường phối hợp theo cơ chế song phương và ba bên với Mỹ cũng như tăng cường hợp tác chiến lược.

Ngoài ra, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản cũng có các cuộc gặp riêng rẽ với Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth và Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey. Trong cuộc gặp với Bộ trưởng Hegseth, hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu, phát triển và sản xuất các hệ thống quốc phòng tiên tiến, đồng thời tăng cường phối hợp nhằm ứng phó với các thách thức an ninh đang nổi lên tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong cuộc gặp riêng, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi và người đồng cấp Anh John Healey tái khẳng định cam kết tăng cường hợp tác quốc phòng, trong đó có Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu (GCAP) giữa Nhật Bản, Anh và Italy nhằm phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới.