Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đẩy mạnh các biện pháp tăng cường năng lực tình báo và chống gián điệp, sau khi đạo luật thành lập cơ quan mới được thông qua hồi tháng 5.

Cục mới gồm hai nhánh chính: Hội đồng Tình báo Quốc gia đóng vai trò là trung tâm chỉ huy của chính phủ về thu thập và phân tích thông tin tình báo và một cơ quan phụ trách các hoạt động.

Đây là cơ quan tình báo tập trung đầu tiên của Nhật Bản kể từ Thế chiến II nhằm hiện đại hóa khả năng phòng thủ trước các hoạt động gián điệp, sự can thiệp của nước ngoài và các cuộc tấn công khác từ các đối thủ quốc tế.

Theo hãng tin Kyodo dẫn các nguồn tin chính phủ, cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Tình báo Quốc gia do Thủ tướng Sanae Takaichi chủ trì dự kiến cũng sẽ diễn ra trong ngày 31/7. Tại cuộc họp này, chính phủ sẽ bắt đầu thảo luận về chiến lược tình báo quốc gia đầu tiên của Nhật Bản.

Việc thành lập Cục Tình báo Quốc gia là một phần trong chương trình tăng cường năng lực tình báo do Thủ tướng Takaichi thúc đẩy, đồng thời được kỳ vọng tạo nền tảng cho việc xây dựng các đạo luật chống gián điệp trong thời gian tới.

Nội các đã phê chuẩn bổ nhiệm ông Kazuya Hara, Giám đốc Tình báo Nội các từ tháng 6/2023, giữ chức Giám đốc đầu tiên của Cục Tình báo Quốc gia. Trước đó, ông Hara từng đảm nhiệm nhiều cương vị cấp cao tại Cơ quan Cảnh sát Quốc gia, trong đó có chức Cục trưởng Cục An ninh.

Phát biểu tại cuộc họp báo, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara nhấn mạnh việc thành lập cơ quan mới có “ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng nhiều thách thức”, đồng thời cho rằng cơ quan này sẽ giúp chính phủ đưa ra các quyết sách dựa trên nguồn thông tin tình báo có chất lượng cao hơn, đầy đủ và kịp thời hơn.

Theo kế hoạch, Hội đồng Tình báo Quốc gia sẽ đóng vai trò là đầu mối chỉ huy tập trung đối với các hoạt động tình báo của Nhật Bản. Ngoài Thủ tướng, hội đồng gồm chín thành viên nội các phụ trách các lĩnh vực liên quan đến công tác tình báo. Cục Tình báo Quốc gia được thành lập trên cơ sở nâng cấp Văn phòng Nghiên cứu và Tình báo Nội các và sẽ đảm nhiệm vai trò ban thư ký của hội đồng. Sau khi hội đồng đi vào hoạt động, chính phủ dự kiến triệu tập một nhóm chuyên gia trong mùa hè năm nay nhằm chuẩn bị các dự luật để trình lên kỳ họp thường kỳ của Quốc hội vào năm tới. Một trong những nội dung trọng tâm sẽ là xây dựng hệ thống đăng ký đối với các đại diện của chính phủ nước ngoài tham gia hoạt động vận động hành lang tại Nhật Bản.