Theo hãng tin AFP, động thái này diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản, Mỹ và nhiều quốc gia khác đang nỗ lực giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong lĩnh vực đất hiếm - nguồn nguyên liệu chiến lược được sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm công nghệ cao, từ tên lửa đến tua-bin gió.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết các mẫu vật do tàu khoan biển sâu thu thập hồi đầu năm nay gần đảo Minamitorishima, ở độ sâu khoảng 6.000 m dưới mặt biển, có chứa yttrium.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, bà Takaichi nhấn mạnh yttrium là nguyên tố khan hiếm trên toàn cầu, được sử dụng làm vật liệu phủ trong thiết bị sản xuất chất bán dẫn, chất xúc tác xử lý oxit nitơ trong khí thải, đồng thời có vai trò quan trọng đối với ngành công nghiệp bán dẫn và ô tô. Theo bà, đây là một loại đất hiếm có ý nghĩa chiến lược đối với Nhật Bản.

"Dựa trên thành tựu này, chúng tôi dự định tiến hành thử nghiệm khai thác quy mô lớn vào tháng 2 năm sau", bà tuyên bố.

Thủ tướng Takaichi cũng khẳng định Nhật Bản sẽ tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng với sự tham gia của cả khu vực công và tư nhân, nhằm tránh phụ thuộc quá mức vào một số quốc gia nhất định.

Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển - Trái đất Nhật Bản (JAMSTEC) cho biết ngoài yttrium, các nhà khoa học còn phát hiện gadolinium và dysprosium - hai nguyên tố đất hiếm khác - trong 50 tấn vật liệu đáy biển được thu hồi.

Trước đó, hồi tháng 3, bà Takaichi cho biết sẽ thảo luận với Mỹ về khả năng hợp tác khai thác khoáng sản tại khu vực quanh đảo san hô Minamitorishima, nằm cách thủ đô Tokyo khoảng 2.000 km. Hòn đảo này không có cư dân sinh sống và cấm khách du lịch.

Các nghiên cứu trước đây cho thấy vùng đáy biển quanh Minamitorishima có thể chứa hàng triệu tấn đất hiếm, đủ đáp ứng nhu cầu đối với một số loại khoáng sản trong hàng trăm năm. Nhật Bản dự kiến trong năm 2027 sẽ thử nghiệm khả năng khai thác khoảng 350 tấn bùn chứa đất hiếm mỗi ngày, hướng tới khai thác nguồn tài nguyên này ở quy mô công nghiệp.

Tuy nhiên, các nhà hoạt động môi trường cảnh báo hoạt động khai thác dưới đáy biển sâu có thể gây tác động tiêu cực đến hệ sinh thái biển.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc hiện chiếm gần 2/3 sản lượng khai thác đất hiếm và 92% sản lượng đất hiếm đã qua tinh chế trên toàn cầu.

Quan hệ giữa Tokyo và Bắc Kinh trở nên căng thẳng sau những phát biểu của bà Takaichi về vấn đề Đài Loan (Trung Quốc) hồi tháng 11 năm ngoái, dẫn đến việc Trung Quốc áp dụng các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với một số mặt hàng xuất khẩu sang Nhật Bản.

Ngày 29/6, Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo bổ sung nhiều tổ chức và doanh nghiệp Nhật Bản vào danh sách kiểm soát xuất khẩu, đồng thời cấm hoặc siết chặt xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng, trong đó có đất hiếm.