Thông tin được chia sẻ tại Hội thảo “Phòng chống ung thư: Cần bước đột phá toàn diện” do Báo Tiền Phong phối hợp Bộ Y tế và Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng tổ chức, ngày 31/7. 

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Anh Tú, Phó Giám đốc Bệnh viện K - Chánh văn phòng Hội Ung thư Việt Nam cho biết, theo ghi nhận của Globocan 2024, Việt Nam có gần 180.000 ca mắc ung thư mới mỗi năm. Trong 16 năm qua, tỷ lệ mắc ung thư tại Việt Nam đã tăng đến 60% và số ca tử vong tăng 35%. Dự báo đến năm 2050, số ca mắc có thể tăng lên 80% nếu không có những bước đi sớm. Ở nam giới, ung thư phổi vẫn đứng hàng đầu và chủ yếu được chẩn đoán rất trễ, dẫn đến chi phí điều trị cao chủ yếu chỉ để kéo dài thời gian sống. Ở nữ giới, ung thư vú đứng hàng đầu. Các loại ung thư phổ biến tiếp theo là đại trực tràng, gan, dạ dày và thực quản… Mặc dù hệ thống mạng lưới phòng chống ung thư hiện nay tại Việt Nam đã phát triển ở diện rộng nhưng chưa sâu. Nhân lực y tế đang thiếu hụt khi chỉ có 4,6 bác sĩ nội khoa ung thư và 1,3 bác sĩ xạ trị trên mỗi 1.000 người bệnh, đặc biệt thiếu bác sĩ giải phẫu bệnh. Chi phí điều trị cũng là gánh nặng lớn đối với người bệnh, trung bình một bệnh nhân ung thư phổi tốn gần 170 triệu đồng. Một số loại thuốc tiên tiến hiện chưa được Bảo hiểm y tế chi trả do giá cao.

Liên quan đến chi trả chi phí điều trị ung thư, bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh cho biết, trong năm 2025, có 1.195.512 lượt khám chữa bệnh ung thư ở Thành phố được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán 4.860 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, có 619.166 lượt khám chữa bệnh ung thư được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán hơn 2.478 tỷ đồng. Hiện chính sách Bảo hiểm y tế đã từng bước mở rộng phạm vi thanh toán, giúp người bệnh có cơ hội tiếp cận các thuốc tiên tiến mà trước đây rất khó có khả năng chi trả. Theo thống kê, Quỹ Bảo hiểm y tế đã thanh toán cho nhóm thuốc điều trị đích từ 2024 đến tháng 6/2026 khoảng 3.925 tỷ đồng. Nhiều hoạt chất có chi phí thanh toán rất lớn như Bevacizumab, Trastuzumab, Rituximab, Imatinib, Cetuximab, Nilotinib, Gefitinib và Afatinib…. Điều này cho thấy, Bảo hiểm y tế đã góp phần rất quan trọng trong việc đưa các thành tựu y học hiện đại đến gần hơn với người bệnh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc mở rộng thanh toán thuốc điều trị đích cũng đặt ra nhiều thách thức, trong đó yêu cầu kiểm soát sử dụng thuốc hợp lý, đúng chỉ định ngày càng trở nên cấp thiết nhằm bảo đảm hiệu quả điều trị và sử dụng Quỹ Bảo hiểm y tế đúng mục đích. Một số thuốc đích dù đã có trong danh mục nhưng chỉ được Bảo hiểm y tế chi trả 50%, người bệnh vẫn phải tự trả 30 - 60 triệu đồng/tháng, nằm ngoài khả năng chi trả của đại đa số người dân. Mức đóng Bảo hiểm y tế tại Việt Nam hiện nay còn khá thấp (4,5% lương cơ sở/lương tháng), trong khi phạm vi quyền lợi thuộc nhóm cao so với các nước có cùng mức phát triển. Điều này dẫn đến nguy cơ vượt chi Quỹ Bảo hiểm y tế ở nhiều địa phương do chi phí khám chữa bệnh ung thư tăng cao, đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ, chống lạm dụng, trục lợi và sử dụng lãng phí dịch vụ y tế.

Để tiếp tục phát huy hiệu quả của chính sách Bảo hiểm y tế trong thanh toán thuốc điều trị đích, Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Thu Hằng đề xuất, Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính, tạo điều kiện cho hoạt động đàm phán giá thuốc và hỗ trợ các chương trình điều trị đối với bệnh có chi phí cao; tăng ngân sách dự phòng cho các bệnh hiểm nghèo và hỗ trợ đóng Bảo hiểm y tế cho nhóm yếu thế. Bộ Y tế cũng cần đẩy nhanh việc cập nhật danh mục thuốc Bảo hiểm y tế trên cơ sở đánh giá công nghệ y tế, xây dựng hướng dẫn sử dụng thuốc điều trị đích thống nhất; tăng cường quản lý sử dụng thuốc theo bằng chứng khoa học.

Tại Hội thảo, các chuyên gia cùng bàn luận, nhận diện những điểm nghẽn trong phòng ngừa, phát hiện sớm, điều trị và chăm sóc người bệnh; đồng thời đề xuất các giải pháp về chính sách, tài chính, đào tạo nhân lực, ứng dụng công nghệ và mở rộng khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế khẳng định, công tác phòng, chống ung thư luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và Bộ Y tế. Điều này được thể hiện qua nhiều chiến lược, chương trình đã và đang được triển khai trên phạm vi cả nước; đặc biệt thể hiện rõ trong Luật Phòng bệnh và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”. Các chính sách của Đảng, Nhà nước đều hướng đến mục tiêu chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang tư duy phòng bệnh, không chỉ chờ đến khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn mà phải tăng cường truyền thông, dự phòng và phát hiện sớm.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng, công tác phòng, chống ung thư vẫn còn nhiều thách thức. Trước hết là độ bao phủ của các dịch vụ điều trị ung thư chuyên sâu chưa đồng đều giữa các vùng, miền. Người dân ở nhiều địa phương vẫn chưa có điều kiện tiếp cận đầy đủ với các kỹ thuật điều trị hiện đại. Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ huy động sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị để tạo nên sức mạnh tổng thể trong cuộc chiến phòng, chống ung thư, bảo vệ sức khỏe nhân dân.