Trong bối cảnh bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, các bác sĩ nhấn mạnh việc tiêm vaccine đầy đủ, đúng lịch và nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo vệ sức khỏe trẻ em.

Trẻ nhanh chóng rơi vào hôn mê

Tại Khoa Nhi, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, nhiều bệnh nhi mắc viêm não Nhật Bản đang được điều trị, trong đó có những trường hợp nhập viện khi bệnh đã diễn biến nặng. Điển hình là trường hợp cháu G.A.D (9 tuổi, ở Lào Cai), ban đầu chỉ xuất hiện sốt và đau đầu.

Theo gia đình, sau một ngày sử dụng thuốc hạ sốt nhưng tình trạng không cải thiện, trẻ vẫn sốt cao liên tục, đau đầu tăng kèm theo nôn và buồn nôn nên được đưa đến bệnh viện tuyến huyện thăm khám và điều trị. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, trẻ xuất hiện tình trạng ý thức chậm chạp dần, không nói được, không ăn uống và nhanh chóng rơi vào hôn mê. Bệnh nhi được chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh, được chẩn đoán viêm não và tiếp tục chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Tại đây, trẻ được xác định mắc viêm não Nhật Bản trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp và yếu liệt tứ chi, phải hồi sức tích cực, chống viêm, chống phù não và đặt ống nội khí quản để thở máy.

Bác sĩ nội trú Lê Thị Thu Hiền, Khoa Nhi, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết bệnh nhi đã điều trị tại bệnh viện khoảng hai tuần. Thời điểm nhập viện, trẻ trong tình trạng rất nặng, hôn mê, phải đặt ống nội khí quản và thở máy. Các bác sĩ đã tiến hành hồi sức tích cực, hỗ trợ hô hấp, sử dụng thuốc chống viêm, chống phù não và theo dõi sát các biến chứng thần kinh.

Sau hai tuần điều trị, ý thức của trẻ đã cải thiện rõ rệt, có thể tự thở và đã cai máy thở thành công. Tuy nhiên, cơ lực toàn thân của trẻ còn yếu và vẫn cần tiếp tục được theo dõi sát nguy cơ xuất hiện các biến chứng, di chứng thần kinh như động kinh. Khả năng ho, khạc của trẻ vẫn còn kém, do đó vẫn có nguy cơ suy hô hấp, thậm chí phải đặt lại ống nội khí quản và hỗ trợ thở máy nếu tình trạng hô hấp không đảm bảo.

Triệu chứng ban đầu dễ nhầm với các bệnh nhiễm virus thông thường

Theo các bác sĩ, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương và lây truyền sang người qua muỗi mang virus. Tại Việt Nam, bệnh thường gia tăng vào mùa hè, khi thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi phát triển.

Điều đáng lo ngại là những biểu hiện ban đầu của viêm não Nhật Bản thường không đặc hiệu. Trẻ có thể chỉ sốt cao đột ngột, đau đầu, mệt mỏi, ăn uống kém, rất dễ khiến gia đình nhầm với các bệnh nhiễm virus thông thường.

Tiến sĩ, bác sĩ Đặng Thị Thúy, Trưởng Khoa Nhi, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, ở trẻ lớn đau đầu là triệu chứng trẻ có thể mô tả được, trong khi trẻ nhỏ không nói được thường chỉ biểu hiện bằng quấy khóc bất thường, ăn uống kém. Tùy diễn biến từng thể bệnh, sau vài giờ đến vài ngày, các biểu hiện có thể trở nên rõ hơn như đau đầu tăng, nôn nhiều hoặc nôn tăng kèm theo thay đổi về ý thức hoặc hành vi như co giật, ngủ li bì khó đánh thức, nặng hơn là lờ đờ, hôn mê. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, trẻ có thể nhanh chóng chuyển nặng với suy hô hấp, suy tuần hoàn và nguy cơ tử vong.

Tiến sĩ, bác sĩ Đặng Thị Thúy nhấn mạnh hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với viêm não Nhật Bản. Khi bệnh xảy ra, biện pháp can thiệp chủ yếu là điều trị hỗ trợ và hồi sức, tích cực chống phù não, phòng co giật, hỗ trợ hô hấp, phát hiện và xử trí sớm các biến chứng nhằm giúp người bệnh vượt qua giai đoạn nguy hiểm và hạn chế tổn thương thần kinh.

Ngay cả khi được cứu sống, khoảng 50% số trẻ vẫn phải đối mặt với các di chứng về tâm thần, vận động và hòa nhập xã hội, nên cần được theo dõi lâu dài kết hợp phục hồi chức năng.

Các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ cần đưa trẻ đi tiêm vaccine viêm não Nhật Bản đầy đủ, đúng lịch, đồng thời chủ động phòng muỗi đốt và vệ sinh môi trường, hạn chế các khu vực muỗi sinh sản. Khi trẻ có biểu hiện sốt, đau đầu kèm theo các dấu hiệu bất thường như quấy khóc bất thường, li bì, khó đánh thức, co giật, yếu hoặc liệt tay chân, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Phát hiện sớm và điều trị tích cực có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát các biến chứng, hạn chế nguy cơ tổn thương thần kinh nặng và bảo vệ tính mạng của trẻ.