Thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ đang trải qua đợt biến động mạnh khi lợi suất không ngừng leo thang. Xu hướng này đang gây áp lực tài chính lớn đối với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, xuất phát từ sự hội tụ của sáu nguyên nhân cốt lõi.
Thị trường chứng khoán New York tại Wall Street. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Theo tờ Il Sole 24 Ore - nhật báo tài chính kinh tế hàng đầu của Italy, tình hình hiện nay xuất phát trước hết từ mức thâm hụt tài khóa và nợ công kỷ lục tại Mỹ. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ dự báo thâm hụt tài khóa của nước này trong năm 2026 đạt 5,8% GDP, vượt xa mức trung bình 3,8% của 50 năm qua, và có thể chạm mốc 6,7% vào năm 2036.
Để bù đắp, Washington buộc phải tăng cường phát hành trái phiếu chính phủ. Việc nguồn cung vượt cầu đã ép giá trái phiếu giảm và đẩy lợi suất lên cao nhằm hút người mua mới. Vòng xoáy này tồi tệ hơn khi chi phí trả lãi vượt 1.000 tỷ USD trong năm nay, tiếp tục đẩy thâm hụt và nợ công lên cao.
Tiếp đến chính là bước ngoặt từ thị trường Nhật Bản. Việc Ngân hàng trung ương Nhật Bản chấm dứt chính sách siêu nới lỏng khiến lợi suất trái phiếu 10 năm của Tokyo chạm mốc 3% - mức cao nhất từ năm 1996. Khi lợi suất nội địa tăng, dòng vốn tiết kiệm của Nhật Bản không còn động lực chảy sang Mỹ qua chiến lược giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade), làm suy giảm đáng kể lực cầu quốc tế đối với trái phiếu chính phủ Mỹ.
Theo ước tính của Goldman Sachs, khoảng 1/3 chi phí đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) của các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) trong năm 2026 sẽ được tài trợ bằng nợ, tương đương hơn 250 tỷ USD trái phiếu doanh nghiệp phát hành trực tiếp. Mức chênh lệch lãi suất hấp dẫn cùng bảng cân đối kế toán vững chắc của Amazon, Google hay Meta đang thu hút dòng vốn khỏi trái phiếu chính phủ Mỹ .
Không chỉ có vậy, áp lực lạm phát và đòn bẩy đồng tiền stablecoin - loại tiền mã hóa được thiết kế để giữ mức giá luôn ổn định, thường neo theo giá trị của tiền pháp định như USD - cũng là những nguyên nhân khác. Cụ thể, giá dầu vượt ngưỡng 90 USD/thùng tiếp tục khiến lạm phát quay trở lại, gây áp lực tăng lợi suất. Trong khi đó, dù sự phát triển của stablecoin hỗ trợ nguồn cầu trái phiếu ngắn hạn, thị trường lại thiếu vắng lực mua đối với các kỳ hạn dài (10 năm và 30 năm).
Cuối cùng, sự bất ổn trong các quyết định kinh tế cùng chính sách thương mại gia tăng căng thẳng của Chính phủ Mỹ cũng đã làm giảm tính dự báo của thị trường. Theo đó, việc xói mòn niềm tin quốc tế khiến khối lượng nợ khổng lồ mà Washington phát hành trở nên khó "hấp thụ" hơn bao giờ hết.