Gia đình ông xác nhận thông tin trong một tuyên bố, nhưng không công bố nguyên nhân tử vong. Theo The Guardian, Jackson từng mắc chứng liệt tiến triển trên nhân (PSP) hơn một thập niên, ban đầu được chẩn đoán là Parkinson, và cũng từng hai lần nhập viện vì Covid-19 trong những năm gần đây.

Con đường tới phong trào dân quyền

Jesse Jackson sinh ngày 8/10/1941 tại Greenville, bang South Carolina, lớn lên trong bối cảnh nước Mỹ vẫn còn phân biệt chủng tộc sâu sắc.

Một sự kiện mang tính bước ngoặt xảy ra năm 1960 khi Jackson bị từ chối cho mượn sách tại thư viện công cộng Greenville chỉ vì màu da. Vài tháng sau, ông cùng bảy học sinh da đen khác tiến hành một cuộc biểu tình ôn hòa tại chính thư viện này. Nhóm sau đó bị bắt, nhưng tòa án cuối cùng phán quyết họ có quyền sử dụng thư viện công. Sự kiện này góp phần thúc đẩy việc xóa bỏ phân biệt chủng tộc tại hệ thống thư viện địa phương.

Đầu những năm 1960, Jackson gặp mục sư Martin Luther King Jr. - người sau này trở thành cố vấn và nguồn cảm hứng lớn nhất trong cuộc đời ông. Năm 1964, Jackson gia nhập Chủng viện Thần học Chicago, đồng thời tham gia tích cực phong trào dân quyền.

Sau khi chứng kiến cuộc đàn áp đẫm máu nhằm vào người biểu tình ôn hòa tại Selma, bang Alabama, Jackson gia nhập tổ chức Southern Christian Leadership Conference (SCLC) do ông Luther King đồng sáng lập. Tại đây, ông lãnh đạo chương trình Operation Breadbasket nhằm gây áp lực buộc các doanh nghiệp tuyển dụng thêm lao động da đen thông qua đàm phán và tẩy chay kinh tế.

Năm 1968, Jackson có mặt tại Memphis khi Martin Luther King Jr. bị ám sát. Ông chứng kiến vụ việc từ bên dưới ban công khách sạn Lorraine.

Sau cái chết của Luther King, Jackson tiếp tục sứ mệnh của người thầy, thành lập tổ chức People United to Save Humanity (PUSH) nhằm cải thiện điều kiện kinh tế và giáo dục cho cộng đồng da đen.

Người mở đường cho giấc mơ tổng thống của người Mỹ gốc Phi

Ông Jackson không chỉ là nhà hoạt động mà còn là một nhân vật chính trị quan trọng. Năm 1984, ông trở thành một trong những người Mỹ gốc Phi đầu tiên tranh cử tổng thống trên quy mô toàn quốc với tư cách ứng viên đảng Dân chủ. Dù không giành được đề cử, chiến dịch của ông đã tạo tiền đề lịch sử.

Ông tiếp tục tranh cử lần thứ hai vào năm 1988, giành được sự ủng hộ mạnh mẽ nhưng cuối cùng thất bại trước Michael Dukakis.

Trong một cuộc phỏng vấn, ông Jackson từng nói: “Tôi là người mở đường. Tôi phải đối mặt với nghi ngờ và hoài nghi về việc một người da đen ra tranh cử. Ngay cả nhiều người da đen cũng tin rằng điều đó là không thể.”

Hai thập niên sau, khi Barack Obama trở thành tổng thống Mỹ da mầu đầu tiên, ông Obama đã ghi nhận vai trò tiên phong của Jackson trong việc biến điều tưởng như không thể thành hiện thực. Jackson thừa nhận ông đã bật khóc khi chứng kiến chiến thắng này, nhớ đến những người đã hy sinh trong phong trào dân quyền nhưng không còn sống để chứng kiến khoảnh khắc lịch sử.

Cuộc đấu tranh cho công bằng xã hội

Sau chiến dịch tranh cử đầu tiên, Jackson thành lập Rainbow Coalition - một liên minh đa chủng tộc nhằm thúc đẩy quyền bầu cử, cơ hội kinh tế và công bằng xã hội. Sau này, tổ chức này hợp nhất với PUSH thành Rainbow PUSH Coalition, tiếp tục hỗ trợ giáo dục, cấp học bổng và giúp hàng nghìn gia đình giữ được nhà trong các cuộc khủng hoảng tài chính.

Trong suốt sự nghiệp, Jackson luôn lên tiếng về bất bình đẳng chủng tộc, từ phân biệt đối xử trong chăm sóc y tế đến bất công kinh tế. Trong đại dịch Covid-19, ông đặt câu hỏi vì sao người Mỹ gốc Phi chịu tỷ lệ tử vong cao hơn, nhấn mạnh đó là hệ quả của hàng thế kỷ bất bình đẳng.

Năm 2000, Tổng thống Bill Clinton trao tặng Jackson Huân chương Tự do Tổng thống - vinh dự dân sự cao nhất nước Mỹ - ghi nhận những đóng góp to lớn của ông cho quyền con người và bình đẳng xã hội.

Gia đình Jackson mô tả ông là một nhà lãnh đạo phục vụ không chỉ gia đình, mà cả những người bị áp bức, không có tiếng nói và bị lãng quên trên toàn thế giới.

Trong hơn 50 năm hoạt động, Jesse Jackson không chỉ là một nhà hoạt động mà còn là biểu tượng của hy vọng và sự kiên trì. Ông tiếp tục đấu tranh qua nhiều biến động lớn của nước Mỹ, từ thời kỳ hậu phong trào dân quyền, sự trỗi dậy của phong trào Black Lives Matter cho đến những chia rẽ chính trị sâu sắc trong thế kỷ 21.

Ông từng nhắc lại lời Martin Luther King Jr.: “Cung đạo đức của vũ trụ rất dài, nhưng nó nghiêng về phía công lý. Tuy nhiên, bạn phải kéo nó nghiêng về phía đó. Nó không tự nhiên nghiêng”.

Sự ra đi của Jesse Jackson khép lại một chương quan trọng trong lịch sử phong trào dân quyền Mỹ, nhưng di sản của ông về công lý, bình đẳng và đoàn kết đa chủng tộc, vẫn tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ sau.