Bác sĩ Nguyễn Gia Kỳ, Phòng khám Nam khoa, Khoa Ngoại thận - Tiết niệu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, mới đây bệnh viện đã tiếp nhận bệnh nhân N.H.H (33 tuổi, ngụ TP Hồ Chí Minh) đến khám trong tình trạng sốt cao và sưng đau tinh hoàn trái.

Khai thác bệnh sử cho thấy khoảng một tuần trước đó, người bệnh từng bị sưng đau tuyến mang tai hai bên nhưng không đi khám vì cho rằng bệnh nhẹ. Khi xuất hiện tình trạng sưng đau tinh hoàn kèm sốt cao, người bệnh mới đến cơ sở y tế để kiểm tra.

Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận tinh hoàn trái của bệnh nhân sưng đau, không có các dấu hiệu điển hình của nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Từ bệnh sử và biểu hiện lâm sàng, các bác sĩ nghĩ nhiều đến viêm tinh hoàn do quai bị. Bệnh nhân được chỉ định xét nghiệm kháng thể quai bị, điều trị triệu chứng, hạ sốt, giảm đau, nâng đỡ bìu, theo dõi diễn tiến và hỗ trợ tổng trạng.

Theo bác sĩ Nguyễn Gia Kỳ, quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, thường lây qua giọt bắn đường hô hấp, nước bọt hoặc tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Nhiều người vẫn nghĩ quai bị chỉ gặp ở trẻ em, nhưng thực tế người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm vaccine vẫn có thể mắc.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau vùng hàm, sau đó là sưng đau vùng tuyến mang tai. Đối với nam giới sau tuổi dậy thì, tình trạng sưng đau tinh hoàn xuất hiện sau đợt sốt hoặc sau khi sưng tuyến mang tai là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý vì có thể liên quan đến viêm tinh hoàn do quai bị.

Bác sĩ Nguyễn Gia Kỳ khuyến cáo, nam giới có biểu hiện sưng đau tinh hoàn sau một đợt nghi mắc quai bị không nên chủ quan chờ bệnh tự khỏi mà cần đi khám sớm để được xác định nguyên nhân. Theo bác sĩ, không phải mọi trường hợp đau tinh hoàn đều do quai bị. Một số bệnh lý cấp cứu như xoắn tinh hoàn nếu chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh hoàn.

Theo các bác sĩ, viêm tinh hoàn do quai bị hiện không có thuốc đặc trị tiêu diệt virus. Việc điều trị chủ yếu là giảm triệu chứng, kiểm soát sốt đau, nâng đỡ bìu, uống đủ nước, theo dõi sát diễn tiến và tái khám theo hẹn. Khi có sốt cao, đau tinh hoàn tăng nhanh, bìu sưng đỏ, đau kèm buồn nôn hoặc nôn ói, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được loại trừ các tình trạng cấp cứu.

Điều đáng lo là trong thực tế, không ít người khi bị sưng đau vùng mang tai hoặc đau tinh hoàn lại tự xử trí tại nhà bằng cách đắp lá, bôi thuốc truyền miệng, uống thuốc không rõ nguồn gốc hoặc tự mua kháng sinh, kháng viêm. Những cách làm này không giúp điều trị đúng nguyên nhân, thậm chí có thể làm chậm thời điểm đi khám và bỏ sót bệnh nặng.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, khi nghi mắc quai bị, người bệnh nên nghỉ ngơi, theo dõi sức khỏe và hạn chế tiếp xúc gần với người khác trong giai đoạn có khả năng lây bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người chưa tiêm vaccine hoặc chưa rõ tình trạng miễn dịch. Người bệnh cần đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên, không dùng chung các vật dụng cá nhân có thể dính nước bọt.

Để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến nghị người dân chủ động tiêm vaccine phòng quai bị, thường nằm trong vaccine phối hợp sởi - quai bị - rubella. Trẻ em cần được tiêm chủng đầy đủ theo lịch khuyến cáo. Người trưởng thành chưa từng mắc quai bị, chưa tiêm vaccine hoặc không nhớ rõ tình trạng tiêm chủng nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được tư vấn phù hợp.

Các bác sĩ lưu ý, đối với nam giới, đặc biệt là người trong độ tuổi sinh sản, tình trạng sưng đau tinh hoàn không nên bị xem nhẹ. Việc thăm khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân, điều trị kịp thời và theo dõi sức khỏe sinh sản khi cần thiết.