GS.TS Mai Duy Tôn là “nhà kiến tạo” mạng lưới cấp cứu đột quỵ bài bản, mang cơ hội điều trị “giờ vàng” cho người bệnh từ thành phố đến vùng sâu, vùng xa.
GS.TS Mai Duy Tôn hết lòng vì người bệnh.
Mắt xích đặc biệt
Những ngày đầu năm 2026, không khí tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai vô cùng rộn ràng khi vinh dự được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và nhiều giải thưởng danh giá. Trong niềm vui này, GS.TS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ khiêm tốn nhận những thành tích của tập thể Trung tâm là "mắt xích" nhỏ trong “cỗ máy lớn” của ngành Y tế Việt Nam và Bệnh viện Bạch Mai.
Là người mở đường, xây nền tảng, đặt tiêu chuẩn cho mạng lưới cấp cứu đột quỵ, GS.TS Mai Duy Tôn chia sẻ, niềm vui của giải thưởng chỉ đến từ những nụ cười của người bệnh đột quỵ được cứu sống.
Cơ duyên đến với GS.TS Mai Duy Tôn từ dấu mốc đặc biệt năm 2007, khi ông đang là bác sĩ nội trú tại Khoa Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai. Lần đầu tiên vị bác sĩ trẻ được cử đi học tại Bệnh viện Mayo Clinic của Mỹ, được mở mang nhiều giải pháp có thể làm hành trang mang về nước để nghiên cứu sâu về chuyên ngành Đột quỵ.
“Thời điểm đó, ở Việt Nam, bệnh nhân đột quỵ ít cơ hội được cứu chữa; nhiều ca không tử vong nhưng gần như tàn phế, khó hồi phục. Khi sang Mỹ, được nhìn thấy hệ thống y tế phát triển ngoài sức tưởng tượng, nhất là tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ được cấp cứu, điều trị tốt và ít để lại di chứng với nhiều kỹ thuật chuyên sâu, tôi đã ấp ủ quyết tâm học hỏi các kỹ thuật tiên tiến của thế giới để đưa về ứng dụng trong nước, mang lại cơ hội cho nhiều bệnh nhân”, GS.TS Mai Duy Tôn bày tỏ.
Với ý tưởng đó, GS.TS Mai Duy Tôn đã mạnh dạn đề xuất lãnh đạo Trung tâm Cấp cứu A9 cho phép nghiên cứu chuyên sâu về đột quỵ. Nhờ đó, từ năm 2009, kỹ thuật tiêu huyết khối đã bắt đầu được áp dụng tại Bệnh viện Bạch Mai, cho kết quả ngoạn mục. Nhiều bệnh nhân được điều trị kịp thời, chỉ sau khi sử dụng thuốc 1 tiếng đã có thể hồi phục hoàn toàn, sinh hoạt bình thường, thậm chí chỉ 1-2 ngày sau đã được ra viện. Kết quả này càng khiến GS.TS Mai Duy Tôn có động lực, quyết tâm tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu.
Sau đó, GS.TS Mai Duy Tôn tiếp tục làm nghiên cứu sinh đề tài về đột quỵ và học thạc sĩ chuyên ngành Đột quỵ với học bổng của Hội Đột quỵ châu Âu. “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”, với tất cả kiến thức học hỏi từ các nước tiên tiến, khi về nước, được sự ủng hộ của Ban lãnh đạo Bệnh viện Bạch Mai, GS. TS Mai Duy Tôn đã đóng góp cho sự ra đời của Đơn vị Đột quỵ (thuộc Trung tâm Cấp cứu A9) với nhiều kỹ thuật chuyên sâu được áp dụng.
Đặc biệt năm 2020, Trung tâm Đột quỵ đã được thành lập và người được giao trọng trách “chèo lái” là GS.TS Mai Duy Tôn. Từ đây, Trung tâm phát triển mạnh về chuyên môn và có những đóng góp vượt bậc cho Bệnh viện Bạch Mai và chuyên ngành Đột quỵ cả nước. Trung tâm đã khẳng định vị thế tiên phong trong lĩnh vực đột quỵ tại Việt Nam, từ việc thiết lập thành công mô hình điều trị đa chuyên khoa, đến làm chủ hàng loạt kỹ thuật chuyên sâu hàng đầu thế giới, tạo nên những kỳ tích y học như: Thực hiện kỹ thuật tiêu huyết khối và lấy huyết khối cơ học; thực hiện ca đầu tiên tại Việt Nam dùng thuốc đối kháng Idarucizumab để trung hòa thuốc chống đông trước khi tiêu sợi huyết; ứng dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt, dẫn lưu não thất cứu sống bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch... Trung tâm Đột quỵ do GS.TS Mai Duy Tôn đứng đầu đã trở thành Trung tâm đột quỵ chuyên sâu đầu tiên tại Việt Nam được Hội Đột quỵ Thế giới (WSO) công nhận.
Với những tâm huyết của GS.TS Mai Duy Tôn, Trung tâm không dừng lại ở công tác điều trị người bệnh, mà còn dẫn dắt mạng lưới đột quỵ miền Bắc, mang kỹ thuật “giờ vàng” điều trị đến tận các cơ sở y tế vùng sâu, vùng xa...
GS.TS Mai Duy Tôn (thứ hai bên phải) vinh dự nhận giải thưởng Nhân tài Đất Việt năm 2025 với công trình “Hiệu quả điều trị kết hợp tiêu huyết khối và lấy huyết khối cơ học trong nhồi máu não cấp”.
Người bệnh là động lực
Trong cuộc đời làm nghề, GS.TS Mai Duy Tôn không nhớ đã cứu sống được bao nhiêu người bệnh đột quỵ. Bởi lẽ, ông luôn đặt việc tập trung cứu chữa người bệnh lên trước tiên.
Có những trường hợp bệnh nhân không có tiền chữa bệnh, ông phải làm cả việc “bếp núc” khi đứng ra kêu gọi đồng nghiệp, nhà tài trợ chi trả cho người bệnh. “Nếu bệnh nhân không có tiền, sau đó sẽ có cách, phải làm mọi giá để mang lại sự sống cho người bệnh trước", GS.TS Mai Duy Tôn chia sẻ.
Với vai trò “đầu tàu” chỉ đạo tuyến trong lĩnh vực Đột quỵ, GS.TS Mai Duy Tôn và Trung tâm Đột quỵ đã tích cực chuyển giao kỹ thuật, đào tạo liên tục, chuẩn hóa năng lực cấp cứu đột quỵ cho mạng lưới bệnh viện vệ tinh từ Hà Giang, Điện Biên đến Thanh Hóa, Quảng Ninh. Đồng thời, GS.TS Mai Duy Tôn còn tham gia biên soạn tài liệu chuyên môn, phối hợp cùng Bộ Y tế xây dựng “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đột quỵ não”, đặt nền móng quan trọng cho sự đồng bộ hóa hệ thống điều trị đột quỵ trên toàn quốc.
Không chỉ trong điều trị, GS.TS Mai Duy Tôn cũng luôn trăn trở, chú trọng triển khai nhiều chương trình nâng cao nhận thức về đột quỵ, dấu hiệu nhận biết sớm và tầm quan trọng của thời gian vàng trong điều trị; giúp người dân hiểu rõ hơn về bệnh đột quỵ, từ đó chủ động dự phòng các yếu tố nguy cơ.
“Với người đột quỵ, thời gian là vàng, cần được tiếp cận nhanh nhất với các cơ sở có khả năng cấp cứu chuyên sâu và cần có nhiều Trung tâm/khoa đột quỵ ở các bệnh viện trên toàn quốc để nâng cao khả năng tiếp cận ở nơi gần nhất, sử dụng các phương pháp điều trị tốt nhất, tránh những tàn phế và di chứng đáng tiếc cho người bệnh”, GS.TS Mai Duy Tôn khẳng định.