Một nghiên cứu mới thực hiện tại miền Tây Nhật Bản cho thấy ngay cả khi được nuôi dưỡng đầy đủ, gấu vẫn có xu hướng tiến vào các khu vực gần nơi sinh sống của con người.
Nguyên nhân có thể là do chúng bị thu hút bởi cây ăn quả còn sót lại trên các trang trại bỏ hoang.
Một gia đình nhà gấu tại Công viên quốc gia Shiretoko ở Hokkaido, Nhật Bản. Ảnh minh họa: Kyodo/TTXVN
Thời gian qua, sự gia tăng về số vụ gấu xâm nhập khu dân cư ở Nhật Bản thường được cho là do tình trạng khan hiếm thức ăn trong môi trường sống tự nhiên. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Nông nghiệp - Công nghệ Tokyo và Trung tâm nghiên cứu vùng núi của tỉnh Shimane đã phân tích mối liên hệ giữa quả sồi, nguồn thức ăn chính của gấu vào mùa Thu, và lượng mỡ trong cơ thể chúng để xác định nguyên nhân thực trạng trên.
Theo Giáo sư sinh thái học Shinsuke Koike, tình trạng dinh dưỡng của gấu được đánh giá dựa trên 3 chỉ số then chốt, gồm mỡ dưới da, mỡ nội tạng và mỡ tủy xương.
Ở gấu, khi rơi vào trạng thái thiếu dinh dưỡng, các lớp mỡ này sẽ được huy động theo một trình tự nhất định. Vào mùa Thu - thời điểm chuẩn bị ngủ Đông - lượng mỡ trong cơ thể gấu đạt mức cao nhất nhờ việc tiêu thụ nhiều quả sồi.
Trong suốt kỳ ngủ Đông, mỡ dưới da sẽ được sử dụng trước. Nếu tình trạng suy dinh dưỡng kéo dài, gấu mới tiếp tục tiêu hao mỡ nội tạng và cuối cùng là mỡ tủy xương - dấu hiệu cho thấy cơ thể đã rơi vào trạng thái thiếu năng lượng nghiêm trọng.
Kết quả phân tích cho thấy trong những năm sản lượng quả sồi thấp, mỡ nội tạng và mỡ tủy xương của gấu duy trì ở mức thấp trong suốt năm. Tuy nhiên, không ghi nhận sự khác biệt đáng kể về lượng mỡ dưới da giữa các cá thể gấu xâm nhập khu dân cư và những cá thể khác.
Điều này dẫn đến kết luận rằng những cá thể gấu tiến vào khu dân cư không hề bị suy dinh dưỡng, ngay cả trong các năm nguồn thức ăn tự nhiên suy giảm. Từ đó, Hiệp hội Động vật có vú Nhật Bản nhận định: “Những vụ xâm nhập này có thể không xuất phát từ tình trạng thiếu dinh dưỡng, mà do sự hiện diện của các nguồn thức ăn hấp dẫn”.
Theo Giáo sư Koike, phát hiện trên cho thấy các biện pháp phòng ngừa cần tập trung vào loại bỏ các yếu tố thu hút gấu, bao gồm quả hồng, hạt dẻ rụng, cây ăn quả tại các nông trại bỏ hoang, đồng thời chặn các tuyến đường gấu thường sử dụng để tiến vào khu dân cư.
Nghiên cứu được thực hiện dựa trên dữ liệu của 651 cá thể gấu đen châu Á - một trong hai loài gấu sinh sống tại Nhật Bản - bị giết do đe dọa khu dân cư hoặc trong các vụ tai nạn giao thông tại tỉnh Shimane trong giai đoạn 2003 - 2018.
Tuy vậy, nhóm nghiên cứu cũng thận trọng lưu ý rằng chưa thể khẳng định các phát hiện này có thể áp dụng cho những khu vực khác, nơi điều kiện sinh thái và môi trường sống của gấu có thể rất khác biệt.