Trang Euronews ngày 23/6 dẫn dữ liệu của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết, hai tập đoàn thanh toán Mỹ Visa và Mastercard hiện chiếm khoảng 61% các giao dịch thanh toán bằng thẻ trong khu vực đồng euro và gần như toàn bộ các giao dịch thẻ xuyên biên giới. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và những lo ngại về mức độ phụ thuộc vào hạ tầng tài chính nước ngoài, vấn đề chủ quyền thanh toán đang ngày càng được EU chú trọng.

Đồng euro kỹ thuật số được xem là một trong những công cụ giúp khối tăng cường quyền tự chủ chiến lược. Đây sẽ là dạng tiền kỹ thuật số do ECB phát hành và bảo chứng, hoạt động song song với tiền mặt và các dịch vụ ngân hàng hiện có thay vì thay thế chúng.

Theo đề xuất, người dân có thể lưu trữ đồng euro kỹ thuật số trong ví điện tử chuyên dụng với hạn mức nắm giữ sẽ được xác định trong giai đoạn tiếp theo. Hệ thống được thiết kế để hỗ trợ cả thanh toán trực tuyến lẫn ngoại tuyến, đồng thời bảo đảm mức độ riêng tư cao khi ECB không thể trực tiếp xác định danh tính người dùng thông qua dữ liệu giao dịch.

ECB sẽ cung cấp hạ tầng cốt lõi cho hệ thống, trong khi các ngân hàng thương mại và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán sẽ trực tiếp cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Các tổ chức tài chính tham gia dự kiến sẽ nhận được cơ chế bù đắp chi phí, còn doanh nghiệp chấp nhận thanh toán bằng đồng euro kỹ thuật số được kỳ vọng sẽ phải trả mức phí thấp hơn so với các giao dịch thẻ hiện nay.

Tuy nhiên, cách thức phân bổ và bồi hoàn chi phí cho các tổ chức tham gia vẫn là một trong những nội dung gây tranh cãi nhất trước khi EU bước vào giai đoạn đàm phán với các quốc gia thành viên.

Trong tuyên bố sau cuộc bỏ phiếu, ECB hoan nghênh việc Ủy ban Kinh tế và Tiền tệ của Nghị viện châu Âu đạt được lập trường chung đối với gói quy định về đồng tiền chung, trong đó vừa bảo đảm vị thế pháp lý của tiền mặt euro vừa đặt nền tảng cho đồng euro kỹ thuật số.

Nghị sĩ Pasquale Tridico của Italy, người phụ trách đàm phán vấn đề này thay mặt nhóm cánh tả tại Nghị viện châu Âu, cho rằng việc thông qua quy định về đồng euro kỹ thuật số là một thắng lợi quan trọng đối với người dân và các doanh nghiệp nhỏ.

EU không phải nền kinh tế duy nhất theo đuổi mô hình tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành. Trung Quốc đã triển khai đồng NDT kỹ thuật số trong khi Nga dự kiến đưa đồng ruble kỹ thuật số vào vận hành từ tháng 9/2026.

Trong khi đó, Mỹ đang lựa chọn hướng đi khác. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã từ bỏ kế hoạch phát triển đồng tiền kỹ thuật số do Cục Dự trữ Liên bang (Fed) phát hành và thay vào đó ủng hộ sự phát triển của stablecoin, các tài sản số do khu vực tư nhân phát hành nhưng được thiết kế để duy trì giá trị ổn định.

Do phần lớn stablecoin trên thế giới hiện được định giá bằng đồng USD, nhiều chuyên gia cho rằng xu hướng này có thể tiếp tục củng cố vai trò quốc tế của đồng bạc xanh và mở rộng ảnh hưởng của Mỹ trong các hoạt động thanh toán xuyên biên giới.

Dù vậy, một số nhà hoạch định chính sách và cựu quan chức Mỹ nhận định khả năng phát triển đồng USD kỹ thuật số vẫn chưa hoàn toàn khép lại. Ông Timothy Massad, cựu Chủ tịch Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), cho biết các cuộc thảo luận về vấn đề này vẫn đang diễn ra tại Washington và cho rằng việc xuất hiện một đồng USD kỹ thuật số trong tương lai có thể là điều khó tránh khỏi.

Dự kiến, Nghị viện châu Âu sẽ chính thức thông qua lập trường của mình trong phiên họp toàn thể tại Strasbourg vào đầu tháng 7/2026. Sau đó, các cuộc đàm phán với 27 quốc gia thành viên EU sẽ được khởi động với mục tiêu đạt được thỏa thuận cuối cùng trước khi kết thúc năm nay. Nếu tiến trình diễn ra thuận lợi, đồng euro kỹ thuật số có thể được triển khai vào khoảng năm 2029.