Đây cũng là điểm sáng trong thời đại lướt màn hình, nhiều người vẫn dừng lại cảm nghiệm những vẻ đẹp rất riêng của nghệ thuật, của chiều sâu văn hóa Việt Nam thể hiện thông qua các loại hình nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật truyền thống. Niềm tin này càng được củng cố khi Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành Nghị quyết số 80/NQ-TW, ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Gìn giữ, trao truyền tình yêu dành cho ca Trù

Bà Nguyễn Thị Thắm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Văn Tố, phường Lê Chân, Hải Phòng là người dành rất nhiều tâm sức cho việc truyền dạy, phát huy giá trị của ca Trù. Bà cho biết, năm 2015, khi được điều động về Trường Nguyễn Công Trứ, quận Lê Chân (nay là phường Lê Chân) giữ cương vị hiệu trưởng, ngoài công tác chuyên môn, bà dành nhiều thời gian tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp của cụ Nguyễn Công Trứ và được biết, chính cụ là người mở ra một thể cách hát mới của ca  Trù, đó là hát nói. Sau một thời gian tìm hiểu về loại hình âm nhạc sang trọng, bác học này, bà Nguyễn Thị Thắm quyết định thành lập Câu lạc bộ ca Trù tại trường để tri ân cụ.

Cùng với sự ngưỡng mộ tài danh của cụ Nguyễn Công Trứ, bà Nguyễn Thị Thắm còn mang trong tim tình yêu đặc biệt với ca Trù. Cách đây hơn 10 năm, trong không gian tĩnh lặng của Đình Hàng Kênh- nơi được lựa chọn là không gian phục dựng ca Trù của thành phố Hải Phòng thời điểm đó- từng nhịp phách buông như tiếng ngọc đã hút hồn nữ hiệu trưởng và đây cũng là duyên nghiệp, bà Thắm mong muốn các thế hệ học trò tiếp nối, bảo tồn di sản văn hóa đặc sắc này. Sau khi thành lập câu lạc bộ, bà đã mời các nghệ nhân hàng đầu trong lĩnh vực ca Trù đến giảng dạy cho các học sinh đam mê.

Từ năm 2022, để các em học sinh đã từng học ca Trù tiếp tục có cơ hội học tập, biểu diễn, bà Nguyễn Thị Thắm cùng các nghệ nhân đã thành lập hai câu lạc bộ ca Trù gồm Câu lạc bộ ca Trù Xứ Đông dành cho các em học sinh Trung học cơ sở và câu lạc bộ Ca trù An Biên thuộc Trường Tiểu học An Biên dành cho các em học sinh Tiểu học. Việc truyền dạy ca Trù tại câu lạc bộ ca Trù An Biên do Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Thu Hằng đảm nhận. Đến thời điểm này, Câu lạc bộ ca Trù An Biên đã có hơn 60 học sinh theo học. Việc học ca Trù được tổ chức bài bản 3 buổi mỗi tuần. Song song với việc học tập, ngày rằm hàng tháng, các em học sinh trong câu lạc bộ ca Trù An Biên đều đặn biểu diễn tại đền An Biên- nơi thờ Nữ tướng Lê Chân.

Bà Nguyễn Thị Thắm cho biết, đến thời điểm này, câu lạc bộ ca Trù An Biên đã làm được hai điều, đóng góp một phần nhỏ bé trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc, đó là truyền dạy các giá trị đặc sắc và đưa các em học sinh biểu diễn ở không gian cửa đình- nơi thấm đẫm các giá trị văn hóa và lịch sử của các địa phương. Từ không gian này, tình yêu quê hương, đất nước tự nhiên lan tỏa trong trái tim và tâm hồn của học sinh. Những kết quả này là ví dụ rất sinh động để bà Nguyễn Thị Thắm tin tưởng, kỳ vọng Nghị quyết 80/NQ-TW tạo ra những xung lực mạnh mẽ để phát triển văn hóa của đất nước thời gian tới.

Cụ thể, trong phần mục tiêu chung, Nghị quyết nêu một số nội dung như đẩy mạnh xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số. Cơ bản hoàn thành việc tu bổ, tôn tạo các di tích quốc gia đặc biệt; phục hồi, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một, cần bảo vệ khẩn cấp.

Theo bà Thắm, mỗi câu lạc bộ dù mạnh đến đâu cũng chỉ là một nốt nhạc trong bản trường ca. Nghị quyết 80/NQ-TW là "nhạc trưởng" để tạo nên bản trường ca hùng tráng, mang sức sống riêng. Nghị quyết cũng đề ra các nhiệm vụ, giải pháp, đặc biệt nhấn mạnh đến thay đổi tư duy, nhận thức; Hoàn thiện thể chế tạo đột phá chiến lược, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa. Đây chính là những giải pháp căn cơ bà Nguyễn Thị Thắm từng mong đợi để ca Trù nói riêng, các bộ môn nghệ thuật truyền thống nói chung được gìn giữ, phát huy hiệu quả.

Tạo nền tảng để phát triển công nghiệp văn hóa

Đoàn nghệ thuật múa Rối Hải Phòng là một trong những đơn vị nghệ thuật trực thuộc Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng. Được thành lập từ năm 1968, gần 60 năm qua, Đoàn Nghệ thuật múa Rối Hải Phòng dàn dựng hàng trăm vở diễn và tổ chức hàng chục nghìn buổi biểu diễn phục vụ khán giả, chủ yếu là thanh, thiếu niên trong nước và quốc tế. Đây cũng là đơn vị nghệ thuật tiêu biểu của cả nước trong gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc, nổi bật của đất nước.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Giám đốc Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng, các yếu tố cốt lõi để nghệ thuật múa rối Hải Phòng tiếp tục phát triển và lan tỏa các giá trị đặc sắc đến khán giả đó là sự cống hiến, nỗ lực của tập thể lãnh đạo, nghệ sĩ, diễn viên, người lao động công tác tại đoàn qua các thời kỳ và sự đầu tư nguồn lực từ thành phố Hải Phòng.

Cụ thể, trong bối cảnh bùng nổ về công nghệ, trong đó có công nghệ truyền thông, khán giả có thể tiếp cận dễ dàng với các tác phẩm nghệ thuật trong nước, quốc tế thông qua điện thoại thông minh. Nếu đoàn nghệ thuật múa Rối Hải Phòng vẫn chỉ dừng lại ở các con rối nước truyền thống, lời thoại cũ và chờ khán giả đến với mình, chắc chắn các buổi biểu diễn của đoàn không có những tràng pháo tay không ngớt, những giọt nước mắt lăn dài hay những nụ cười thích thú của hàng nghìn trẻ thơ. Đây là kết quả của sự dấn thân.

Cùng với sự cống hiến hết mình của tập thể nghệ sĩ, diễn viên, kỹ thuật viên âm thanh, ánh sáng, lãnh đạo đoàn chủ động xây dựng kế hoạch dàn dựng các vở diễn, trong đó có các tác phẩm đặc sắc tham gia liên hoan trong nước, quốc tế, đồng thời kết nối với các nhà trường trong và ngoài thành phố để tổ chức các buổi biểu diễn. Sâu khấu, tạo hình rối, lời thoại không chỉ dừng lại ở cây đa, bến nước, sân đình mà còn mang hơi thở của cuộc sống hiện đại, đặc biệt là những nội dung có sức lan tỏa mạnh mẽ trên internet. Và một yếu tố đặc biệt quan trọng, đó chính là sự quan tâm, đầu tư của thành phố Hải Phòng dành cho nghệ thuật múa Rối nói riêng, các loại hình nghệ thuật khác nói chung.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, từ năm 2020, thành phố Hải Phòng bắt đầu triển khai "Đề án Sân khấu truyền hình". Đề án này vừa tạo ra luồng sinh khí mới thổi bùng ngọn lửa đam mê của nghệ sĩ, diễn viên bởi họ được ghi nhận, đánh giá, đồng thời thành phố còn đầu tư nguồn kinh phí để các đơn vị nghệ thuật có tiềm lực vật chất đầu tư cho âm thanh, ánh sáng, mời các chuyên gia hàng đầu của quốc gia về Hải Phòng tham gia xây dựng vở diễn. Sự đầu tư đúng hướng, bài bản đã giúp nghệ thuật múa Rối nói riêng, Nhà hát Sân khấu Truyền thống Hải Phòng nói chung tiếp tục mang lại những giá trị văn hóa đặc trưng, đóng góp vào dòng chảy văn hóa đặc sắc của Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập.

Năm 2025, vở diễn "Giấc mơ chú ếch xanh" của Nhà hát sân khấu truyền thống Hải Phòng đã giành Huy chương Vàng trong Liên hoan Quốc tế sân khấu thử nghiệm lần thứ VI-2025" tổ chức cuối tháng 11/2025 với sự tham dự của các đoàn nghệ thuật đến từ 8 quốc gia trên thế giới. Cũng trong tháng 11/2025, vở diễn "Mưa đỏ" của Nhà hát Sân khấu Truyền thống Hải Phòng giành Huy chương Bạc Liên hoan Chèo toàn quốc năm 2025. Những thành công này là gợi mở để Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng tiếp tục có động lực, nguồn lực để tiếp cận công nghiệp văn hóa. Khát vọng này được tiếp thêm nguồn lực khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 80/NQ-TW.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, một trong những giải pháp Nghị quyết 80-NQ-TW định hướng về phát triển văn hóa thời gian tới, đó là "đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa" với những nội dung cụ thể, trong đó có xây dựng thiết chế "văn hóa số", "bảo tàng mở", "nhà hát di động", "thư viện số" thân thiện với mọi lứa tuổi. Để triển khai thành công các mô hình này, Nghị quyết 80/NQ-TW là sợi chỉ đỏ xuyên suốt để Trung ương, thành phố, các đoàn nghệ thuật có cơ sở, căn cứ đưa ra các giải pháp đột phá, đặc biệt là trong huy động nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa thời gian tới.