Nâng cao sức cạnh tranh

Là ngành công nghiệp chế biến nông sản chủ lực nhiều năm qua, chế biến sắn đang giữ vai trò tiên phong trong quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng. Với lợi thế là vùng sản xuất và chế biến tinh bột sắn lớn nhất cả nước, Tây Ninh hiện có hơn 50 nhà máy chế biến đang hoạt động, tổng nhu cầu trên 10 triệu tấn củ sắn tươi mỗi năm, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động và đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu của địa phương.

Ông Lê Hữu Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sắn Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Tinh bột sắn tỉnh Tây Ninh cho biết, ngành chế biến tinh bột sắn của tỉnh đang chuyển mạnh từ mô hình sản xuất truyền thống sang hiện đại, tự động hóa và phát triển xanh. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống điều khiển tự động PLC, SCADA trong dây chuyền sản xuất; ứng dụng công nghệ xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí sinh học để phát điện hoặc phục vụ sản xuất; lắp đặt điện mặt trời áp mái; tái sử dụng nước và tận dụng phụ phẩm như bã sắn, bùn thải, khí sinh học nhằm giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đây là những bước chuyển quan trọng, góp phần đưa ngành chế biến sắn tiến gần hơn với mô hình kinh tế tuần hoàn và sản xuất xanh.

Không chỉ dừng ở sản phẩm tinh bột truyền thống, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư chế biến sâu để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như tinh bột biến tính, mạch nha, sản phẩm hữu cơ phục vụ công nghiệp thực phẩm và xuất khẩu. Việc chuyển dịch này không chỉ nâng cao giá trị ngành hàng mà còn giảm dần sự phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu sơ chế - yêu cầu tất yếu trong bối cảnh thị trường thế giới ngày càng đòi hỏi chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường khắt khe.

Theo ông Hùng, Hiệp hội Sản xuất Tinh bột sắn Tây Ninh đã kết nối với các đối tác Campuchia, ký kết hợp tác tiêu thụ 45 triệu tấn sắn trong 5 năm, tổng giá trị hơn 5 tỷ USD, hướng tới bảo đảm khoảng 9 triệu tấn nguyên liệu mỗi năm cho các nhà máy trên địa bàn. Đây là giải pháp quan trọng để ổn định nguồn cung, đồng thời mở ra cơ hội hình thành trung tâm chế biến sắn quy mô lớn của khu vực ASEAN, nâng cao vị thế của Tây Ninh trong chuỗi cung ứng nông sản khu vực.

Song song với chế biến nông sản, Tây Ninh cũng đang từng bước hình thành các mắt xích quan trọng của nền kinh tế tuần hoàn. Việc khởi công Nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ Den Ouden GrowSolutions tại Cụm công nghiệp Tân Hội 2 với tổng vốn đầu tư hơn 827 tỷ đồng là minh chứng cho xu hướng này. Khi đi vào hoạt động năm 2027, nhà máy sẽ sản xuất khoảng 70.000 tấn phân bón hữu cơ mỗi năm từ nguồn phụ phẩm chăn nuôi, đặc biệt là phân gia cầm - nguồn nguyên liệu trước đây chủ yếu được xem là chất thải.

Theo ông Jeroen den Ouden, Tổng Giám đốc Tập đoàn Den Ouden, dự án không chỉ tạo ra các sản phẩm cải tạo đất và chăm sóc cây trồng chất lượng cao mà còn góp phần chuyển hóa chất thải thành tài nguyên, giảm ô nhiễm môi trường, nâng cao độ phì nhiêu của đất và xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn bền vững. Dự án cũng tận dụng lợi thế của Tây Ninh - địa bàn đang hình thành các tổ hợp nông nghiệp công nghệ cao và chuỗi liên kết sản xuất quy mô lớn - để kết nối ngành chăn nuôi với ngành trồng trọt, tạo chuỗi giá trị khép kín, giảm phụ thuộc vào nguồn phân bón nhập khẩu và nâng cao sức cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam.

Kiến tạo nền tảng

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, đổi mới công nghệ, phát triển xanh và xây dựng hệ sinh thái đầu tư hiện đại được xem là những yếu tố then chốt để Tây Ninh nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng mới.

Ông Trịnh Văn Hải, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tây Ninh cho rằng, phát triển xanh, quản trị bền vững và thu hút đầu tư chất lượng cao không còn là định hướng dài hạn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến quỹ đất, hạ tầng hay chi phí, mà còn đánh giá cao tầm nhìn phát triển, môi trường đầu tư minh bạch, năng lực đồng hành của chính quyền và hệ sinh thái đủ mạnh để phát triển lâu dài.

Theo ông Trịnh Văn Hải, Tây Ninh đang có nhiều lợi thế về công nghiệp chế biến, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, lợi thế chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thông qua đổi mới công nghệ, phát triển xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp. Đây cũng là những tiêu chí ngày càng trở thành chuẩn mực để doanh nghiệp mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tây Ninh nhấn mạnh, với định hướng phát triển hạ tầng đồng bộ, thu hút nhà đầu tư có chất lượng và xây dựng hệ sinh thái đầu tư hiện đại, cộng đồng doanh nghiệp sẽ tiếp tục đồng hành cùng tỉnh, chủ động đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nền kinh tế xanh, hiện đại và bền vững. Khi chính quyền giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp chủ động đổi mới và nhà đầu tư đặt niềm tin dài hạn, Tây Ninh sẽ có thêm động lực để trở thành cực tăng trưởng mới của vùng Đông Nam Bộ.

Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn cho biết, năm 2026 Tây Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, đồng thời tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới, đoàn kết và khát vọng phát triển. Trong chiến lược đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Việc triển khai các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xem là nền tảng để tạo ra động lực tăng trưởng mới.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, đổi mới sáng tạo không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành khoa học và công nghệ, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Trong đó, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, còn Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hoàn thiện thể chế và tạo môi trường thuận lợi. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư công nghệ và phát triển các lĩnh vực tiềm năng như nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, logistics và dịch vụ số.

Ông Lê Văn Hẳn cho biết cho biết, một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển của Tây Ninh là việc thành lập và đưa vào hoạt động Trung tâm Đổi mới sáng tạo. Đây là thiết chế chuyên trách nhằm thúc đẩy phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo tại địa phương.

Từ phát triển ngành chế biến sắn, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn đến xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Tây Ninh đang từng bước hình thành mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao giá trị gia tăng. Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Với sự đồng hành của chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp, cùng quyết tâm đổi mới mô hình tăng trưởng, Tây Ninh đang từng bước xây dựng nền tảng cho một nền kinh tế hiện đại, xanh, có sức cạnh tranh cao và phát triển bền vững. Đây cũng là cơ sở để địa phương tạo dựng động lực tăng trưởng mới, hướng tới trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và trung tâm công nghiệp chế biến, công nghệ cao của khu vực trong những năm tới.