Phát triển hài hòa

Theo tinh thần của Nghị quyết 02-NQ/TW, khát vọng về một Hà Nội "Văn hiến, Văn minh, Hiện đại, Hạnh phúc" đòi hỏi sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và an sinh xã hội. Tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với nâng cao thu nhập, tạo việc làm bền vững, chăm lo đời sống người yếu thế và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa khu vực nội đô với ngoại thành. Người dân không chỉ cần một thành phố giàu có mà còn cần một môi trường sống an toàn, công bằng và nhân văn.

Theo đó, hiện Hà Nội đã hoàn tất xác lập trục thời gian phát triển dài hạn với 4 mốc lộ trình theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Đề án đổi mới mô hình phát triển gắn với xác lập mô hình tăng trưởng hai con số đã được Đảng ủy UBND thành phố thống nhất chủ trương: Đến năm 2030, tổng ngân sách trên địa bàn (GRDP) đạt trên 113 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 12.000 USD; tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm;...

Đến năm 2035, GRDP đạt khoảng 200 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt 18.800 USD. Đến năm 2045, GRDP đạt khoảng 640 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt 42.000 USD; Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đến năm 2065, GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt 95.000 USD - Thủ đô Hà Nội thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Để hiện thực hóa tầm nhìn, Hà Nội đã xác lập Mô hình tăng trưởng mới theo cấu trúc "3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển", gắn với 3 chuyển dịch cấu trúc về động lực tăng trưởng: Từ tăng trưởng dựa vào vốn sang tăng trưởng dựa vào năng suất; từ đầu tư công thực hiện trực tiếp sang đầu tư công dẫn dắt - kích hoạt vốn tư nhân; từ ngành truyền thống sang ngành dựa vào tri thức.

Về tổ chức không gian, Hà Nội chuyển từ mô hình đô thị đơn cực truyền thống sang cấu trúc đa cực - đa trung tâm - đa tầng - đa lớp với 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Mỗi cực được gắn cụ thể với một hoặc một số động lực tăng trưởng chính trong mô hình "5 động lực", các ngành kinh tế trọng tâm và hệ thống dự án đầu mối; trong đó 5 cực dẫn dắt động lực Khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo - chuyển đổi số (Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn; Phú Xuyên; Xuân Mai - Chương Mỹ; Hòa Lạc; Sông Hồng), với Cực phía Tây (Hòa Lạc) giữ vai trò hạt nhân.

Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho rằng, Hà Nội đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa đặc biệt khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW với những định hướng lớn, tầm nhìn lớn và yêu cầu rất cao đối với Thủ đô. Cùng với đó, Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, thể hiện sự quan tâm, kỳ vọng và trao gửi niềm tin rất lớn của Trung ương đối với Hà Nội. Đồng thời, Quy hoạch Thủ đô đã mở ra một không gian phát triển mới, không chỉ cho hiện tại mà cho cả tương lai lâu dài của thành phố trong nhiều thập niên tới.

Có thể nói, chưa bao giờ Hà Nội có được sự hội tụ đồng thời của nhiều điều kiện thuận lợi, nhiều cơ chế đặc thù và nhiều kỳ vọng lớn như giai đoạn hiện nay. Nhưng theo bà Phùng Thị Hồng Hà càng được kỳ vọng cao, Hà Nội càng phải có trách nhiệm lớn. Điều quan trọng nhất lúc này không chỉ là có nghị quyết, có cơ chế hay có quy hoạch, mà là phải tổ chức thực hiện bằng được; phải biến những chủ trương lớn thành hành động cụ thể, kết quả cụ thể; để mỗi người dân đều cảm nhận được sự chuyển động của thành phố trong từng công trình, từng chính sách, từng thay đổi của đời sống đô thị.

Chính vì vậy, việc triển khai các nội dung, nhiệm vụ trọng tâm để đưa Luật Thủ đô và các định hướng lớn của Nghị quyết số 02-NQ/TW vào thực tiễn từ ngày 1/7/2026 có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đó không chỉ là yêu cầu về mặt tiến độ hay kỹ thuật thực hiện luật, mà còn là trách nhiệm chính trị trước Trung ương, trước Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô; là yêu cầu đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ hơn trong tư duy quản trị, trong phân cấp, phân quyền, trong cải cách hành chính, trong chuyển đổi số và trong hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đầu tàu dẫn dắt

Theo các chuyên gia, Nghị quyết 02/NQ-TW đã mở ra một hành trình mới với nhiều kỳ vọng lớn lao. Đặc biệt, trong giai đoạn phát triển mới, Thủ đô Hà Nội đang đứng trước yêu cầu không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn phải thực hiện vai trò “đầu tàu”, “cực tăng trưởng” dẫn dắt cả vùng Đồng bằng sông Hồng và lan tỏa động lực phát triển quốc gia. Đây không chỉ là kỳ vọng chính trị mà còn là đòi hỏi tất yếu từ thực tiễn phát triển khi Hà Nội đang hội tụ đầy đủ tiềm năng về vị trí địa kinh tế, nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ thống hạ tầng, khoa học công nghệ và sức hút đầu tư.

Nhìn vào bức tranh phát triển hiện nay có thể thấy, Hà Nội đang từng bước khẳng định vai trò là trung tâm kinh tế lớn của cả nước. Không chỉ dẫn đầu khu vực phía Bắc về quy mô GRDP, thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng, Hà Nội còn là điểm kết nối chiến lược giữa các địa phương trong vùng Thủ đô và vùng Đồng bằng sông Hồng. Nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đang từng bước hình thành mạng lưới liên kết vùng ngày càng chặt chẽ.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, Hà Nội - đầu tàu dẫn dắt liên kết vùng không thể chỉ là khẩu hiệu. Hà Nội đã cụ thể hóa vai trò này thành 4 trục hành động với các dự án, chỉ tiêu và mốc thời gian rõ ràng theo nguyên tắc "6 rõ" - rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ tiến độ và rõ kết quả. Đơn cử như: Về đường bộ, dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đã cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, 13/13 khu tái định cư đã xây dựng xong, đường song hành đã thi công khoảng 35 km (đạt khoảng 85% tiến độ) - kết nối trực tiếp Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh.

Vành đai 3,5 và Vành đai 5 đang được triển khai, cùng với Vành đai 1, 2, 2,5, 3, 4 sẽ tạo thành hệ thống 7 tuyến vành đai chiến lược liên kết Hà Nội với 6 tỉnh, thành phố tiếp giáp. Về hành lang ra biển, một điểm mới quan trọng được Quy hoạch tổng thể Thủ đô xác lập là Hành lang kinh tế biển Hà Nội - Hưng Yên - Ninh Bình - Hải Phòng - Quảng Ninh. Hành lang này lần đầu tiên kết nối Thủ đô trực tiếp ra biển, mở rộng đáng kể không gian phát triển công nghiệp - dịch vụ - logistics của Hà Nội và toàn vùng.

Về cầu vượt sông, 7 dự án cầu trọng điểm (Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà, Mễ Sở) đang được đẩy mạnh thi công với tiến độ tích cực: cầu Tứ Liên đã giải ngân 100% kế hoạch, cầu Ngọc Hồi đã giải ngân toàn bộ vốn năm 2025. Toàn bộ 7 cầu sẽ hoàn thành trong quý II năm 2027 - trước thềm Hội nghị APEC 2027 tại Việt Nam.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, Hà Nội nhận thức sâu sắc rằng vai trò cực tăng trưởng quốc gia và đầu tàu dẫn dắt liên kết vùng không phải là đặc quyền mà là trách nhiệm chính trị đặc biệt nặng nề. Phát triển Hà Nội nhanh và bền vững là điều kiện để vùng Đồng bằng sông Hồng tăng trưởng từ 11%/năm trở lên, để cả nước đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030.

Có thể khẳng định, Hà Nội đã và đang phát huy tinh thần tiên phong, dám nghĩ lớn, làm lớn để khẳng định vị thế trung tâm phát triển của cả nước. Bởi khi Thủ đô trở thành cực tăng trưởng mạnh, có sức lan tỏa cao và dẫn dắt hiệu quả liên kết vùng, không chỉ Hà Nội hưởng lợi mà cả vùng Đồng bằng sông Hồng và nền kinh tế quốc gia cũng sẽ có thêm động lực bứt phá. Khát vọng xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại” vì thế không chỉ là mục tiêu riêng của Hà Nội mà còn gắn với sứ mệnh dẫn dắt phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.