Những cuộc “lội ngược dòng” ngoạn mục

Câu chuyện của cô gái trẻ H.T.T.X (23 tuổi) là một minh chứng cho cuộc “lội ngược dòng” ấn tượng của Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Bích Hương. Mắc bệnh Lupus ban đỏ biến chứng sang tim, thận, suy đa tạng…., cuộc đời của cô gái trẻ tưởng chừng chỉ còn 1% cơ hội sống. Để duy trì sự sống, H.T.T.X phải chạy thận lọc máu liên tục tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Sau quá trình theo dõi, với nền tảng kiến thức sâu rộng, dựa vào siêu âm cho thấy kích thước 2 thận bình thường, bác sĩ Hương tin rằng, quả thận của cô gái vẫn còn sống. Bà vừa cho bệnh nhân lọc máu để duy trì sự sống vừa kiên trì điều trị nguyên nhân gốc và các biến chứng đi kèm. Kết quả thật ngoạn mục, sau 3 tháng, người bệnh có những dấu hiệu hồi phục đầu tiên như: bắt đầu có lại nước tiểu, suy tim cải thiện, tần suất chạy thận được giảm dần từ 5 - 6 buổi xuống còn 3 rồi 2 buổi mỗi tuần sau 6 - 8 tháng. Sau 2 năm chạy thận, H.T.T.X chính thức rời xa máy lọc máu, chức năng thận hồi phục hoàn toàn trong sự ngỡ ngàng của nhiều người.

Một câu chuyện khác đó là nam thanh niên 25 tuổi vừa về nước sau nhiều năm du học ở nước ngoài với thể trạng thừa cân béo phì, chức năng lọc của thận (eGFR) có lúc chỉ còn khoảng 60%. Tại các cơ sở khác, nam thanh niên được đưa vào chương trình điều trị, chờ ngày chạy thận. Khi tiếp nhận ca bệnh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Bích Hương quyết định không đi theo lối mòn của đồng nghiệp trước đó. Bà rà soát lại toàn bộ lối sống, yêu cầu bệnh nhân giảm cân, thay đổi chế độ ăn và sau đó thực hiện sinh thiết thận để tìm nguyên nhân của bệnh. Với phác đồ điều trị “đo ni đóng giày” riêng cho bệnh nhân này kết hợp với kinh nghiệm từ các Giáo sư Nhật Bản về bệnh thận IgA và dùng thuốc ức chế miễn dịch mạnh, bà đã tạo nên một kỳ tích. Sau 2 năm theo dõi sát sao, chức năng thận của bệnh nhân này từ 60% đã phục hồi về mức 100%. “Nếu chúng ta đi theo lối mòn cũ thì chắc chắn nam thanh niên này đang chờ để chạy thận nhưng chúng tôi đã nỗ lực mang đến cho bệnh nhân một tương lai tươi sáng hơn, có thể đi làm, sinh hoạt, lập gia đình, sinh con như một người bình thường”, bác sĩ Hương chia sẻ.

Trong quá trình phục hồi thận cho người bệnh, bác sĩ Bích Hương nhận ra rằng, khi bệnh nhân rơi vào ngưỡng phải lọc máu, cả bác sĩ và người nhà thường mặc định quả thận đã “chết”. Sự buông xuôi đó vô tình cắt đứt nguồn máu nuôi ít ỏi còn lại, khiến quả thận đang “chết giả” (với kích thước siêu âm 2 thận bình thường) trở thành quả thận “chết thật sự” nếu tiếp tục chạy thận nhân tạo. Bà ví von những sự hiểu lầm này giống như bi kịch Romeo và Juliet trong kịch của Shakespeare: “Nếu Romeo biết Juliet chỉ chết giả, anh ta đã không tự sát. Điều này đồng nghĩa với việc nếu phát hiện ra quả thận đang chết giả thì bi kịch không xảy ra và việc hồi sinh mỗi quả thận sẽ giúp thay đổi cuộc đời, số phận của cả một con người, thậm chí một gia đình, dòng họ”.

“Người nhạc trưởng” và tâm huyết hồi sinh thận cho người bệnh

Năm 2018, công trình nghiên cứu “Chẩn đoán nguyên nhân và điều trị phục hồi chức năng thận ở bệnh nhân suy thận tiến triển nhanh” do Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Bích Hương làm chủ nhiệm đã được vinh danh tại Giải thưởng KOVA trong hạng mục Kiến tạo khoa học công nghệ và ứng dụng (Giải thưởng thường niên khuyến khích nghiên cứu khoa học ứng dụng, lan tỏa những hành động nhân văn và ươm mầm tài năng). Với nghiên cứu này, bà đã ngăn chặn được gần 80% bệnh nhân nhóm suy thận tiến triển nhanh không diễn tiến đến phải chạy thận nhân tạo. Đối với nhóm đã chạy thận nhân tạo dưới 3 tháng và bị viêm thận lupus thì tỷ lệ hồi phục lên đến 60%. “Chúng tôi đã mất hơn 4 năm tìm các giải pháp kéo người bệnh khỏi án tử, tăng tuổi thọ và đặc biệt cải thiện đáng kể chất lượng sống của họ. Bởi một khi chạy thận thì chất lượng sống, tuổi thọ của người bệnh cũng sẽ suy giảm rất lớn”, Phó Giáo sư Trần Bích Hương thông tin.

Khi được hỏi về bí quyết đạt tỷ lệ hồi phục rất cao, bà cho rằng việc điều trị phục hồi thận không thể rập khuôn, đi theo một lối mòn cũ mà mỗi bệnh nhân cần một phác đồ riêng, liều lượng thuốc riêng bởi mức độ và nguyên nhân gây suy thận cũng như khả năng đáp ứng của mỗi người bệnh với điều trị đều không hoàn toàn giống nhau. Để làm được điều này rất khó bởi rất cần sự kiên nhẫn cũng như kiến thức nền sâu rộng mà không phải ai cũng làm được. Dẫu vậy, không tự nhận hết công lao về mình, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Bích Hương ví mình như "người nhạc trưởng" điều phối một dàn nhạc giao hưởng, từ các bác sĩ hồi sức tích cực, các chuyên gia thận học, thận nhân tạo, tim mạch đến đội ngũ xét nghiệm miễn dịch, sinh hóa, huyết học, chẩn đoán hình ảnh, vi sinh…

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ này đã giúp cứu sống chị Nguyễn Thị Bích Xuân (42 tuổi) thoát khỏi cửa tử sau khi bị trả về từ bệnh viện ở Singapore - nơi mà chị nhiều năm theo dõi điều trị. Đây là một trường hợp bệnh nhân rất nặng, lupus đỏ có biến chứng suy thận tiến triển nhanh, suy tim, suy đa tạng, suy kiệt, viêm phổi gần như không có cơ hội sống. Tuy nhiên, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Bích Hương đã cùng toàn bộ lực lượng “tinh nhuệ” ở Bệnh viện Chợ Rẫy đưa bệnh nhân từ ngưỡng cửa tử trở về. Vừa đón thêm Tết thứ 3 sau khi trở về từ Singapore, chị Xuân rất xúc động khi nhắc đến ơn cứu mạng của đội ngũ y, bác sĩ: “Tôi biết ơn vô cùng. Bác sĩ Hương và đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy đã giúp tôi có cơ hội sống đến ngày hôm nay. Mỗi một ngày trôi qua, tôi luôn thầm cảm thấy mình may mắn vì đã gặp được những người thầy thuốc vừa có tài vừa có tâm”.

Ở tuổi 64, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Bích Hương vẫn tiếp tục miệt mài với những ca bệnh khó - những ca bệnh mà nhiều nơi đã bó tay. Bà cũng bền bỉ trên hành trình đào tạo ra nhiều thế hệ bác sĩ có chuyên môn sâu về thận học để kế cận mình trong tương lai. Từ năm 2021 đến nay, bà là đại diện tại Việt Nam thực hiện chương trình liên kết quốc tế đưa Bệnh viện Chợ Rẫy trở thành Trung tâm đào tạo vùng của Hội Thận học Quốc tế. "Tôi luôn mong muốn đào tạo thêm được nhiều bác sĩ giỏi, đưa Bệnh viện Chợ Rẫy trở thành nơi điều trị hàng đầu để người Việt Nam không còn phải ra nước ngoài chữa bệnh thận, thậm chí điều trị cho cả bệnh nhân người nước ngoài”, bác sĩ Hương mong mỏi.

Trong quá khứ, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Bích Hương từng được đào tạo chuyên sâu tại Bệnh viện Brigham & Women, thuộc Đại học Harvard (Hoa Kỳ) và có cơ hội ở lại công tác nhưng bà vẫn quyết định trở về nước. Đến bây giờ, bà không hối hận với lựa chọn năm xưa của mình. Bởi với bà trở về quê cha đất tổ, phục vụ đồng bào là mục tiêu được đặt lên trên hết.