04:13 06/04/2026

Ngày Sức khỏe thế giới 7/4: Hệ lụy từ chế độ dinh dưỡng theo trào lưu trên mạng xã hội

Trong bối cảnh những xu hướng ăn kiêng đang tác động mạnh mẽ đến thói quen ăn uống của người tiêu dùng và chiến lược kinh doanh của các tập đoàn, câu hỏi được nhiều người quan tâm là liệu những xu hướng này có thực sự lành mạnh.

Trên thực tế, sau trào lưu bồi bổ protein, chất xơ giờ đây trở thành tâm điểm của tư duy tối đa hóa một yếu tố dinh dưỡng (maxxing) đang nhanh chóng lan rộng trên mạng xã hội. Các nhân vật có ảnh hưởng (influencer) trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe không ngừng khẳng định rằng việc nạp càng nhiều càng tốt một số dưỡng chất chính là chìa khóa cho sức khỏe dồi dào và giúp “lột xác” hệ tiêu hóa.

Khái niệm “proteinmaxxing” cổ vũ cho quan điểm dùng protein “càng nhiều càng tốt”. Đây là dưỡng chất thiết yếu có trong thịt, sữa, các loại hạt, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong nhiều chức năng của cơ thể như phục hồi mô và tăng cường hệ miễn dịch. Trong khi đó, năm 2026 ghi nhận xu hướng mới nổi của chất xơ trong dinh dưỡng trực tuyến. Theo đó, việc tiêu thụ càng nhiều protein được cho là giúp giảm cảm giác đói và cải thiện hệ tiêu hóa. Đây là thông điệp dinh dưỡng được truyền bá trên mạng khi các nhân vật có ảnh hưởng thường xuất hiện với những bát hạt chia hay yến mạch trước ống kính.

Trên thực tế, các doanh nghiệp đã nhanh chóng nắm bắt xu thế. Ngày nay, hầu như bất kỳ sản phẩm nào cũng có thể được tăng cường protein, kể cả những loại ngũ cốc vốn nhiều đường cũng được quảng bá có hàm lượng protein cao. Trong khi đó, các tập đoàn lớn như PepsiCo và Nestlé, cùng các thương hiệu mới nổi như Olipop, cũng nhanh chóng “nhập cuộc”, nhấn mạnh hàm lượng chất xơ trong các sản phẩm như soda prebiotic hay snack.

Theo khảo sát do Bain & Company tiến hành, gần một nửa người tiêu dùng Mỹ đang chủ động tăng lượng protein trong chế độ ăn. Trên phạm vi toàn cầu - từ Mỹ, châu Âu đến châu Á - thế hệ Gen Z và Millennials được coi là nguồn thúc đẩy trào lưu này. Xu hướng tương tự cũng diễn ra với chất xơ. Theo GlobalData, 40% những người thuộc thế hệ Gen Z và 45% những người thuộc thế hệ Millennials cho biết họ đang nỗ lực cải thiện sức khỏe đường ruột.

Nhận định về các trào lưu nói trên, các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng trào lưu chất xơ không hoàn toàn vô căn cứ. Giảng viên dinh dưỡng Andrea Glenn tại Đại học New York (Mỹ) coi đây là một xu hướng tương đối lành tính so với nhiều trào lưu sức khỏe khác. Trong khi đó, chuyên gia dinh dưỡng Samantha Snashall tại Trung tâm Y tế Đại học Bang Ohio cho rằng vai trò của protein đã được ưu ái quá mức trong những năm gần đây, còn chất xơ lại bị đánh giá thấp.

Tuy nhiên, các chuyên gia đồng thuận rằng việc lạm dụng xu thế dinh dưỡng vẫn tiềm ẩn rủi ro. Giáo sư y học gia đình và sức khỏe cộng đồng Arch Mainous tại Đại học Florida bày tỏ lo ngại khi ngày càng nhiều người đặt niềm tin vào các lời khuyên “một công thức cho tất cả” từ influencer - những nhân vật phần lớn không có nền tảng khoa học, đồng thời có thể bị chi phối bởi lợi ích thương mại.

Bên cạnh đó, xu hướng này phản ánh tình trạng suy giảm niềm tin vào giới chuyên gia y tế, kéo theo tâm lý “tự nghiên cứu” ngày càng phổ biến.

Theo các chuyên gia, để thực sự xây dựng được một chế độ dinh dưỡng hợp lý, người tiêu dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Theo American Heart Association, một chế độ ăn bao gồm sữa, sữa chua, đậu lăng, cùng một phần thịt hoặc cá nạc đã có thể đáp ứng nhu cầu protein hàng ngày ở mức cơ bản. Về chất xơ, mức khuyến nghị dao động từ 25–38 gram mỗi ngày, tùy độ tuổi và giới tính.

Các thực phẩm giàu chất xơ như đậu, trái cây, rau xanh, các loại hạt và ngũ cốc nguyên cám như yến mạch, quinoa không chỉ giúp kiểm soát cholesterol và đường huyết, mà còn liên quan đến việc giảm nguy cơ một số loại ung thư.

Một nguyên tắc đơn giản được đề xuất, đó là bổ sung ngũ cốc hoặc trái cây vào bữa sáng, và đảm bảo một nửa khẩu phần ăn trưa – tối là rau. Với cách tiếp cận này, người tiêu dùng có thể đạt đủ lượng chất xơ mà không cần bị ám ảnh với việc tính toán từng gram. Tuy nhiên, nếu trước đó tiêu thụ ít chất xơ, việc tăng cường đột ngột có thể gây phản ứng mạnh cho hệ tiêu hóa. Đồng thời, các dạng bột hay thực phẩm bổ sung không thể thay thế hoàn toàn thực phẩm tự nhiên.

Các chuyên gia khuyến nghị không có một dưỡng chất nào có thể đóng vai trò là “liều thuốc vạn năng”. Việc không đề cao bất kỳ xu hướng dinh dưỡng nào như một giải pháp duy nhất cho mọi vấn đề sức khỏe sẽ giúp người tiêu dùng xây dựng được chiến lược dinh dưỡng bền vững và phù hợp.

Thùy Liên (TTXVN)