Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp béo phì vào nhóm bệnh, nhấn mạnh đây là hệ quả của tình trạng đô thị hóa nhanh, bất bình đẳng kinh tế và hệ thống thực phẩm tràn ngập đồ siêu chế biến, chứ không chỉ do ý chí cá nhân.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, năm 2022 có khoảng 890 triệu người trưởng thành trên thế giới sống chung với béo phì. Riêng tại khu vực châu Phi, tỷ lệ béo phì ở người lớn tăng từ mức 8,64% năm 2010 lên 12,08% năm 2022, với Nam Phi là nước có tỷ lệ này cao nhất (khoảng 30% số người trưởng thành bị béo phì). Song song với đó, tỷ lệ béo phì ở trẻ em gần như tăng gấp đôi trong cùng giai đoạn, cho thấy lục địa này đang bước vào giai đoạn “gánh nặng kép”: vừa suy dinh dưỡng, vừa gia tăng nhanh về tỷ lệ thừa cân và béo phì.

Đô thị hóa là nguyên nhân chính dẫn đến béo phì. Người dân lên thành phố sống thường ít vận động hơn, lại tiêu thụ quá nhiều đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và nước ngọt có đường, trong khi thực phẩm tươi sống lại đắt đỏ và khó tiếp cận. Nghiên cứu tại các khu ổ chuột ở Nairobi (Kenya) chỉ ra rằng béo phì thường xuất hiện nhiều hơn ở nhóm có kinh tế khá hơn, đặc biệt ở phụ nữ.

Trẻ em là nhóm dễ tổn thương nhất do béo phì. Các chuyên gia khuyến cáo không nên cho trẻ dưới 2 tuổi dùng bất kỳ loại đường bổ sung nào vì khẩu vị ngọt hình thành sớm sẽ kéo dài cả đời, làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường và bệnh tim mạch. Việc các tập đoàn thực phẩm thêm đường vào sữa và đồ ăn cho trẻ em tại châu Phi đang bị chỉ trích gay gắt như một yếu tố thúc đẩy khủng hoảng béo phì.

Trước tình trạng trên, giới y tế công cộng kêu gọi các bên can thiệp mạnh tay ở cấp chính sách như dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng trên bao bì, đánh thuế đồ uống có đường, siết chặt quy định đối với quảng cáo thực phẩm không lành mạnh, đặc biệt là những quảng cáo nhắm tới trẻ em, đồng thời kiểm soát chặt chẽ ảnh hưởng do vận động hành lang của ngành thực phẩm. Ngoài ra, các nước cũng cần cải cách hệ thống thực phẩm và quy hoạch đô thị để nâng cao khả năng lựa chọn lành mạnh cho người dân, hỗ trợ thực phẩm tươi sống, mở rộng không gian công cộng cho vận động, đưa giáo dục dinh dưỡng và khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ vào chính sách thường xuyên.

Trong bối cảnh Ngày Béo phì thế giới 4/3 đưa ra thông điệp “8 tỷ lý do để hành động”, câu hỏi dành cho các chính phủ ở châu Phi không còn là "hành động hay không", mà là hành động nhanh đến mức nào trước khi làn sóng béo phì vượt khỏi tầm kiểm soát.