Khởi nguồn từ tầm nhìn chiến lược của Đảng và Bác Hồ

Sau thành công vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đứng trước vận mệnh “ngàn cân treo sợi tóc” với thù trong, giặc ngoài và muôn vàn khó khăn về kinh tế, xã hội. Để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh chóng của lực lượng vũ trang, đặc biệt là bộ đội chủ lực, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng đã sớm xác định: Một quân đội mạnh không chỉ ở vũ khí, trang bị mà trước hết phải mạnh ở nhân tố chính trị, tinh thần.

Chiểu theo Sắc lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 11/5/1946, Bộ Quốc phòng ra Nghị định số 27 về tổ chức Cục Chính trị Bộ Quốc phòng. Cơ cấu ban đầu gồm: Văn phòng, Phòng Huấn luyện, Phòng Tuyên truyền và Ban Thanh tra. Trong đó, Phòng Huấn luyện gánh vác trọng trách đào tạo chính trị viên và huấn luyện chính trị; còn Phòng Tuyên truyền đảm nhiệm việc cung cấp sách báo, nâng cao tinh thần chiến đấu và xây dựng tình đoàn kết quân dân.

Trung tướng Nguyễn Văn Đức, Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng Cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam khẳng định: Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt lịch sử lần đầu tiên trong Quân đội có cơ quan chuyên trách công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị. Đây chính là nền tảng cốt lõi tạo nên sức mạnh của một quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu. Với ý nghĩa đó, ngày 11/5/1946 đã trở thành Ngày truyền thống của Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội.

Đến tháng 7/1950, để tập trung sức mạnh cho giai đoạn quyết liệt của cuộc kháng chiến, Cục Tuyên huấn chính thức được thành lập trên cơ sở sáp nhập Phòng Tuyên truyền và Phòng Huấn luyện. Việc đồng chí Lê Quang Đạo, Phó Ban Tuyên truyền Trung ương Đảng được điều động làm Cục trưởng đầu tiên đã minh chứng cho sự quan tâm đặc biệt của Đảng đối với công tác tư tưởng trong Quân đội.

Trung tướng Nguyễn Văn Đức nhấn mạnh, trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ngành Tuyên huấn đã bám sát chiến trường, thực hiện phương châm “vừa làm vừa rút kinh nghiệm”. Các phong trào “luyện quân, lập công”, “rèn cán, chỉnh quân” đã khơi dậy lòng yêu nước nồng nàn và ý chí căm thù giặc sâu sắc. Trong những giờ phút cam go nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ, khi phương châm tác chiến thay đổi từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, công tác tư tưởng đã đóng vai trò quyết định trong việc củng cố niềm tin, giúp bộ đội vượt qua mọi dao động, sẵn sàng xả thân để làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngành Tuyên huấn Quân đội tiếp tục phát huy vai trò là “mũi nhọn xung kích”. Trước một kẻ thù có tiềm lực quân sự hùng mạnh, công tác tư tưởng đã tập trung xây dựng bản lĩnh chính trị, giúp cán bộ, chiến sĩ nhận rõ bản chất, âm mưu của đế quốc Mỹ. Những khẩu hiệu hành động như: “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”, “Bám thắt lưng địch mà đánh”, “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”... không chỉ là lời kêu gọi, mà đã trở thành lẽ sống, thành sức mạnh vật chất quét sạch quân thù.

Hiệu quả của công tác tuyên huấn được thể hiện sinh động qua khí thế rầm rập của các đoàn quân tiến về giải phóng miền Nam trong mùa Xuân đại thắng 1975. Công tác tư tưởng lúc bấy giờ đã thực sự trở thành “linh hồn, mạch sống”, kết nối trái tim của hàng triệu chiến sĩ thành một khối thống nhất, quyết chiến và quyết thắng.

Trung tướng Nguyễn Văn Đức cho biết, sau khi đất nước thống nhất, ngành Tuyên huấn lại bước vào những thử thách mới: Vừa khắc phục hậu quả chiến tranh, vừa chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc, thực hiện nhiệm vụ quốc tế cao cả tại Campuchia. Công tác tư tưởng lúc này tập trung vào việc giáo dục tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, giúp bộ đội giữ vững tay súng trước những hy sinh thầm lặng giữa thời bình.

Đặc biệt, cuối thập niên 80, đầu thập niên 90, khi hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên rơi vào tình trạng dao động về niềm tin. Trong bối cảnh đó, Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội đã thể hiện bản lĩnh kiên định, nhạy bén. Công tác tuyên truyền đã tập trung giáo dục, làm cho toàn quân quán triệt sâu sắc đường lối đổi mới của Đảng, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhờ đó, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn là thành trì vững chắc bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, không để xảy ra tình trạng “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Xây dựng đội ngũ cán bộ Tuyên huấn “Vừa hồng, vừa chuyên”

Trung tướng Nguyễn Văn Đức khẳng định, những năm gần đây, trước sự bùng nổ của công nghệ thông tin và những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, Cục Tuyên huấn đã chủ động đổi mới toàn diện. Với vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược, Cục đã tham mưu ban hành nhiều đề án, quy chế quan trọng về giáo dục chính trị, quản lý tư tưởng và định hướng dư luận.

Trận địa tư tưởng văn hóa trong Quân đội ngày nay không chỉ nằm trong các giảng đường hay trang sách, mà còn lan tỏa mạnh mẽ trên không gian mạng. Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn đã tổ chức đấu tranh quyết liệt, hiệu quả chống lại chiến lược “diễn biến hòa bình”, phản bác các quan điểm sai trái của các thế lực thù địch. Quân đội luôn là lực lượng nòng cốt, đi đầu trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” đã tạo nên những giá trị văn hóa cao đẹp. Hình ảnh người chiến sĩ không ngại hiểm nguy, xả thân trong phòng chống thiên tai, dịch bệnh, tìm kiếm cứu nạn đã trở thành minh chứng hùng hồn nhất cho hiệu quả của công tác giáo dục chính trị. Đó là những “đài hoa” ngát hương, làm sáng đẹp thêm hình ảnh Quân đội từ nhân dân mà ra.

Để hoàn thành trọng trách trong tình hình mới, Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội luôn chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có tâm, có tầm. Đó là những con người có bản lĩnh chính trị kiên định, đạo đức trong sáng, có tư duy nhạy bén và phương pháp làm việc khoa học.

Với phương châm “nói đi đôi với làm”, cán bộ tuyên huấn không chỉ là người truyền lửa mà còn phải là tấm gương sáng về đạo đức, lối sống. Các cơ quan tuyên huấn từ cấp chiến lược đến đơn vị cơ sở luôn nỗ lực xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, tạo động lực để cán bộ, chiến sĩ yên tâm công tác, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Nhìn lại chặng đường 80 năm qua, từ những cán bộ sơ khai của Phòng Huấn luyện và Phòng Tuyên truyền năm 1946 đến một hệ thống ngành Tuyên huấn chính quy, hiện đại ngày nay, chúng ta có quyền tự hào về những đóng góp to lớn của các thế hệ cha anh. Truyền thống “Kiên định, chủ động, nhạy bén, sáng tạo, đoàn kết, quyết thắng” không chỉ là sự tổng kết lịch sử, mà còn là kim chỉ nam cho mọi hành động trong tương lai.

Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, nhiệm vụ của Ngành Tuyên huấn càng trở nên nặng nề nhưng cũng rất vẻ vang. Công tác tư tưởng, văn hóa sẽ tiếp tục là “ngọn đuốc” soi đường, là sức mạnh nội sinh để Quân đội ta mãi mãi xứng đáng là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trong tình hình mới.

Trung tướng Nguyễn Văn Đức khẳng định, tự hào với truyền thống 80 năm, Cục Tuyên huấn và Ngành Tuyên huấn Quân đội quyết tâm viết tiếp những trang sử vàng, giữ vững “trận địa lòng dân”, để tinh thần “Bộ đội Cụ Hồ” mãi mãi tỏa sáng.