Trong nhiều năm qua, Mỹ và các đồng minh đã nỗ lực gây sức ép nhằm buộc ngành hóa dầu Iran phải khuất phục thông qua các biện pháp trừng phạt như đưa doanh nghiệp vào danh sách đen, ngăn chặn các nhà môi giới và áp đặt hạn chế thứ cấp. Tuy nhiên, những nỗ lực này dường như đã không đạt được mục tiêu.
Một cơ sở khai thác dầu của Iran. Ảnh tư liệu: IRNA/TTXVN
Ông Hamid Saberfarzam, quan chức cấp cao của Trung tâm Giáo dục, Văn hóa và Nghiên cứu (ACECR) chia sẻ với hãng Sputnik (Nga) rằng trong năm ngoái, hơn 2.000 linh kiện cần thiết cho ngành hóa dầu, vốn trước đây phải nhập khẩu, đã được các chuyên gia công nghệ thuộc ACECR nội địa hóa.
Ông Saberfarzam bổ sung: “Các bản vẽ kỹ thuật và hồ sơ thiết kế hoàn chỉnh của những linh kiện này cũng đã được hoàn thiện và bàn giao cho ngành hóa dầu, mở đường cho việc sản xuất hàng loạt bởi các nhà sản xuất nội địa”.
Vào tháng 6 vừa qua, Iran khẳng định đã khôi phục hoạt động của khoảng 89% các cơ sở hóa dầu bị gián đoạn do xung đột với Israel và Mỹ.
Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Hóa dầu Vùng Vịnh Ba Tư (PGPIC) Mohammad Shariatmadari cho biết phần lớn các nhà máy hóa dầu bị ảnh hưởng đã được nối lại hoạt động sau quá trình sửa chữa và khôi phục khẩn cấp. Một số cơ sở hiện vận hành vượt công suất thiết kế, trong khi các đơn vị còn lại đang từng bước nâng công suất lên mức tối đa.
Ngành hóa dầu Iran chịu ảnh hưởng nặng nề do các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào hạ tầng năng lượng và các cơ sở cung cấp nguyên liệu đầu vào của Iran. Gián đoạn hoạt động trong ngành này đã tác động đến chuỗi sản xuất và xuất khẩu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế do hóa dầu là một trong những ngành mang lại nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất cho Iran. Hồi tháng 4, Iran tạm ngừng xuất khẩu các sản phẩm hóa dầu để ưu tiên cho thị trường trong nước, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trên thị trường hóa dầu khu vực.
Việc Iran khôi phục phần lớn công suất hóa dầu trong thời gian ngắn cho thấy nỗ lực của nước này trong việc khởi động lại một trong những lĩnh vực được xem là trụ cột giúp giảm bớt phụ thuộc vào xuất khẩu dầu thô. Tuy nhiên, triển vọng phục hồi hoàn toàn hiện vẫn phụ thuộc vào tình hình an ninh khu vực cũng như khả năng nối lại hoạt động thương mại và xuất khẩu.
Theo Spunik, bước đột phá trong lĩnh vực hóa dầu của Iran thời gian qua là một phần trong hệ tư tưởng “Nền kinh tế kháng chiến”, thúc đẩy tự cung tự cấp trên các lĩnh vực chiến lược quan trọng như quốc phòng (tên lửa, radar, thiết bị bay không người lái…); hàng hóa sản xuất công nghiệp bao gồm các nguyên liệu đầu vào thiết yếu như thép, xi măng, thủy tinh và vật liệu cách nhiệt; điện cùng cơ sở hạ tầng năng lượng. Bên cạnh đó, còn có cả lĩnh vực dầu mỏ tinh chế, thực phẩm, thiết bị khai thác dầu khí thượng nguồn, dược phẩm và vật tư y tế, xe khách và xe tải hạng nặng…
Ngoài ngành công nghiệp, Iran còn là quốc gia đạt được nhiều thành tựu khoa học, xếp hạng trong top 5 thế giới theo bảng xếp hạng Critical Technology Tracker của Viện Chính sách Chiến lược Australia ở các lĩnh vực từ vật liệu thông minh, tiên tiến, vật liệu tổng hợp và vật liệu nano, đến thuốc kháng sinh...