Liên bang Nga đang ngày càng chuyển sang sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) động cơ phản lực và UAV dạng tên lửa nhằm tìm cách vượt qua hệ thống phòng không Ukraine, trong đó các phiên bản mới của Geran và Banderol tạo ra mối đe dọa có tốc độ cao hơn và có khả năng khó bị đánh chặn hơn.

Vào ngày 17/8, kênh RBC-Ukraine đã có bài phân tích về xu hướng này thông qua trao đổi với các chuyên gia quân sự về việc Liên bang Nga ngày càng tăng cường sử dụng UAV phản lực.

Theo chuyên gia phân tích cấp cao Anton Zemlyanyi tại Trung tâm An ninh và Hợp tác Ukraine, Liên bang Nga ngày càng dựa nhiều hơn vào các UAV tốc độ cao trong bối cảnh hiệu quả của những chiếc Shahed thông thường trong các cuộc tấn công quy mô lớn đang suy giảm.

Chuyên gia Zemlyanyi nói: “Liên bang Nga đang ngày càng đẩy mạnh việc thiết lập dây chuyền sản xuất hàng loạt UAV phản lực và UAV dạng tên lửa, đồng thời sử dụng chúng ngày càng nhiều để tấn công lãnh thổ Ukraine”.

Ưu thế quan trọng nhất là tốc độ. UAV có tốc độ cao hơn khiến lực lượng phòng không Ukraine có ít thời gian hơn để phát hiện, theo dõi và tiêu diệt chúng, qua đó có khả năng giúp nhiều mục tiêu hơn xuyên qua các lớp phòng thủ và vươn tới những khu vực nằm xa tiền tuyến.

Một loại vũ khí mới nằm giữa UAV và tên lửa

Các hệ thống mới nổi của Liên bang Nga dự kiến bao gồm những biến thể mới của UAV Geran, cũng như UAV dạng tên lửa Banderol.

Tuy nhiên, chuyên gia quân sự Oleh Katkov, Tổng biên tập Defense Express, cho rằng thuật ngữ “UAV phản lực” đang ngày càng được sử dụng để chỉ những loại vũ khí có đặc tính rất khác nhau.

Theo ông, một số biến thể UAV Geran mới hơn, bao gồm Geran-4 và Geran-5, đang tiến gần đến tên lửa hành trình về thiết kế và tính năng.

Điều này khiến việc phân biệt giữa các loại vũ khí ngày càng trở nên quan trọng đối với các nhà hoạch định phòng không: những loại vũ khí nhanh hơn Shahed thông thường nhưng rẻ hơn và có khả năng dễ sản xuất hơn tên lửa hành trình có thể mang lại cho Liên bang Nga thêm một phương thức tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn.

Tuy nhiên, UAV phản lực cũng khó sản xuất hàng loạt hơn đáng kể. Nút thắt chính nằm ở động cơ phản lực, vốn đắt tiền và phức tạp hơn về công nghệ so với động cơ được sử dụng trên những chiếc Shahed thông thường.

Chuyên gia Katkov cho rằng khả năng Liên bang Nga mở rộng sản xuất phụ thuộc rất lớn vào số lượng động cơ mà nước này có thể mua được từ các công ty tư nhân Trung Quốc.

Cuối cùng, Liên bang Nga có thể tìm cách áp dụng phương thức từng sử dụng đối với UAV kiểu Shahed: ban đầu nhập khẩu linh kiện, sau đó từng bước phát triển năng lực sản xuất trong nước và đơn giản hóa thiết kế để phục vụ sản xuất hàng loạt.

Theo chuyên gia Zemlyanyi, vật liệu composite và các linh kiện khác cũng đặt ra những thách thức đối với quá trình sản xuất.

Tốc độ cao hơn của các UAV mới còn tạo ra một vấn đề khác đối với Ukraine: bài toán kinh tế của việc đánh chặn.

Các hệ thống phòng không như Patriot, SAMP/T và IRIS-T có thể đối phó với các mục tiêu trên không tốc độ cao, nhưng sử dụng những tên lửa phòng không đắt tiền để tiêu diệt những UAV có giá tương đối thấp thường không hiệu quả về mặt kinh tế.

Điều này đang thúc đẩy sự quan tâm đối với các UAV đánh chặn có giá thành thấp hơn, trong đó có những hệ thống tương tự P1-Sun của Ukraine.

Ukraine đang phát triển các mẫu UAV đánh chặn mới, mặc dù khả năng những hệ thống này có thể đánh chặn một cách đáng tin cậy các mục tiêu nhanh nhất của Liên bang Nga vẫn là một vấn đề quan trọng cần được giải quyết.

Các hệ thống phòng không khác như Mistral, Skynex và Gepard, cũng có thể được sử dụng để đối phó với một số mục tiêu tốc độ cao, tùy thuộc vào đặc tính của từng loại mục tiêu.

Ukraine cũng đang phát triển UAV phản lực

Ukraine không chỉ đơn thuần phản ứng trước sự chuyển hướng của Liên bang Nga.

Theo chuyên gia Zemlyanyi, các nhà phát triển Ukraine đã bắt đầu nghiên cứu UAV động cơ phản lực trước Liên bang Nga, trong đó những hệ thống như Bars và Palyanytsya đã được sử dụng để tiến hành các cuộc tấn công tầm xa.

UAV phản lực của Ukraine đã được sử dụng để tấn công các mục tiêu quân sự và chiến lược tại những vùng lãnh thổ do Liên bang Nga kiểm soát cũng như sâu bên trong lãnh thổ Liên bang Nga.

Tuy nhiên, tốc độ cao cũng đi kèm với những sự đánh đổi. Động cơ và thiết kế phức tạp hơn khiến chi phí sản xuất tăng lên, trong khi động cơ lớn hơn có thể làm hạn chế khối lượng đầu đạn mà UAV có thể mang theo.

Do đó, thách thức đối với Ukraine là phải tìm được sự cân bằng giữa tốc độ, tầm hoạt động, tải trọng và chi phí, thay vì chỉ đơn thuần phát triển UAV có tốc độ nhanh nhất có thể.

UAV phản lực có thay thế Shahed hoặc tên lửa hành trình không?

Các chuyên gia được RBC-Ukraine dẫn lời không cho rằng UAV phản lực sẽ thay thế hoàn toàn Shahed thông thường hoặc tên lửa hành trình.

Theo ông Zemlyanyi, UAV phản lực có thể nhanh hơn và có khả năng rẻ hơn tên lửa hành trình, nhưng về mặt công nghệ, chúng vẫn kém tên lửa trong những lĩnh vực như hệ thống dẫn đường, thiết bị điện tử, hệ thống bảo vệ và năng lực của đầu đạn.

Thay vào đó, UAV phản lực đang nổi lên như một loại vũ khí trung gian giữa UAV tấn công tầm xa thông thường và tên lửa hành trình.

Đối với Liên bang Nga, sức hấp dẫn chủ yếu của loại vũ khí này nằm ở khả năng kết hợp tốc độ cao hơn với chiến thuật tấn công số lượng lớn.

Đối với Ukraine, biện pháp đối phó có thể sẽ là sự kết hợp giữa nâng cấp hệ thống phòng không, phát triển UAV đánh chặn giá rẻ và mở rộng lực lượng vũ khí tầm xa tốc độ cao của chính mình.

Do đó, sự xuất hiện và phát triển của UAV phản lực khó có thể dẫn tới việc Shahed hay tên lửa hành trình biến mất khỏi chiến trường.