Theo báo chí Anh ngày 4/8, Nga đã âm thầm mở rộng đội tàu chuyên chở LNG, trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) chuẩn bị ngừng hoàn toàn việc nhập khẩu mặt hàng này từ Moskva vào năm tới.

Dữ liệu của công ty phân tích hàng hải Windward cho thấy ít nhất 8 tàu LNG đã qua sử dụng được chuyển nhượng và tham gia vận chuyển hàng hóa của Nga trong 6 tháng gần đây. Động thái này nâng quy mô đội tàu LNG có liên hệ với Moskva lên khoảng 25 chiếc, trong đó có hai tàu mới được đóng tại nhà máy Zvezda ở vùng Viễn Đông Nga.

Việc gia tăng số lượng tàu được cho là sẽ giúp Nga tiếp tục đưa LNG ra thị trường quốc tế khi các biện pháp hạn chế của phương Tây được siết chặt từ năm 2027. Mô hình này tương tự cách Moskva xây dựng đội tàu chở dầu hoạt động ngoài hệ thống bảo hiểm và giám sát của phương Tây sau khi xung đột Ukraine bùng phát.

Tuy nhiên, việc hình thành một đội tàu LNG bóng tối được đánh giá phức tạp hơn nhiều so với lĩnh vực dầu mỏ. LNG phải được vận chuyển bằng những con tàu có hệ thống chứa chuyên dụng, duy trì nhiệt độ khoảng âm 162 độ C để khí tồn tại ở trạng thái lỏng.

Một tàu LNG mới có thể tiêu tốn khoảng 300 triệu USD và đòi hỏi các công nghệ đóng tàu, vận hành và bảo dưỡng đặc biệt. Trong khi đội tàu dầu bóng tối của Nga hiện được cho là đã vượt quá 1.000 chiếc, số tàu LNG mà Moskva có thể huy động vẫn tương đối hạn chế.

Theo dữ liệu Kpler, bốn tàu LNG mà Nga mới tiếp nhận đã vận chuyển hàng hóa từ những cơ sở xử lý khí có liên quan đến các dự án đang chịu trừng phạt của phương Tây. Các tàu này đều được chuyển sang treo cờ Nga và đổi tên thành Kosmos, Orion, Merkuriy và Luch.

Nga cũng đã hoàn thành những tàu LNG đầu tiên tại nhà máy đóng tàu Zvezda. Chiếc Aleksey Kosygin được bàn giao cho tập đoàn vận tải biển nhà nước Sovcomflot vào tháng 12/2025 và đã tham gia vận chuyển LNG từ dự án Arctic LNG 2. Tàu thứ hai, Konstantin Posiet, được đặt tên trong một buổi lễ vào tháng 7.

Novatek hiện giữ vai trò chủ đạo trong ngành LNG Nga. Nhà máy Yamal LNG cùng dự án Arctic LNG 2 đang chịu trừng phạt đóng góp hơn 65% tổng sản lượng LNG của nước này. Dự án Sakhalin-2 do tập đoàn năng lượng nhà nước Gazprom sở hữu cung cấp thêm khoảng 30%.

Phần lớn LNG từ các cơ sở chưa bị trừng phạt vẫn được vận chuyển bằng tàu thuê của các công ty quốc tế như Dynagas của Hy Lạp, Mitsui OSK của Nhật Bản và Seapeak. Tuy nhiên, làn sóng hạn chế mới của phương Tây đang buộc Moskva phải giảm phụ thuộc vào các nhà vận tải nước ngoài.

Các tàu thuộc đội LNG bóng tối thường được sở hữu thông qua những công ty có liên hệ với Nga đăng ký tại Dubai, Hong Kong hoặc Singapore, đồng thời sử dụng cờ thuận tiện của các quốc gia khác. Một số tàu bị cáo buộc gây nhiễu hoặc tắt tín hiệu định vị, cũng như chuyển hàng giữa các tàu trên biển để che giấu nguồn gốc LNG.

Dù áp dụng nhiều chiến thuật tương tự đội tàu dầu, quá trình vận chuyển LNG khó thực hiện hơn do số lượng tàu phù hợp trên thị trường không nhiều và hệ thống cảng, kho nổi cùng thiết bị tiếp nhận LNG tập trung chủ yếu tại những quốc gia không liên kết với Nga.

Vị trí của các cơ sở sản xuất Nga cũng tạo thêm trở ngại. Nhiều nhà máy quan trọng nằm trong vùng Bắc Cực, nơi phần lớn thời gian trong năm chỉ những tàu có khả năng hoạt động trong băng mới có thể tiếp cận các cơ sở sản xuất hoặc kho chứa nổi.

Trung Quốc hiện là khách hàng duy nhất tiếp nhận LNG từ dự án Arctic LNG 2 đang chịu trừng phạt. Theo ước tính dựa trên dữ liệu Kpler, khoảng 11 tàu có độ tuổi trung bình 10 năm đang vận chuyển LNG từ dự án này. Hàng hóa sau đó được chuyển sang các tàu thông thường tại những kho nổi trước khi tiếp tục hành trình đến Trung Quốc.

Toàn bộ số tàu trên đều nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ. Trong hai năm gần đây, Novatek đã trở thành chủ sở hữu hoặc đơn vị thuê gần như tất cả các tàu tham gia chuỗi vận chuyển này.

Nga hiện còn bốn tàu LNG đang được đóng tại Zvezda. Sáu tàu có khả năng hoạt động trong băng khác chưa thể được bàn giao từ nhà máy Hanwha của Hàn Quốc do các biện pháp trừng phạt.

Moskva cũng có thể gặp khó khăn trong việc tự đóng thêm tàu vì công ty GTT của Pháp gần như giữ vị trí độc quyền đối với công nghệ sản xuất hệ thống chứa LNG chuyên dụng. GTT đã ngừng thực hiện các hợp đồng tại Nga từ đầu năm 2023 để tuân thủ lệnh trừng phạt của EU.

Ngay cả khi tự phát triển được công nghệ thay thế, Nga vẫn phải trải qua quá trình kiểm định và cấp phép kéo dài từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế cùng các cơ quan đăng kiểm. Điều này có thể khiến Moskva tiếp tục tìm mua những tàu LNG cũ trên thị trường quốc tế.

Nguồn cung tàu đã qua sử dụng được dự báo sẽ tăng khi các hãng vận tải thay thế đội tàu cũ bằng những mẫu mới có hiệu suất cao hơn. Đây có thể trở thành nguồn bổ sung quan trọng cho đội tàu LNG của Nga, dù chi phí vận hành và khả năng tiếp cận hạ tầng quốc tế vẫn là những trở ngại lớn.

EU đã quyết định cấm nhập khẩu toàn bộ LNG của Nga từ năm 2027. Các nước thành viên hiện vẫn mua gần như toàn bộ sản lượng của nhà máy Yamal LNG trong nửa đầu năm nay.

Cuối tháng 7, EU yêu cầu các thương vụ bán tàu LNG cho công dân hoặc doanh nghiệp Nga phải được thông báo cho Brussels. Tuy nhiên, khối chưa cấm tàu của các nước thành viên vận chuyển LNG Nga đến thị trường thứ ba, sau khi Hy Lạp vận động phản đối biện pháp này.