Lựa chọn nghiệt ngã

Với nhiều người, những tác động của nắng nóng cực đoan không chấm dứt khi ngày làm việc kết thúc.

Ông Brijpal Singh (51 tuổi) dành nhiều giờ làm việc tại công trường xây dựng dưới cái nắng như thiêu đốt ở Noida, một thành phố vệ tinh công nghiệp rộng lớn thuộc Vùng Thủ đô Quốc gia của Ấn Độ. Ngay cả khi nhiệt độ vượt ngưỡng 45 độ C, công việc tại công trường hiếm khi dừng lại.

Sau mỗi ca làm kéo dài dưới trời nóng, Singh nói rằng ông thường cảm thấy tim đập mạnh, chóng mặt, mất nước và rã rời. Nhưng với ông, một ngày nghỉ đồng nghĩa với một ngày không có thu nhập, điều mà ông không thể đánh đổi.

Nghỉ làm đồng nghĩa với việc ông mất đi khoản tiền công 500-600 rupee (khoảng 138.000-165.500 đồng)/ngày. Số tiền này là nguồn trang trải cuộc sống cho vợ và ba người con của ông đang sống tại một ngôi làng ở bang Uttar Pradesh, cách nơi ông làm việc hai ngày di chuyển.

Ông Singh bộc bạch: “Có những ngày tôi không muốn đi làm. Nhưng nếu nghỉ một ngày, ai sẽ chăm lo cho các con tôi và trả những khoản chi tiêu của chúng?”.

Khoảng 5 triệu người đang làm việc trong khu vực kinh tế phi chính thức tại vùng Delhi, chiếm khoảng 80% tổng lực lượng lao động. Khi biến đổi khí hậu khiến nhiệt độ ngày càng tăng, những lao động hưởng lương theo ngày như ông Singh phải đối mặt với lựa chọn đầy khó khăn: tiếp tục kiếm sống để nuôi gia đình hay bảo vệ sức khỏe của chính mình.

Nắng nóng cực độ gây hại cho sức khỏe, năng suất và thu nhập

Thập kỷ vừa qua là giai đoạn nóng nhất từng được ghi nhận tại Ấn Độ, kéo theo các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn, gay gắt hơn và kéo dài hơn.

Đồng thời, nắng nóng đang làm giảm năng suất và gia tăng bệnh tật, với một nghiên cứu cho thấy nhiệt độ tăng cao có thể khiến người lao động phi chính thức mất đi số tiền tương đương 2% GDP của quốc gia mỗi năm. Con số đó tương đương 80 tỷ USD.

Nhà nghiên cứu Ameena Kidwai tại tổ chức phi lợi nhuận People's Courage International nhận định: “Mất thu nhập sẽ chỉ càng trầm trọng hơn khi nhiệt độ tiếp tục tăng. Hiện nay, người lao động phải làm việc nhiều giờ hơn trước đây để hoàn thành cùng một lượng công việc”.

People's Courage International có trụ sở tại Mỹ đã khảo sát những người lao động phi chính thức tại năm thành phố châu Á. Ông Kidwai cho biết một số người được khảo sát thừa nhận rằng các công việc trước đây chỉ mất 8 giờ để hoàn thành nay lại mất từ 10 đến 12 giờ trong những tháng nóng nhất, vì người lao động phải làm việc chậm lại để đối phó với điều kiện nguy hiểm.

Nhiệt độ đã trở thành mối nguy hiểm nghề nghiệp chính với người lao động, khiến họ đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp, tiêu hóa, đột quỵ và bệnh thận. Ông Kidwai cho biết do đó người lao động cũng phải chi nhiều tiền hơn cho thuốc và các lần khám chữa bệnh tại phòng khám hoặc bệnh viện.

Các nhà nghiên cứu đánh giá người lao động phi chính thức - từ công nhân xây dựng và người bán hàng rong đến người giao hàng - thiếu khả năng để hồi phục do nắng nóng đô thị. Bà Patricia Samantha Narvaez tại tổ chức IDEALS của Philippines lưu ý rằng nhiều người lao động phi chính thức phải sống trong các khu dân cư đông đúc, thông gió kém, ít không gian xanh và bê tông hấp thụ nhiệt.

Bà Narvaez đã khảo sát những người lao động phi chính thức ở thành phố Quezon (Philippines) để lập báo cáo về tác động của nắng nóng cực đoan. "Một số người tham gia mô tả Quezon là 'rừng bê tông' vì ngay cả ban đêm, trời vẫn nóng đến mức không thể chịu nổi", bà Narvaez cho biết.

Theo Liên hợp quốc, tác động kinh tế của biến đổi khí hậu ảnh hưởng nặng nề nhất đến phụ nữ.
Ông Ameena Kidwai nhận định phụ nữ trong nền kinh tế phi chính thức cũng phải gánh nặng kép, bởi họ vừa phải làm việc kiếm thu nhập vừa đảm nhận các trách nhiệm chăm sóc không được trả công.
Ông Kidwai nói: "Họ vừa phải xoay xở với công việc và quán xuyến gia đình. Khi trẻ em hoặc người cao tuổi trong gia đình bị ốm trong các đợt nắng nóng, phần lớn trách nhiệm chăm sóc lại đổ lên vai phụ nữ".

Shanti Devi - lao động thời vụ 36 tuổi ở Noida (Ấn Độ) - là trụ cột duy nhất của gia đình kể từ khi chồng cô bị thương trong một tai nạn lao động vài năm trước. Trong những đợt nắng nóng, việc trường học đóng cửa và chuyển sang học trực tuyến thường buộc Devi phải ở nhà với 4 đứa con thay vì đi làm. Mỗi ngày mất thu nhập càng làm tăng thêm gánh nặng tài chính cho gia đình vốn đã khó khăn.

Tình trạng mất điện thường xuyên và nhà cửa quá nóng cũng khiến nhiều phụ nữ phải thức suốt đêm chăm sóc người thân rồi trở lại làm việc vào ngày hôm sau. Giấc ngủ bị gián đoạn và thiếu nghỉ ngơi làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như bệnh tim và tiểu đường, có nghĩa là phụ nữ thường dễ bị tổn thương hơn nam giới trong các đợt nắng nóng.

Các nhà nghiên cứu cho rằng những áp lực chồng chéo này cho thấy lỗ hổng trong nỗ lực thích ứng với tình trạng nóng lên toàn cầu của nhiều thành phố. Trong khi Ấn Độ đã đưa ra các kế hoạch hành động chống nắng nóng, và thành phố Quezon đang phát triển những biện pháp riêng, thì các phương án bảo vệ cho người lao động phi chính thức vẫn còn hạn chế và được thực thi không đồng đều.

Bà Narvaez đánh giá: “Biến đổi khí hậu sẽ chỉ làm trầm trọng thêm bất bình đẳng vốn đang tồn tại, bởi những người có ít nguồn lực nhất thường lại là nhóm phải đối mặt nhiều nhất với tình trạng nắng nóng cực đoan. Cuối cùng, các thành phố có khả năng thích ứng không thể được xây dựng trên nền tảng lực lượng lao động kiệt sức và không được bảo vệ”.