Theo truyền thông châu Âu ngày 12/8, Triodos Bank ước tính tổng thiệt hại do nhiệt độ cực đoan và cháy rừng trong năm nay có thể lên tới 180 tỷ euro, tương đương khoảng 1% GDP của EU. Trong khi tăng trưởng kinh tế của khối được dự báo ở mức khoảng 1,1%, tác động từ thời tiết cực đoan có thể khiến nền kinh tế EU gần như rơi vào trạng thái đình trệ.

Những yếu tố gây thiệt hại lớn

Nghiên cứu xác định bốn yếu tố chính khiến nắng nóng gây tổn thất kinh tế, trong đó ba yếu tố được định lượng ở quy mô toàn EU.

Sản lượng cây trồng và ngành sữa suy giảm, cùng với giá thực phẩm tăng, có thể làm giảm khoảng 0,15 điểm phần trăm GDP. Khả năng phát điện từ các nhà máy điện hạt nhân, thủy điện và nhiệt điện bị hạn chế, hiệu suất điện mặt trời suy giảm và giá điện bán buôn tăng có thể gây thêm thiệt hại khoảng 0,12 - 0,15 điểm phần trăm.

Trong khi đó, hoạt động vận tải đường sắt, đường bộ và đường thủy bị gián đoạn có thể làm mất thêm khoảng 0,15 điểm phần trăm.

Tác động lớn nhất nhưng cũng khó xác định nhất là sự suy giảm năng suất lao động. Theo nghiên cứu, năng suất của người lao động bắt đầu giảm khi nhiệt độ vượt khoảng 25 - 30 độ C, đặc biệt đối với các công việc ngoài trời hoặc đòi hỏi nhiều thể lực. Lao động văn phòng cũng chịu ảnh hưởng khi nắng nóng làm giảm chất lượng giấc ngủ và khả năng nhận thức.

Một phân tích của Allianz được Triodos Bank dẫn lại ước tính năng suất trong mỗi giờ làm việc có thể giảm khoảng 3% với mỗi độ C vượt ngưỡng 30 độ C nếu mức nhiệt này duy trì trong nhiều ngày.

Pháp chịu tác động lớn nhất

Triodos Bank cho biết mức độ thiệt hại không đơn thuần phụ thuộc vào quốc gia nào có nhiệt độ cao nhất.

Nghiên cứu đánh giá từng nền kinh tế dựa trên tỷ trọng các lĩnh vực dễ bị ảnh hưởng, thời gian đi lại của người lao động, mức độ phổ biến của điều hòa không khí và khả năng thích nghi với nhiệt độ cao, sau đó kết hợp với số ngày nắng nóng vượt mức bình thường trong năm nay.

Theo cách tính này, Pháp được dự báo chịu tác động nặng nhất, với tăng trưởng có thể giảm khoảng 1,4 điểm phần trăm. Từ mức tăng trưởng vốn đã thấp, tác động này có thể khiến kinh tế Pháp suy giảm khoảng 0,6%.

Hà Lan có thể mất khoảng 0,8 điểm phần trăm tăng trưởng và gần như không tăng trưởng trong năm nay.

Tây Ban Nha và Italy có tỷ lệ lao động làm việc trong những lĩnh vực dễ bị ảnh hưởng cao, đồng thời ghi nhận nhiều ngày nắng nóng. Tuy nhiên, việc đã trải qua nhiều thập niên thích nghi với nhiệt độ cao giúp hai nước giảm bớt mức độ tác động từ từng đợt nắng nóng.

Ngược lại, Ba Lan được đánh giá dễ tổn thương do tỷ lệ sử dụng điều hòa thấp và khả năng thích nghi với nhiệt độ cao còn hạn chế. Tuy nhiên, mùa hè tương đối mát hơn trong năm nay có thể giúp nền kinh tế nước này vẫn tăng trưởng khoảng 2,9%.

Thiệt hại vượt ra ngoài GDP

Bên cạnh những thiệt hại được phản ánh qua GDP, nắng nóng còn gây ra tổn thất lớn về con người và môi trường.

Khoảng 20.400 trường hợp tử vong liên quan đến nắng nóng được ước tính xảy ra tại Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Italy chỉ trong đợt nắng nóng tháng 6. Nếu tính thiệt hại kinh tế do khoảng 25.000 trường hợp tử vong sớm trong cả mùa hè, con số này có thể lên tới 1,5 - 7 tỷ euro.

Theo Hệ thống Thông tin Cháy rừng châu Âu (EFFIS), tính đến nay, cháy rừng đã thiêu rụi hơn 490.000 ha trên toàn EU, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 20 năm là khoảng 197.000 ha. Pháp cũng ghi nhận diện tích cháy rừng ở mức kỷ lục.

Thiệt hại đối với các dịch vụ hệ sinh thái từ diện tích rừng bị cháy có thể làm tăng thêm khoảng 100 triệu đến 4,6 tỷ euro chi phí.

Triodos Bank cho rằng các biện pháp thích ứng với nắng nóng có thể giảm khoảng 40% tổn thất năng suất lao động nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn tác động. Các tác giả đồng thời nhấn mạnh những ước tính trên được xây dựng dựa trên các giả định tương đối thận trọng.

Theo ngân hàng này, thích ứng đơn thuần là chưa đủ và châu Âu cần tăng cường các biện pháp giảm phát thải. Nghiên cứu cũng cho rằng quyết định của Ủy ban châu Âu ngày 17/7 về việc nới lỏng lộ trình của cơ chế định giá carbon chủ chốt đi theo hướng ngược lại với yêu cầu này.

Nghiên cứu cho thấy nắng nóng cực đoan không còn chỉ là vấn đề môi trường mà đang tạo ra những tác động ngày càng rõ nét đối với nền kinh tế châu Âu.