Trước đó, Dự án đầu tư xây dựng đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15 ngày 19/2/2025, có tổng mức đầu tư toàn tuyến 203.200 tỷ đồng. Với mức điều chỉnh lần này, tổng mức đầu tư của Dự án tăng 86.139 tỷ đồng. 

Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có quy mô đặc biệt lớn, công nghệ kỹ thuật phức tạp, lần đầu tiên được triển khai ở Việt Nam. Trong thời gian qua, xuất hiện nhiều yếu tố mới, chủ trương mới cần tập trung để bảo đảm mục tiêu được Đảng, Nhà nước đã định hướng. Vì vậy, Chính phủ đề nghị Quốc hội chấp thuận biểu quyết thông qua nghị quyết về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Giải trình về cơ sở xác định sơ bộ tổng mức đầu tư của Dự án, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho hay, sơ bộ tổng mức đầu tư được Quốc hội phê duyệt tại Nghị quyết số 187/2025/QH15 được xác định theo quy định của pháp luật về xây dựng và được đề cập trong hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Sơ bộ tổng mức đầu tư điều chỉnh lần này đã được tính toán cụ thể, chi tiết hơn; giá trị sơ bộ tổng mức đầu tư được tính theo giá trị tổng mức đầu tư của bước Báo cáo nghiên cứu khả thi. Trong đó, tổng mức đầu tư được xác định trên cơ sở: danh mục các tiêu chuẩn kỹ thuật được Bộ Xây dựng phê duyệt, định mức được Bộ Xây dựng chuyển đổi; khối lượng được lấy theo hồ sơ Báo cáo nghiên cứu khả thi; đơn giá các loại vật tư, vật liệu trong nước đã sản xuất được lấy theo báo giá trong nước, các vật tư, vật liệu nhập khẩu tham khảo đơn giá nước ngoài; đơn giá và chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cập nhật đến năm 2026.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng thuyết minh cụ thể từng khoản bổ sung, điều chỉnh chi phí. Theo đó, chi phí xây lắp và thiết bị tăng 51.210 tỷ đồng; chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tăng 34.849 tỷ đồng; chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí khác cập nhật phù hợp với tình hình triển khai dự án tăng khoảng 163 tỷ đồng; chi phí dự phòng cập lại giảm 114 tỷ đồng.

Bên cạnh nội dung điều chỉnh sơ bộ tổng mức đầu tư, Nghị quyết về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng còn sửa đổi một số nội dung khác, như tiến độ thực hiện: lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, phấn đấu hoàn thành cơ bản Dự án chậm nhất vào năm 2030. Đầu tư đoạn tuyến nhánh kết nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn đồng bộ với tiến độ đầu tư khu bến Nam Đồ Sơn.

Về công nghệ, tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng áp dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray; sử dụng sức kéo điện cho tuyến chính và đoạn tuyến nhánh nối từ ga Yên Viên đến ga Gia Lâm; sử dụng sức kéo diesel và sẽ chuyển đổi đầu máy sử dụng năng lượng sạch trong tương lai cho các tuyến nhánh kết nối cảng biển.

Đối với phạm vi và quy mô Dự án, Nghị quyết điều chỉnh phạm vi điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới (tỉnh Lào Cai), điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng (thành phố Hải Phòng); chiều dài tuyến chính khoảng 363 km; chiều dài các tuyến nhánh khoảng 63 km; đi qua địa phận 6 tỉnh, thành phố gồm: Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng. Về quy mô, Dự án đầu tư mới đường đôi đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng và đoạn từ ga Yên Viên đến ga Gia Lâm, đường đơn đối với các đoạn tuyến còn lại; khổ 1.435 mm; vận chuyển chung hành khách, hàng hóa; tốc độ thiết kế 160 km/h đối với đoạn từ ga Lào Cai đến ga Nam Hải Phòng, tốc độ thiết kế 120 km/h đối với đoạn qua khu vực đầu mối thành phố Hà Nội; tốc độ thiết kế 80 km/h đối với các đoạn tuyến còn lại.

Ngoài ra, Nghị quyết cũng sửa đổi nội dung liên quan đến phạm vi thu hồi đất, sơ bộ tổng nhu cầu sử dụng đất và số dân tái định cư; đồng thời sửa đổi nội dung: Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng chịu trách nhiệm về huy động vốn và hiệu quả đầu tư đoạn tuyến nhánh nối ga Nam Hải Phòng với ga Nam Đồ Sơn, khu bến Nam Đồ Sơn bảo đảm khai thác đồng bộ các công trình này, không gây thất thoát, lãng phí. Bộ Xây dựng có trách nhiệm hỗ trợ Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng trong quản lý thực hiện đầu tư đoạn tuyến nhánh này.

Tại Nghị quyết về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cũng ghi nhận nhiều nội dung được tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong đó đã bổ sung điều khoản: “Chính phủ chịu trách nhiệm về các nội dung, thông tin, số liệu trong Hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án; xác định sơ bộ tổng mức đầu tư của Dự án đúng yêu cầu, tiêu chuẩn, định mức theo quy định của pháp luật; kiểm soát về công nghệ, kỹ thuật, bảo đảm tiên tiến, đồng bộ, an toàn, kết nối thuận lợi và chủ động trong vận hành, bảo trì.

Trước đó, về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội - Hải Phòng, theo tổng hợp tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI có 62 ý kiến của các đại biểu Quốc hội, trong đó có 56 ý kiến tại tổ, 6 ý kiến tại hội trường. Các ý kiến góp ý tập trung vào 5 nhóm nội dung chính: thứ nhất là làm rõ về cơ sở điều chỉnh dự án. Thứ hai là làm rõ về các nội dung điều chỉnh và hiệu quả đạt được sau khi điều chỉnh dự án. Thứ ba là ý kiến đóng góp để Chính phủ chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện, bảo đảm hoàn thành dự án đúng tiến độ, hiệu quả, không thất thoát, lãng phí. Thứ tư là yêu cầu về kiểm tra, giám sát, công khai minh bạch, bảo đảm an toàn triệt để. Thứ năm là đề nghị đánh giá về khả thi nguồn vốn, rồi khả năng cân đối nguồn vốn của dự án.

Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu tối đa, giải trình đầy đủ và hoàn thiện dự thảo Nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng trình Quốc hội trước khi thông qua.