Giá muối tăng, diêm dân phấn khởi

Những ngày đầu tháng 9, trên các cánh đồng muối Hải Quang, nhịp lao động của diêm dân vẫn diễn ra đều đặn theo từng con nước và ngày nắng. Từ múc nước, đưa nước qua chạt, thống con, thống cái đến dẫn ra sân phơi, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự cần mẫn, chính xác và kiên trì. Qua nhiều lần phơi, nước bốc hơi, những tinh thể muối dần kết tinh. Từ đôi tay người làm muối, những hạt muối phơi cát mang vị nhạt đặc trưng được tạo nên, lưu giữ nét riêng của một nghề truyền thống.

Gắn bó với cánh đồng muối hơn 50 năm, ông Đỗ Văn Tăng, thôn Xuân Hà cho biết, diêm dân địa phương vẫn duy trì phương thức sản xuất muối phơi cát với hai vụ mỗi năm. Vụ “muối mùa”, từ tháng 4 đến tháng 6, là vụ sản xuất chính; vụ “muối chiêm”, từ tháng 8 đến tháng 10, thường cho sản lượng thấp hơn do số ngày nắng ít. Tuy nhiên, vụ chiêm đến nay, thời tiết tương đối thuận lợi, nhiều ngày nắng to, tạo điều kiện để diêm dân đẩy mạnh sản xuất. Sản lượng muối năm nay khá, người làm muối vì thế rất phấn khởi.

Năm nay, gia đình ông Đỗ Văn Tăng tiếp tục duy trì khoảng 1.200 m² diện tích sản xuất muối. Thời tiết thuận lợi, nhiều ngày nắng to giúp sản lượng muối đạt khá. Đầu vụ, giá muối ở mức khoảng 35 nghìn đồng/phương, mỗi phương tương đương 20 kg; sau đó giá tăng dần và hiện đạt khoảng 52 nghìn đồng/phương. Từ đầu năm đến nay, gia đình ông đã thu hơn 10 triệu đồng từ bán muối. Giá muối tăng vào thời điểm vụ chiêm khiến những người làm muối như ông Tăng thêm phấn khởi, bởi công sức bỏ ra được bù đắp tương xứng hơn.

Một ngày làm muối kết thúc khi những đống muối trắng được thu gom trên các ô phơi. Chiều xuống, diêm dân lại tất bật xúc muối lên xe, chở về những kho nhỏ dựng ngay sát đầu ruộng. Công việc tưởng như đơn giản nhưng là thành quả của cả một ngày phơi nắng. Muối được cất giữ, chờ ráo nước và khi đủ số lượng mới bán cho thương lái.

Niềm vui của diêm dân Hải Quang không chỉ đến từ những ngày nắng thuận mà còn từ giá muối và đầu ra sản phẩm. Bà Lương Thị Thơm, thôn Xuân Hà cho biết, giá muối hiện cao hơn nhiều so với những năm trước, trong khi thương lái đã đến tận kho thu mua, giúp người dân giảm đáng kể công vận chuyển. Nếu thời tiết thuận lợi, vào những ngày nắng to, mỗi lao động có thể thu khoảng 300 nghìn đồng/ngày công. Vì vậy, diêm dân mong những ngày còn lại của vụ muối tiếp tục có thời tiết thuận lợi để tăng sản lượng, nâng thu nhập.

Từng bước nâng giá trị hạt muối

Trước đây, sau mỗi vụ sản xuất, gia đình bà Đỗ Thị Sính, thôn Trần Phú thường bán muối cho thương lái, song không ít lần rơi vào cảnh bị ép giá do phụ thuộc vào đầu ra. Nhận thấy sản xuất muối truyền thống khó nâng cao giá trị sản phẩm, khoảng hai năm nay, gia đình bà chuyển sang làm muối sạch. Phương thức sản xuất này tuy công phu, sản lượng thấp hơn nhưng sản phẩm có giá bán cao hơn, qua đó mở ra hướng nâng cao giá trị và hiệu quả kinh tế của nghề làm muối.

Không chỉ thay đổi phương thức sản xuất, bà Đỗ Thị Sính còn chủ động tìm hướng đi mới trong tiêu thụ sản phẩm. Tự tìm hiểu và học cách bán hàng trên môi trường số, bà sử dụng TikTok, Facebook để quảng bá, livestream giới thiệu sản phẩm, đồng thời mở gian hàng trên Shopee. Từ chỗ chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, gia đình từng bước tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Đến nay, muối sạch đã được thị trường đón nhận, tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố; giá bán cao gấp 2, thậm chí gấp 3 lần muối truyền thống.

Hải Quang hiện có gần 100 hộ làm muối trên diện tích hơn 15 ha. Để nâng giá trị sản phẩm và thu nhập cho diêm dân, chính quyền địa phương đang vận động người dân ứng dụng khoa học, kỹ thuật, cải tạo hạ tầng đồng muối, từng bước giảm sức lao động, nâng hiệu quả sản xuất. Trong đó, sản xuất muối sạch, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường được xác định là một trong những hướng đi quan trọng.

Việc liên kết giữa người dân và doanh nghiệp bước đầu cho thấy hiệu quả rõ nét. Bà Trần Thị Bình, Giám đốc Công ty Cổ phần Muối và Thương mại Nam Định cho biết, nếu đáp ứng được các yêu cầu trong sản xuất, người dân hoàn toàn có thể liên kết với công ty. Khi tham gia liên kết, người dân được hỗ trợ kỹ thuật và thiết bị lọc nhằm loại bỏ một phần tạp chất tan, không tan, qua đó nâng cao chất lượng muối. Doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn khoảng 35-40% so với giá thị trường để phục vụ chế biến muối sạch xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản và Mỹ.

Cùng với nỗ lực từ cơ sở và người dân, cơ quan chuyên môn của tỉnh Ninh Bình cũng tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ diêm dân nâng cao chất lượng sản phẩm. Chi cục Phát triển nông thôn - Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các xã tổ chức hội nghị tập huấn về an toàn thực phẩm và quản lý sản xuất, kinh doanh muối. Người dân được phổ biến các quy định hiện hành, cập nhật những yêu cầu trong quản lý sản xuất, kinh doanh; đồng thời trao đổi kinh nghiệm sản xuất muối sạch, các giải pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, nâng chất lượng và giá trị sản phẩm.

Theo bà Phạm Thị Thoa, Trưởng phòng Chế biến và Phát triển thị trường, Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình, để nghề muối thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường, thay đổi tư duy sản xuất của diêm dân là yếu tố quan trọng. Thông qua các chương trình tập huấn, tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật, người dân được nâng cao nhận thức về sản xuất sạch, an toàn và chất lượng. Ngành cũng định hướng, khuyến khích diêm dân liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ, từng bước hình thành chuỗi giá trị, đưa hạt muối từ một sản phẩm truyền thống trở thành hàng hóa có giá trị cao hơn.