07:13 01/07/2026

Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật khi sử dụng Internet và mạng xã hội

Nhằm tăng cường kỷ cương, bảo đảm an toàn, lành mạnh trên môi trường số, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 174/2026/NĐ-CP với nhiều quy định mới, siết chặt việc xử lý các hành vi vi phạm, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân khi tham gia không gian mạng. Nghị định trên có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Chia sẻ link báo không vi phạm bản quyền, đăng lại nội dung có thể bị xử phạt

Chú thích ảnh
Mạng xã hội vừa là công cụ tác nghiệp, vừa là nơi tiếp nhận nguồn thông tin khổng lồ từ xã hội. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN

Tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 và định hướng hoạt động 6 tháng cuối năm trong lĩnh vực thông tin điện tử mới đây, ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), đã làm rõ một số trường hợp phổ biến nhằm xác định việc chia sẻ tác phẩm báo chí có vi phạm bản quyền hay không.

Theo ông Lê Quang Tự Do, trường hợp đầu tiên là người dùng chỉ chia sẻ đường link bài báo. Căn cứ khái niệm “tác phẩm báo chí” được quy định trong Luật Báo chí năm 2016 và Luật Báo chí sửa đổi năm 2025, đường link không phải là tác phẩm báo chí mà chỉ là đường dẫn đến tác phẩm. Khi người dùng chỉ chia sẻ đường link, người đọc vẫn được chuyển đến trang của cơ quan báo chí để tiếp cận nội dung gốc. Vì vậy, hành vi chia sẻ đường link đơn thuần không vi phạm bản quyền.

Ngược lại, nếu người dùng chia sẻ đường link nhưng đồng thời đăng tải một phần hoặc toàn bộ nội dung bài báo khi chưa được cơ quan báo chí hoặc chủ thể quyền sở hữu trí tuệ cho phép, hành vi này có thể bị xem xét là vi phạm bản quyền. Theo đó, việc sao chép, đăng lại một phần hoặc toàn bộ nội dung tác phẩm báo chí đều có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

Đối với trường hợp lấy thông tin từ một bài báo rồi viết lại bằng câu chữ khác mà không sao chép nguyên văn, việc xác định có vi phạm bản quyền hay không cần được xem xét dựa trên từng trường hợp cụ thể. Nếu đó là thông tin gốc do một cơ quan báo chí tự khai thác, việc sử dụng lại để tạo thành nội dung khác vẫn có thể bị xem là vi phạm bản quyền.

Trong khi đó, đối với những thông tin phổ biến mà nhiều cơ quan báo chí và cá nhân đều có thể tiếp cận, như thông tin về thời tiết, tai nạn giao thông hoặc các sự kiện thông thường, việc sử dụng lại thông tin không nhất thiết bị coi là vi phạm bản quyền.

Tuy nhiên, nếu bài báo chứa những nội dung đặc thù do phóng viên tạo ra bằng quá trình thu thập, phân tích, phỏng vấn hoặc có các chi tiết độc quyền, việc sử dụng lại những nội dung này để viết thành tác phẩm khác vẫn có thể bị xem xét là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Theo Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, pháp luật về bản quyền chỉ quy định các nguyên tắc chung, không thể liệt kê đầy đủ mọi tình huống phát sinh trong thực tế. Vì vậy, khi có vụ việc cụ thể, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào quy định pháp luật để xem xét, đối chiếu và đánh giá mức độ vi phạm.

Tăng cường trách nhiệm, siết chặt xử lý vi phạm trên không gian mạng

Nghị định số 174/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 thể hiện rõ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, thay thế các quy định trước đây, đáp ứng yêu cầu quản lý trong thời kỳ chuyển đổi số.

Nghị định quy định cụ thể về các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử phạt đối với tổ chức, cá nhân hoạt động trong các lĩnh vực liên quan, đồng thời tham gia vào môi trường mạng.

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định là tăng cường quản lý không gian mạng, đặc biệt đối với mạng xã hội, trang thông tin điện tử và các nền tảng số. Theo đó, người sử dụng và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội phải thực hiện nghiêm trách nhiệm quản lý, kiểm soát, ngăn chặn và gỡ bỏ các nội dung vi phạm pháp luật.

Đáng chú ý, Nghị định tăng cường xử lý đối với hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của tổ chức, cá nhân hoặc gây hoang mang trong xã hội. Đối với các hành vi nghiêm trọng, cá nhân có thể bị xử phạt đến 50 triệu đồng; tổ chức bị xử phạt theo quy định và có thể áp dụng mức phạt cao hơn đối với cùng hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, Nghị định tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số, xử lý nghiêm các hành vi sao chép, đăng tải, phát tán hoặc chia sẻ trái phép sách, báo, phim, âm nhạc, phần mềm và các nội dung được bảo hộ quyền tác giả khi chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu.

Trong lĩnh vực giao dịch điện tử, Nghị định bổ sung các quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm liên quan đến chữ ký điện tử, chứng thư điện tử, dữ liệu điện tử và dịch vụ tin cậy, góp phần bảo đảm an toàn, minh bạch trong hoạt động giao dịch trực tuyến.

Đối với lĩnh vực viễn thông, Nghị định tiếp tục siết chặt quản lý SIM thuê bao, SIM không chính chủ, tin nhắn rác, cuộc gọi rác, thư điện tử rác và các hành vi sử dụng dịch vụ viễn thông trái quy định, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng.

Một điểm mới đáng chú ý là Nghị định cho phép sử dụng chứng cứ điện tử, lập biên bản điện tử và thực hiện xử phạt bằng phương thức điện tử, tạo cơ sở pháp lý để nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên môi trường số.

Nghị định quy định mức phạt tối đa đối với cá nhân là 40 triệu đồng trong lĩnh vực bưu chính và giao dịch điện tử; 100 triệu đồng trong lĩnh vực viễn thông, tần số vô tuyến điện và công nghệ thông tin.
Có thể thấy, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, xã hội số và chuyển đổi số quốc gia.

Để không vi phạm Nghị định

Phó Giáo sư-Tiến sỹ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng xử phạt hành vi sao chép chỉ là giải pháp “phần ngọn” còn "phần gốc" là phải xây dựng được một cơ chế kinh tế công bằng giữa báo chí và các nền tảng công nghệ. Nếu không có cơ chế chia sẻ lợi ích thì hệ sinh thái thông tin sẽ bị lệch.

Theo các nhà quản lý, không gian mạng là môi trường kết nối quan trọng trong đời sống hiện đại. Vì vậy, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật khi sử dụng Internet và mạng xã hội.

Người dùng cần kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ; chỉ tiếp nhận và lan truyền thông tin từ các nguồn chính thống, đáng tin cậy; không phát tán tin giả, thông tin sai sự thật, nội dung xuyên tạc, vu khống, xâm phạm bản quyền hoặc tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật.
Các tổ chức, doanh nghiệp và quản trị viên nền tảng số cần chủ động quản lý nội dung, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật.

Mỗi người dân cần nâng cao kỹ năng số, khả năng nhận diện thông tin xấu độc, chủ động phòng tránh rủi ro và sử dụng không gian mạng một cách văn minh, có trách nhiệm. Việc tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật không chỉ giúp hạn chế nguy cơ bị xử lý vi phạm mà còn góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh và bền vững.

Luật Báo chí 2025 và các văn bản pháp luật liên quan có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 được kỳ vọng là sẽ mở rộng không gian hoạt động của báo chí, đáp ứng yêu cầu thông tin, tuyên truyền trong kỷ nguyên mới.

Nguyễn Trọng Lịch (TTXVN)