Nhân dịp này, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc ghi lại những ý kiến kỳ vọng của chuyên gia, doanh nghiệp và người dân về Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đề ra mục tiêu, chỉ tiêu phát triển 5 năm tới.

Tiến sĩ Phạm Đình Đoàn - Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái (Phú Thái Holdings Group): 
Luôn mong phát triển, đóng góp cho đất nước được nhiều hơn

Theo định hướng lớn mà Đại hội XIV của Đảng đề ra là phát triển Việt Nam trong giai đoạn tới phải dựa trên tự chủ chiến lược, đổi mới mô hình tăng trưởng, phát huy mạnh mẽ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời hoàn thiện thể chế phát triển, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực thi.

Đây là những lựa chọn chiến lược có tính nền tảng, định hình tương lai đất nước trong trung và dài hạn. Đồng thời, đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD/năm. Trong khi đó, kinh tế Nhà nước một lần nữa được tái khẳng định “giữ vai trò chủ đạo”. Kinh tế tư nhân xem là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế”.

Khi tôi chia sẻ những điều này với cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài, họ đều rất ngạc nhiên về mức độ tăng trưởng của Việt Nam, điều đó cho thấy quyết tâm rất lớn của Đảng và Nhà nước.

Để làm được điều này, không đơn thuần là đưa ra giải pháp này hay giải pháp kia mà phải là một cuộc cách mạng với nhiều chiến lược khác nhau. Từ việc phục vụ hiệu quả đối với người dân, doanh nghiệp giảm chi phí như thế nào?; tinh gọn bộ máy ra sao, rõ người, rõ việc thế nào?; tạo điều kiện cho các công ty tư nhân phát triển; các chiến lược về hội nhập quốc tế. Giải pháp hỗ trợ người lao động mất việc, giảm việc do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), sẽ xuất khẩu lao động như thế nào?

Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, đổi mới tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu lực thực thi. Theo đó, thể chế không chỉ là khuôn khổ pháp luật mà là yếu tố quyết định chất lượng vận hành của nền kinh tế và của toàn bộ hệ thống quản trị quốc gia.

Với quyết tâm của Đảng và Nhà nước như vậy, chắc chắn doanh nghiệp sẽ rất quyết tâm, đặc biệt khối doanh nghiệp tư nhân. Như với Phú Thái, chúng tôi luôn quyết tâm phát triển mạnh mẽ, mở rộng càng nhiều càng tốt, nếu có sự động viên kịp thời. Chúng tôi luôn mong phát triển để đóng góp cho đất nước được nhiều hơn.

Nghị quyết 68 khẳng định: Kinh tế tư nhân (KTTT) là động lực quan trọng của nền kinh tế, nhằm thúc đẩy 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, nâng cao năng suất lao động và bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực đến năm 2030. Nghị quyết 66 còn là “hiệu triệu” về cải cách, đến nay việc hiện thực hóa các Nghị quyết này cơ bản có những chuyển biến. Tuy nhiên, theo kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp, vẫn cần chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa. 

Hầu hết doanh nghiệp đang gặp khó khăn do cạnh tranh trên toàn cầu, sự thay thế của AI... Làm thế nào để Nhà nước có thể biết và thấu hiểu được những khó khăn đó của cộng đồng doanh nghiệp, là điều rất quan trọng.

Bộ máy công quyền, giống như bác sỹ, cũng cần “thăm khám sức khỏe” cho doanh nghiệp, trong từng giai đoạn, để hiểu được “bệnh” của doanh nghiệp, từ đó giúp họ phát triển tốt hơn. Đảng và Nhà nước cũng đang rất quan tâm đến các doanh nghiệp dẫn đầu tại Việt Nam. Những doanh nghiệp này phải có ý thức mạnh mẽ trong việc tiên phong, dẫn dắt và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNV&N) phát triển, mang lại lợi ích cho cả hệ sinh thái và sự phát triển của nền kinh tế quốc gia.

Phú Thái không chỉ xây dựng kế hoạch cho năm 2026 mà cho cả giai đoạn 2026 - 2033. Trọng tâm của Phú Thái tập trung vào con người. Chúng tôi có nhiều chiến lược để xây dựng đội ngũ tinh nhuệ nhằm phát triển sản xuất kinh doanh, hội nhập tốt và hiệu quả. Song song với đó, Phú Thái vẫn tiếp tục đồng hành hỗ trợ DNV&N, phát triển các liên doanh, liên kết với các tập đoàn lớn trên thế giới cũng như mở rộng sản xuất kinh doanh. 

Với nền tảng tốt, hoạt động chuyên nghiệp, minh bạch, giàu kinh nghiệm và có thương hiệu, Phú Thái xác định đây là thời điểm cần tận dụng để phát triển nhanh hơn, đồng thời kéo theo nhiều DNV&N cùng phát triển. Đây không chỉ là việc kinh doanh mà còn là một sứ mệnh, một trách nhiệm xã hội nhằm góp phần cùng Đảng và Nhà nước đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trong 5 năm tới.

Nhà nước cũng cần tạo ra một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, với các chính sách thuế và điều kiện phù hợp, đặc biệt là với các hộ kinh doanh chuyển lên thành doanh nghiệp. Khi chính quyền xác định mình là người phục vụ thì cần lắng nghe tiếng nói từ người dân và cộng đồng doanh nghiệp, tăng cường đối thoại hai chiều, phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong việc hiến kế chính sách.

Tiến sĩ Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DNV&N thành phố Hà Nội (Hanoisme): 
Cần “luật chơi” rõ ràng, ổn định và chi phí tuân thủ hợp lý

Từ Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, niềm tin, kỳ vọng và khát vọng phát triển đang lan tỏa mạnh mẽ trong cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân cả nước. Điều mà nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp mong đợi lúc này chính là tinh thần hành động quyết liệt, cụ thể hóa kịp thời các chủ trương của Đảng.

Theo đó, kiên quyết xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, lấy chi phí xã hội làm thước đo cải cách - yêu cầu tất yếu để phát triển kinh tế tư nhân (KTTN) theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 68.

Đó là, xác định rõ yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, làm chủ thể và động lực của phát triển. Trong tổng thể tư duy đó, việc kiên quyết xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, giảm tối đa thủ tục hành chính, đẩy mạnh số hoá toàn diện, toàn trình, liên thông dữ liệu không chỉ là giải pháp cải cách hành chính đơn thuần, mà là yêu cầu mang tính bản chất của cải cách thể chế, có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của khu vực KTTN tinh thần Nghị quyết 68.

Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”, từ Nhà nước can thiệp trực tiếp sang Nhà nước thiết kế thể chế, tạo lập môi trường và bảo đảm kỷ cương pháp luật. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, điều này chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng việc xóa bỏ tận gốc những “điểm nghẽn thể chế” làm phát sinh cơ chế xin - cho, thông qua chuẩn hóa quy trình, minh bạch hóa điều kiện kinh doanh và hạn chế tối đa quyền tùy nghi trong thực thi công vụ.

Doanh nghiệp không đòi hỏi ưu đãi đặc biệt, mà cần một “luật chơi” rõ ràng, ổn định và chi phí tuân thủ hợp lý. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính không thể dừng ở việc cắt giảm hình thức, mà phải được đặt trong tổng thể cải cách thể chế, trong đó thời gian và chi phí của người dân, doanh nghiệp trở thành thước đo trung tâm của chất lượng cải cách. Đây chính là sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển hiện đại.

Bên cạnh đó, việc bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh như tinh thần xuyên suốt của Đại hội XIV của Đảng, không chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn là vấn đề niềm tin. Với cử tri là doanh nhân, doanh nghiệp, niềm tin vào thể chế và pháp luật là điều kiện tiên quyết để họ dám đầu tư dài hạn, dám đổi mới sáng tạo, dám lớn lên và dám hội nhập. Doanh nghiệp chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi quyền tài sản được bảo vệ, pháp luật được thực thi công bằng và rủi ro chính sách được kiểm soát.

Ông Nguyễn Quang Huy - Giám đốc điều hành Khoa Tài chính-Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi: 
Nội dung mới, cốt lõi trong tư duy phát triển

Hệ mục tiêu và định hướng phát triển cho giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, được đặt ra tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng, với nhiều điểm mới mang tính chiến lược.

Việc xác định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD, hướng tới tầm nhìn đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, phản ánh rõ khát vọng phát triển mạnh mẽ và bản lĩnh chiến lược của Việt Nam trong bối cảnh mới.

Điểm đáng chú ý là các mục tiêu này được xác lập trong điều kiện thế giới còn nhiều bất ổn, cạnh tranh chiến lược gia tăng và xu hướng phân mảnh kinh tế toàn cầu ngày càng rõ nét. Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam vẫn kiên định đặt mục tiêu tăng trưởng cao cho thấy sự tự tin dựa trên nền tảng nội lực đã được tích lũy, cũng như niềm tin vào khả năng thích ứng và chuyển đổi của nền kinh tế.

Quan trọng hơn, mục tiêu tăng trưởng cao không mang tính duy ý chí, mà gắn chặt với đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả, đồng thời cải thiện toàn diện đời sống nhân dân. Điều này thể hiện tư duy phát triển đã chuyển từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, bao trùm và có chiều sâu.

Từ các mục tiêu và định hướng chiến lược được xác định, có thể nhận diện rõ những nội dung mới, mang tính cốt lõi trong tư duy phát triển của Đảng.

Trước hết, đó là sự khẳng định mạnh mẽ vai trò của các động lực tăng trưởng mới, trong đó khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột trung tâm. Các nghị quyết chuyên đề về phát triển khoa học - công nghệ đã cho thấy quyết tâm chuyển từ tư duy coi khoa học - công nghệ là lĩnh vực hỗ trợ sang coi đây là động lực trực tiếp của tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thứ hai, KTTN được tiếp tục khẳng định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, với yêu cầu tạo môi trường kinh doanh thực sự bình đẳng, minh bạch, an toàn và có khả năng dự báo cao.

Thứ ba, các Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu quả kinh tế nhà nước cho thấy sự chuyển biến rõ nét từ tư duy “bao cấp, can thiệp trực tiếp” sang tư duy kiến tạo, dẫn dắt và tạo lập nền tảng. Kinh tế Nhà nước được xác định giữ vai trò chủ đạo không phải bằng quy mô hay sự can thiệp hành chính mà bằng hiệu quả, năng lực dẫn dắt và khả năng ổn định vĩ mô, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược.

Ba trụ cột: Kinh tế tư nhân năng động, khoa học - công nghệ và kinh tế nhà nước đang từng bước định hình mô hình phát triển mới của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Năm quan điểm chỉ đạo lớn được xác định trong mục tiêu phát triển giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn 2045 tiếp tục đóng vai trò là hệ trục tư duy chiến lược, bảo đảm sự nhất quán và định hướng dài hạn.

Tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, để hiện thực hóa mục tiêu này cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó có ba nhóm giải pháp mang tính quyết định. Theo đó, đột phá về thể chế phát triển; đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng; phát huy tối đa nguồn lực con người. 

Bà Nguyễn Thị Phượng, nguyên Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: 
Thay đổi rõ nhất là cách tiếp cận đối với mô hình tăng trưởng

Điểm nhấn lớn nhất của định hướng phát triển kinh tế - xã hội được Đại hội Đảng XIV của Đảng là sự chuyển dịch từ tư duy giữ ổn định sang tư duy tăng tốc phát triển và tạo bứt phá. Đây là một lựa chọn chiến lược. Phát triển nhanh hơn đồng nghĩa với chấp nhận áp lực cải cách lớn hơn, thậm chí phải vượt qua những rào cản đã tồn tại trong nhiều năm.

Nếu Đại hội XIII của Đảng diễn ra trong bối cảnh COVID-19, kinh tế toàn cầu khủng hoảng, bất ổn gia tăng và rủi ro chồng chất, Đảng ta lựa chọn quyết sách ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, giữ nhịp tăng trưởng và bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn đầu tư, tài nguyên và lao động giá rẻ đang dần chạm trần. Năng suất lao động tăng chậm lại, sức cạnh tranh của nền kinh tế có nguy cơ mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình, sẽ tụt hậu trong dài hạn.

Tại Đại hội vừa qua, một trong những thay đổi rõ nhất là cách tiếp cận đối với mô hình tăng trưởng. Theo đó, kinh tế tri thức dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Tư duy mới còn thể hiện ở cách nhìn về vai trò của Nhà nước và kinh tế thị trường, Đại hội XIV cho thấy một bước điều chỉnh rõ ràng hơn: Nhà nước đóng vai trò cốt lõi là kiến tạo thể chế, đầu tư hạ tầng chiến lược và giữ ổn định vĩ mô. Ngược lại, khu vực kinh tế tư nhân được xác định là động lực trung tâm của tăng trưởng, chứ không chỉ là “một động lực quan trọng” như trước đây. Đây là sự thay đổi không chỉ về câu chữ, mà về nhận thức phát triển.

Để hiện thực hóa các mục tiêu và quyết sách chiến lược của Đại hội XIV, chiến lược đào tạo con người phải được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước, với những yêu cầu căn bản, dựa trên đổi mới sáng tạo, kinh tế tri thức là vấn đề cốt lõi, bởi chất lượng nguồn nhân lực trí thức chính là điều kiện quyết định để hiện thực hoá mục tiêu phát triển kinh tế tri thức, cũng như quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam. Một nền kinh tế hiện đại chỉ có thể phát triển nhanh nếu có nguồn nhân lực chất lượng cao.