Theo hãng tin AP, sáng kiến do nhóm E5 khởi xướng được xem là một phần trong nỗ lực rộng hơn của châu Âu nhằm tăng cường năng lực phòng thủ dọc sườn phía Đông, hướng tới xây dựng một “lá chắn UAV” để nâng cao khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn các thiết bị bay xâm nhập không phận.

Theo các quan chức, cả Nga và Ukraine đều đã phát triển năng lực tác chiến UAV đáng kể trong bối cảnh xung đột, qua đó thúc đẩy những thay đổi nhanh chóng về công nghệ và chiến thuật quân sự hiện đại. Ba Lan hiện hợp tác với Ukraine trong các chương trình huấn luyện và một số dự án sản xuất liên quan đến công nghệ UAV.

Việc thúc đẩy sáng kiến mới cũng xuất phát từ hàng loạt sự cố gần đây liên quan đến UAV xuất hiện tại khu vực biên giới và gần các sân bay châu Âu. Nga bị một số nước phương Tây cáo buộc có liên quan đến một số vụ việc, song Moskva bác bỏ các cáo buộc này và khẳng định không có hành động cố ý.

Hãng tin AP dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng và Công nghiệp Anh Luke Pollard cho biết Anh cùng các đối tác E5 đang tăng cường đầu tư vào thế hệ tiếp theo của các hệ thống phòng không và phương tiện tự hành nhằm củng cố năng lực răn đe của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Theo ông, thách thức hiện nay không chỉ là khả năng đánh chặn, mà còn là bảo đảm chi phí phòng thủ tương xứng với các mối đe dọa có giá thành thấp như UAV và tên lửa tầm ngắn.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz cho biết các nước đã ký thỏa thuận đầu tư chung vào sản xuất và mua sắm các năng lực tấn công dựa trên UAV cũng như hệ thống phòng thủ chi phí thấp trong một chương trình mang tên Nền tảng Tự hành và Tác chiến Chi phí Thấp (LEAP). Chương trình bao gồm hợp tác phát triển, sản xuất chung và mua sắm các tải trọng chiến đấu cho UAV, ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Thực tế cho thấy áp lực về chi phí ngày càng rõ rệt. Tháng 9/2025, khi xảy ra sự cố UAV xâm nhập không phận Ba Lan, Warsaw và các đồng minh NATO đã phải triển khai máy bay chiến đấu có giá trị hàng triệu USD để đánh chặn các thiết bị chỉ có giá vài nghìn USD. Theo giới chức châu Âu, việc phát triển các giải pháp tác chiến động năng hoặc điện tử chi phí thấp sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả phòng thủ.

Sáng kiến của nhóm E5 được triển khai trong bối cảnh châu Âu đẩy mạnh chi tiêu quốc phòng và thúc đẩy các dự án hợp tác an ninh, giữa lúc môi trường an ninh khu vực được đánh giá là ngày càng phức tạp. Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas nhận định an ninh châu Âu đang đối mặt nhiều thách thức, đồng thời nhấn mạnh việc tăng cường năng lực quốc phòng nhằm củng cố vai trò của châu Âu trong NATO, thay vì thay thế liên minh này.

Tuy nhiên, NATO cũng đang đối mặt những thảo luận nội bộ về định hướng chiến lược và chia sẻ gánh nặng quốc phòng. Trong bối cảnh đó, các sáng kiến hợp tác như chương trình LEAP được xem là nỗ lực nhằm tăng cường khả năng tự chủ chiến lược của châu Âu, đồng thời đóng góp vào năng lực răn đe chung của liên minh.