Liên minh châu Âu (EU) sẽ tiếp tục gia hạn cơ chế bảo vệ tạm thời dành cho người tị nạn Ukraine đến tháng 3/2028, song từ năm 2027 sẽ không còn tự động áp dụng chính sách này đối với nam giới trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự nếu họ chưa hoàn thành nghĩa vụ tại Ukraine.

Hội đồng Liên minh châu Âu đã thống nhất kéo dài cơ chế bảo vệ tạm thời dành cho những người rời Ukraine do xung đột đến ngày 4/3/2028, đồng thời điều chỉnh điều kiện tiếp cận chương trình nhằm đáp ứng nhu cầu quốc phòng của Kiev.

Theo truyền thông phương Tây, các nước thành viên EU nhất trí rằng kể từ ngày 4/3/2027, quy chế bảo vệ tạm thời sẽ chỉ được cấp cho những công dân Ukraine đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự hoặc đáp ứng các nghĩa vụ quân sự theo quy định của Ukraine. Quyết định phản ánh nỗ lực cân bằng giữa việc bảo vệ người phải di dời vì chiến sự và hỗ trợ Ukraine duy trì năng lực phòng thủ trước cuộc xung đột với Nga.

Các quy định mới sẽ có hiệu lực khi cơ chế bảo vệ tạm thời hiện hành hết hạn vào tháng 3/2027.

Những thay đổi này sẽ không ảnh hưởng đến người Ukraine đang được hưởng quy chế bảo vệ tạm thời tại các nước EU. Khối này cũng không có kế hoạch trục xuất những nam giới trong độ tuổi nghĩa vụ quân sự đã sinh sống hợp pháp tại châu Âu.

Các quy định mới chỉ áp dụng đối với những người đến EU sau thời điểm chính sách có hiệu lực. Để được hưởng quy chế tương tự người tị nạn, công dân Ukraine sẽ phải chứng minh đã rời khỏi đất nước một cách hợp pháp, thông qua hộ chiếu có dấu xuất cảnh hoặc giấy tờ xác nhận được miễn thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Theo luật thiết quân luật hiện hành của Ukraine, phần lớn nam giới từ 23 tuổi trở lên không được phép xuất cảnh do thuộc diện huy động phục vụ quân đội. Tuy nhiên, một số nhóm vẫn được miễn nghĩa vụ, bao gồm người không đủ điều kiện sức khỏe để nhập ngũ, cha của từ ba con dưới 18 tuổi trở lên hoặc người trực tiếp chăm sóc thân nhân mắc bệnh nặng.

Trong những năm gần đây, một số nam giới Ukraine trong độ tuổi nhập ngũ đã vượt biên trái phép sang các nước EU và được hưởng quy chế bảo vệ tạm thời.

Số liệu của Cơ quan Bảo vệ biên giới và bờ biển châu Âu (Frontex) cho thấy gần 1.000 người đã vượt biên trái phép từ Ukraine vào EU trong năm nay, sau khi con số này vượt 10.000 người trong năm 2025. Nam giới trưởng thành chiếm khoảng 26,6% tổng số người Ukraine đang tạm trú tại châu Âu, tuy nhiên chưa có thống kê cụ thể về số người thuộc độ tuổi nghĩa vụ quân sự hoặc nhập cảnh trái phép.

Sau khi các đại sứ EU đạt được đồng thuận, quyết định sẽ được các quốc gia thành viên chính thức thông qua trong vài tuần tới.

Cơ chế bảo vệ tạm thời được EU thiết lập sau khi Nga mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine vào năm 2022, cho phép người Ukraine sinh sống, làm việc, tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục tại các quốc gia thành viên mà không cần thực hiện thủ tục xin tị nạn thông thường. Tính đến ngày 31/5/2026, khoảng 4,38 triệu người Ukraine đang được hưởng quy chế này trên toàn EU.

Đan Mạch không tham gia cơ chế bảo vệ tạm thời của EU do có quyền miễn trừ trong chính sách di cư của khối, song nước này đã xây dựng một chương trình tương tự dành cho người di cư từ Ukraine.