Lo ngại an ninh quốc gia

Các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ đã kêu gọi Lầu Năm Góc tiến hành rà soát khẩn cấp đối với SpaceX, sau khi xuất hiện cáo buộc cho rằng các nhà đầu tư có liên hệ với Trung Quốc đã bí mật nắm giữ cổ phần trong công ty hàng không vũ trụ do Elon Musk sáng lập. Theo hãng tin Reuters, động thái này xuất phát từ lo ngại rủi ro an ninh quốc gia khi SpaceX đang giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống quốc phòng và tình báo của Mỹ.

Trong thư gửi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Andy Kim cảnh báo rằng dòng vốn Trung Quốc, nếu tồn tại, có thể trở thành mối đe dọa an ninh quốc gia, làm lộ hoặc gây tổn hại tới các hạ tầng quân sự, tình báo và dân sự trọng yếu của Mỹ. Hai nghị sĩ nhấn mạnh SpaceX không chỉ là một công ty công nghệ tư nhân, mà còn là đối tác chiến lược của chính phủ Mỹ trong nhiều lĩnh vực nhạy cảm.

Chính vì vị thế này, các thượng nghị sĩ cho rằng bất kỳ mức độ sở hữu nào từ phía Trung Quốc, dù gián tiếp, cũng có thể đặt ra rủi ro nghiêm trọng đối với lợi ích chiến lược của Mỹ. Họ yêu cầu Bộ Quốc phòng phải làm rõ liệu SpaceX có đang chịu các biện pháp giảm thiểu rủi ro FOCI hay không, cũng như đánh giá xem các khoản đầu tư nước ngoài có cần được đưa ra xem xét bởi Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS).

Trong thư, Thượng nghị sĩ Warren và Kim đề nghị Bộ Quốc phòng công bố phạm vi bất kỳ quyền sở hữu nào của Trung Quốc tại SpaceX, đánh giá mức độ rủi ro và phản hồi chính thức trước ngày 20/2. Họ cũng lưu ý rằng thương vụ SpaceX gần đây thâu tóm xAI - công ty trí tuệ nhân tạo của Elon Musk - càng làm tăng tính cấp bách của việc làm rõ nguồn gốc vốn đầu tư.

Nghi vấn dòng tiền “đi đường vòng”

Các nhà lập pháp viện dẫn những thông tin từ truyền thông và lời khai tại tòa án cho thấy các nhà đầu tư có liên hệ với Trung Quốc có thể đã chuyển tiền thông qua các pháp nhân trung gian đặt tại Quần đảo Cayman và Quần đảo Virgin thuộc Anh, nhằm che giấu việc mua cổ phần SpaceX. Do SpaceX là công ty chưa niêm yết, cơ cấu cổ đông không được công bố rộng rãi, khiến việc giám sát dòng vốn nước ngoài trở nên khó khăn hơn.

Theo các thượng nghị sĩ, nếu tồn tại quyền sở hữu từ phía Trung Quốc, SpaceX có thể phải chịu sự điều chỉnh của các quy định về quyền sở hữu, kiểm soát hoặc ảnh hưởng từ nước ngoài (FOCI) của Mỹ. Những quy định này được thiết kế để ngăn chặn nguy cơ các đối thủ chiến lược tiếp cận thông tin nhạy cảm hoặc công nghệ quan trọng liên quan đến quốc phòng.

SpaceX trong quốc phòng Mỹ

Được thành lập bởi Elon Musk - người giàu nhất thế giới - SpaceX hiện là trụ cột trong hạ tầng an ninh quốc gia của Mỹ. Công ty đảm nhiệm việc phóng các vệ tinh quân sự và tình báo, đồng thời vận hành mạng lưới internet vệ tinh Starlink. Hệ thống này đang được Lầu Năm Góc sử dụng và đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Ukraine về thông tin liên lạc trong bối cảnh xung đột.

Theo tạp chí Newsweek, những lo ngại xung quanh SpaceX không phải là vấn đề mới. Trong những năm gần đây, hàng loạt cuộc điều tra và hoạt động giám sát đã được triển khai tại Quốc hội Mỹ. Tháng 5/2025, các ủy ban Quân vụ và Khoa học của Hạ viện Mỹ từng yêu cầu Bộ Quốc phòng giải trình về nguy cơ xung đột lợi ích giữa NASA và SpaceX, cũng như làm rõ các cáo buộc che giấu đầu tư từ Trung Quốc và việc liệu các hợp đồng quốc phòng có được rà soát đầy đủ về yếu tố sở hữu nước ngoài hay không.

Cũng trong năm 2025, các cuộc điều tra độc lập do ProPublica và BizTech Weekly công bố đã phân tích nhiều tài liệu và lời khai liên quan đến khả năng tồn tại dòng vốn Trung Quốc đầu tư trực tiếp vào SpaceX. ProPublica đặc biệt cảnh báo nguy cơ các nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận thông tin hoặc công nghệ nhạy cảm nếu cơ chế giám sát không đủ chặt chẽ. Trước những cáo buộc này, Elon Musk chưa từng đưa ra bình luận công khai.

Mỹ cũng đặt vấn đề trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực không gian. Bắc Kinh đang đẩy mạnh phát triển công nghệ tên lửa và vệ tinh nhằm cạnh tranh trực tiếp với Mỹ và SpaceX, với ít nhất ba dự án tên lửa tái sử dụng được triển khai theo hướng tương tự mô hình của Elon Musk, cùng một hệ thống internet vệ tinh được xem là đối thủ của Starlink. Các chương trình thử nghiệm đã đạt được một số kết quả ban đầu, song theo giới quan sát, công nghệ của Trung Quốc vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện, tương tự những thách thức mà Mỹ từng trải qua trong giai đoạn đầu phát triển.