Theo Nikkei Asia ngày 17/3, Nhật Bản và Mỹ dự kiến sẽ đạt thỏa thuận hợp tác phát triển các khoáng sản quan trọng, bao gồm đất hiếm, lithium và đồng, tại cuộc gặp thượng đỉnh ở Washington vào ngày 19/3. Động thái này diễn ra trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc và củng cố chuỗi cung ứng chiến lược.

Theo kế hoạch, các tập đoàn Nhật Bản như Mitsui & Co. và Mitsubishi Materials sẽ tham gia trực tiếp vào các dự án khai thác và chế biến tại Mỹ. Đây được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa hợp tác về an ninh kinh tế giữa hai đồng minh.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, trong chuyến thăm Mỹ đầu tiên kể từ khi nhậm chức, dự kiến sẽ hội đàm với Tổng thống Donald Trump. Nội dung thảo luận tập trung vào phát triển chung các khoáng sản thiết yếu, xây dựng kế hoạch hành động và thành lập nhóm công tác song phương. Hai bên cũng sẽ chính thức xác nhận dự án Khoáng sản Quan trọng Mỹ - Nhật ở cấp lãnh đạo.

Các dự án hợp tác cụ thể trải dài trên nhiều bang của Mỹ. Tại Indiana, Mitsubishi Materials đang xem xét đầu tư vào một cơ sở tinh chế đất hiếm, sử dụng nguồn nguyên liệu tái chế từ nam châm vĩnh cửu thải loại trong thiết bị gia dụng, ô tô và máy móc công nghiệp. Cùng tại bang này, công ty cũng tham gia một dự án luyện đồng, hợp tác với một doanh nghiệp Anh, sử dụng bảng mạch điện tử từ rác thải thiết bị điện tử như điện thoại thông minh và máy tính.

Ở bang North Carolina, Mitsui đang cân nhắc hợp tác với công ty hóa chất Mỹ Albemarle để phát triển mỏ lithium tại Kings Mountain, bao gồm khả năng đầu tư chung. Trong khi đó, tại Arizona, Mitsubishi Corp. đã đạt thỏa thuận mua lại 30% cổ phần trong dự án mỏ đồng Copper World do công ty Canada Hudbay Minerals sở hữu.

Các dự án này phản ánh xu hướng gia tăng đầu tư vào chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu, vốn đóng vai trò quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp như bán dẫn, xe điện và năng lượng tái tạo. Nhu cầu toàn cầu đối với các nguyên liệu này đang tăng mạnh, đặc biệt khi quá trình chuyển đổi năng lượng và số hóa diễn ra nhanh chóng.

Theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, Trung Quốc hiện chiếm khoảng 60% sản lượng khai thác đất hiếm toàn cầu và tới 90% công đoạn tinh chế. Đối với lithium, Trung Quốc cũng kiểm soát gần 80% hoạt động tinh chế. Sự phụ thuộc lớn này khiến Mỹ và các đồng minh thúc đẩy chiến lược đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm rủi ro địa chính trị.

Việc Nhật Bản và Mỹ tăng cường hợp tác trong lĩnh vực khoáng sản được đánh giá là bước đi mang tính chiến lược dài hạn. Không chỉ nhằm đảm bảo an ninh nguồn cung, các dự án còn hướng tới phát triển công nghệ tái chế và khai thác bền vững, qua đó giảm tác động môi trường.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ và chuỗi cung ứng ngày càng gay gắt, thỏa thuận lần này có thể đặt nền móng cho một hệ sinh thái khoáng sản mới giữa các nền kinh tế đồng minh, đồng thời làm thay đổi cán cân trong thị trường nguyên liệu toàn cầu.