Cuộc gặp được xem là cơ hội ngoại giao quan trọng sau căng thẳng leo thang hồi tháng 6/2025, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh tấn công ba cơ sở hạt nhân của Iran. Trong khi đó, Tehran vẫn khẳng định duy trì quyền làm giàu uranium và cho rằng chương trình hạt nhân của mình phục vụ mục đích hòa bình.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn với India Today trước khi lên đường tới Geneva, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo rằng một cuộc xung đột mới sẽ không mang lại chiến thắng cho bất kỳ bên nào mà chỉ dẫn tới hậu quả tàn khốc. Ông cho rằng nếu căng thẳng leo thang thành hành động quân sự, quy mô ảnh hưởng có thể vượt ra ngoài phạm vi song phương.

Theo ông Araghchi, do các căn cứ quân sự Mỹ phân bố tại nhiều quốc gia trong khu vực, bất kỳ cuộc đối đầu nào cũng có nguy cơ kéo theo sự can dự rộng hơn, khiến toàn bộ Trung Đông bị cuốn vào vòng xoáy bất ổn. Ông mô tả đây là kịch bản rất nghiêm trọng mà các bên cần tránh thông qua giải pháp ngoại giao.

Tại Geneva, ông Araghchi sẽ tiếp tục đối thoại với Đặc phái viên Trung Đông của Mỹ Steve Witkoff. Trước đó, hai bên từng tiến hành nhiều vòng thương lượng trong năm ngoái, nhưng tiến trình bị gián đoạn khi xung đột Israel - Iran bùng phát vào tháng 6.

Các cuộc đàm phán hiện nay tiếp tục do Oman làm trung gian. Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi đã gặp ông Araghchi tại Geneva để rà soát các đề xuất mà phía Iran dự kiến trình bày. Theo truyền thông Oman, các nội dung thảo luận dựa trên những nguyên tắc đã thống nhất ở vòng trước.

Tổng thống Donald Trump đặt mục tiêu chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium của Iran, đồng thời muốn đưa vấn đề tên lửa đạn đạo và mạng lưới lực lượng vũ trang khu vực của Tehran vào bàn đàm phán. Ngược lại, Iran nhấn mạnh đối thoại chỉ nên tập trung vào hồ sơ hạt nhân.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 25/2 cho rằng Iran đang tìm cách tái xây dựng các yếu tố trong chương trình hạt nhân. Ông nói Tehran hiện chưa làm giàu uranium nhưng đang tìm cách đạt tới khả năng có thể làm điều đó trở lại.

Iran tuyên bố đã ngừng làm giàu uranium kể từ tháng 6/2025, song hạn chế quyền tiếp cận của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tại các địa điểm bị Mỹ không kích. Hình ảnh vệ tinh do hãng tin AP phân tích cho thấy có hoạt động tại hai trong số các cơ sở này, làm dấy lên nghi vấn về nỗ lực đánh giá thiệt hại và khôi phục vật liệu.

Trước cuộc tấn công hồi tháng 6, Iran đã làm giàu uranium tới mức tinh khiết 60%, gần ngưỡng 90% được coi là cấp độ vũ khí. Các cơ quan tình báo Mỹ đánh giá Iran chưa tái khởi động chương trình chế tạo vũ khí hạt nhân, nhưng đã thực hiện các hoạt động giúp nước này ở vị thế thuận lợi hơn nếu quyết định theo đuổi mục tiêu đó.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi là Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông cho biết Tổng thống Trump ưu tiên giải pháp ngoại giao, nhưng vẫn để ngỏ các lựa chọn khác.

Trong lúc ngoại giao được nối lại, Mỹ đã điều thêm lực lượng tới Trung Đông. Ảnh vệ tinh cho thấy các tàu chiến thường neo đậu tại Bahrain, nơi đặt Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, đã rời cảng ra khơi. Động thái này tương tự thời điểm trước khi Iran tấn công Qatar hồi tháng 6, khi Washington phân tán tàu chiến để giảm thiểu rủi ro.

Tehran cảnh báo nếu Mỹ tiến hành thêm hành động quân sự, toàn bộ căn cứ Mỹ tại Trung Đông sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp. Iran cũng từng đe dọa tấn công Israel sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày năm ngoái, làm gia tăng lo ngại về một cuộc chiến khu vực mới.

Giá dầu Brent đã tăng lên khoảng 70 USD/thùng trong những ngày gần đây, một phần do lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Iran từng tuyên bố tạm thời ngừng lưu thông qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu.

Các nhà phân tích cho rằng nếu đàm phán thất bại, bất kỳ hành động quân sự hạn chế nào cũng có thể chỉ mang tính răn đe ngắn hạn. Trong khi đó, một chiến dịch quy mô lớn hơn nhằm thay đổi lãnh đạo Iran có thể kéo Mỹ vào cuộc can dự dài hạn với nhiều hệ lụy khó lường.

Trong bối cảnh đó, vòng đàm phán tại Geneva được xem là phép thử quan trọng cho khả năng kiểm soát căng thẳng thông qua con đường ngoại giao, trước khi khu vực Trung Đông đứng trước nguy cơ bất ổn mới.