Theo báo chí Anh ngày 24/8, Cục Quản lý Hàng hải Mỹ (MARAD) thuộc Bộ Giao thông sẽ ký thỏa thuận hợp tác công - tư với công ty Core Power. Hai bên đặt mục tiêu đẩy nhanh việc ứng dụng động cơ hạt nhân trong vận tải biển và xây dựng đội tàu mang cờ Mỹ sử dụng công nghệ này.

Ông Stephen Carmel, người đứng đầu MARAD, cho rằng Washington khó có thể cạnh tranh với Trung Quốc bằng cách giảm chi phí đóng tàu. Thay vào đó, Mỹ cần thay đổi điều kiện cạnh tranh và tập trung vào những lĩnh vực có ưu thế, trong đó có công nghệ hạt nhân.

Thỏa thuận giữa hai bên sẽ tập trung xây dựng một khung pháp lý cho phép cấp phép nhanh, bảo đảm khả năng tiếp cận bảo hiểm và cảng biển, đồng thời duy trì các tiêu chuẩn an toàn cao đối với tàu thương mại chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Core Power có trụ sở tại London và đang hợp tác với cảng Corpus Christi ở bang Texas. Công ty dự kiến bắt đầu đóng tàu hạt nhân đầu tiên vào năm 2028.

Core Power cho biết đã huy động khoảng 200 triệu USD từ các nhà đầu tư, trong đó có ba tập đoàn Nhật Bản Mitsui, Mitsubishi và Sumitomo. Tuy nhiên, thỏa thuận với chính quyền Mỹ không kèm cam kết cấp vốn liên bang.

Công nghệ động cơ hạt nhân đã được sử dụng trong tàu ngầm quân sự suốt nhiều thập kỷ nhờ khả năng hoạt động lâu dài dưới nước, không phụ thuộc vào nguồn oxy và duy trì tốc độ cao. Tuy nhiên, công nghệ này chưa thu hút được nhiều sự quan tâm từ lĩnh vực thương mại do chi phí đóng tàu lớn, các lệnh hạn chế tàu hạt nhân cập cảng và hệ thống quy định phức tạp về trách nhiệm pháp lý quốc tế.

Nga hiện sở hữu đội tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân lớn nhất thế giới, chủ yếu là các tàu phá băng hoạt động tại Bắc Cực. Trong khi đó, Mỹ coi công nghệ này là một hướng đi nhằm khôi phục ngành đóng tàu vốn suy giảm mạnh trước sức ép cạnh tranh từ các sản phẩm giá thấp của Trung Quốc, đồng thời tận dụng năng lực hạt nhân sẵn có.

Ông Mikal Boe, Giám đốc điều hành Core Power, cho rằng Mỹ và các đồng minh cần nhanh chóng phát triển tàu thương mại chạy bằng năng lượng hạt nhân trong bối cảnh Trung Quốc cũng đang theo đuổi công nghệ này.

Theo ông Boe, tàu hạt nhân có thể di chuyển nhanh hơn từ 50 - 75%, chở nhiều hàng hóa hơn và không phải chịu các loại thuế môi trường liên quan đến nhiên liệu hóa thạch. Khoảng 8.200 tàu phù hợp với công nghệ động cơ hạt nhân sẽ cần được thay thế trong 25 năm tới và Core Power đặt mục tiêu đáp ứng 10 - 20% nhu cầu này.

Công ty ước tính chi phí trong suốt vòng đời của tàu hạt nhân có thể tương đương nhiên liệu hàng hải truyền thống ở mức khoảng 500 - 600 USD/tấn.

Trước đó vào tháng 6/2026, Cục Đăng kiểm Hàng hải Mỹ (ABS) đã phê duyệt thiết kế một tàu chạy bằng động cơ hạt nhân do Liên danh Hàng hải thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) phát triển. Tuy nhiên, các chủ tàu vẫn lo ngại về chi phí đầu tư và trách nhiệm bồi thường nếu xảy ra sự cố. Giáo sư Themistoklis Sapsis thuộc MIT nhận định ngành này khó có thể phát triển nếu chưa có cơ chế bảo hiểm phù hợp.

Tàu hạt nhân cũng đòi hỏi mô hình tài chính khác với tàu thông thường. Hiện bên thuê tàu thường thanh toán nhiên liệu cho từng chuyến đi, trong khi nhiên liệu của tàu hạt nhân được mua ngay khi đóng tàu và có thể sử dụng hơn 20 năm. Ngành vận tải biển do đó cần tìm phương thức mới để phân bổ khoản chi phí ban đầu này.

Bên cạnh đó, việc thiếu kỹ sư hạt nhân, nhu cầu đào tạo lại thủy thủ và tâm lý e ngại của công chúng đối với tàu hạt nhân cập cảng vẫn là những trở ngại lớn. Vì vậy, phần lớn lãnh đạo trong ngành cho rằng sớm nhất cũng phải đến những năm 2030, tàu thương mại chạy bằng năng lượng hạt nhân mới có thể đi vào hoạt động.