Kênh Al Jazeera của Qatar ngày 55/5 dẫn nhận định của cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề chính trị - quân sự, ông Mark Kimmitt, cho rằng khoảng cách giữa Mỹ và Iran “vẫn còn rất lớn, đặc biệt là về vấn đề hạt nhân”.

Theo ông Kimmitt, một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran để chấm dứt chiến tranh có thể đạt được, nhưng chỉ khi hai bên vượt qua được giai đoạn hiện tại, được mô tả là “đàm phán về việc đàm phán”.

Cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ giải thích rằng việc đổi tên chiến dịch quân sự của Mỹ từ “Cơn Thịnh nộ khủng khiếp” sang “Dự án Tự do” không phải là dấu hiệu của một nhiệm vụ thiếu định hướng, mà là một sự điều chỉnh chiến lược.

Theo ông Kimmitt, việc sử dụng tên gọi “Dự án Tự do” chủ yếu là một thay đổi mang tính thông tin của Washington nhằm thuyết phục các đồng minh Mỹ còn hoài nghi về “lý do hợp lý” để tham gia sứ mệnh, chẳng hạn như mở lại eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu và phân bón.

Việc đổi tên chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran cũng giúp tái định hình cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran như một vấn đề mang tính nhân đạo, thay vì là một chiến dịch “mang tính tấn công rõ ràng” như tên gọi “Cơn Thịnh nộ khủng khiếp” đã thể hiện.

Mặc dù phản hồi của Mỹ đối với đề xuất 14 điểm của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh chưa thực sự “đáng khích lệ”, nhưng ông Kimmitt cho rằng các cuộc trao đổi qua lại giữa Washington và Tehran với sự trung gian của Pakistan là yếu tố thiết yếu để “tạo chuyển biến” trong đàm phán.

Ông Kimmitt cũng gợi ý rằng việc tập trung vào các lợi ích khu vực cụ thể, như dòng chảy của các hàng hóa thiết yếu qua eo biển Hormuz, có thể dẫn đến “các cuộc đàm phán thực chất”.

Liên quan tới chiến dịch “Dự án Tự do”, ông Mark Pfeifle, một nhà phân tích an ninh quốc gia Mỹ, cho rằng chiến dịch này được thiết kế nhằm kiểm tra khả năng của Iran trong việc duy trì phong tỏa eo biển Hormuz đối với các tàu hải quân Mỹ đang hộ tống tàu thương mại.

Nhà phân tích Pfeifle nói: “Ông Trump đang cố gắng thử thách ‘đòn siết cổ’ của Iran. Đây là một tuyến đường rất hẹp, và ông ấy tin rằng có thể giành được đòn bẩy, và khả năng cao là có thể làm được nếu một số lượng đáng kể tàu có thể đi qua trong khuôn khổ chiến dịch Dự án Tự do”.

Nhà phân tích Pfeifle cho rằng: “Bằng cách đó, ông ấy có thể tạo ra đòn bẩy để sử dụng trong các bước tiếp theo đối với Iran”.

Theo nhà phân tích Pfeifle, nếu các tàu được Mỹ hỗ trợ có thể đi qua, trong khi tàu Iran lại không thể di chuyển qua eo biển Hormuz thì đây giống như một cách để thử nghiệm toàn bộ tiến trình đối với ông Trump.

Nhà phân tích Pfeifle nhấn mạnh: “Những gì đang diễn ra hiện nay là một cuộc đấu xem bên nào có thể tạo áp lực lớn hơn lên bên kia nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán tiến triển theo hướng tích cực”.

Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran vào ngày 28/2, kéo theo các đòn đáp trả từ Tehran nhằm vào Israel cũng như các đồng minh của Mỹ tại khu vực Vịnh, đồng thời dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz.

Kể từ ngày 13/4, Mỹ đã áp đặt phong tỏa hải quân nhằm vào hoạt động hàng hải liên quan đến Iran tại tuyến đường chiến lược này.

Một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đã được công bố vào ngày 8/4 thông qua trung gian Pakistan, sau đó là các cuộc đàm phán trực tiếp tại thủ đô Islamabad của Pakistan vào ngày 11 - 12/4, nhưng không đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.

Sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn mà không đưa ra thời hạn mới, theo đề nghị từ Pakistan.