Theo hãng tin AFP, phát biểu với báo giới, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết cuộc điều tra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974 về các hành vi thương mại không công bằng có thể dẫn tới việc áp thuế mới đối với một số đối tác, trong đó có Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mexico vào mùa hè năm nay. Trong khi đó, Canada - đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ - không nằm trong danh sách mục tiêu của cuộc điều tra.

Theo ông Greer, các cuộc điều tra sẽ tập trung vào những nền kinh tế mà Washington cho rằng có dấu hiệu dư thừa năng lực sản xuất trong nhiều lĩnh vực, thể hiện qua thặng dư thương mại lớn kéo dài hoặc năng lực sản xuất chưa được sử dụng hết.

Thông báo chính thức của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết một số ngành công nghiệp, trong đó có ngành ô tô tại Trung Quốc và Nhật Bản, đang đối mặt tình trạng dư thừa công suất khi nhiều doanh nghiệp thua lỗ hoặc không thể duy trì lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh.

Theo USTR, năng lực sản xuất xe điện của Trung Quốc hiện vượt nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, hãng xe điện hàng đầu của nước này là BYD vẫn đang mở rộng mạnh mẽ hoạt động sản xuất ở nước ngoài, với các nhà máy tại Uzbekistan, Thái Lan, Brazil, Hungary và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời có kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất tại châu Âu. USTR cho biết các nhà máy ô tô hiện có tại khu vực này hiện chỉ hoạt động khoảng 55% công suất.

Cơ quan trên cũng dẫn chứng thặng dư thương mại lớn của Mỹ với Đức và Ireland như một trong những dấu hiệu cho thấy EU có tình trạng dư thừa năng lực sản xuất trong một số lĩnh vực.

Ông Greer cho biết chính quyền Tổng thống Trump đặt mục tiêu hoàn tất các cuộc điều tra theo Điều 301, bao gồm đề xuất các biện pháp khắc phục, trước khi các mức thuế tạm thời mới do Nhà Trắng áp đặt vào cuối tháng 2 hết hiệu lực vào tháng 7 tới.

Trước đó, ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ phần lớn chương trình thuế quan toàn cầu của Tổng thống Trump với lý do các biện pháp này không phù hợp với luật về tình trạng khẩn cấp quốc gia. Sau phán quyết này, ông Trump đã áp dụng mức thuế 10% trong thời hạn 150 ngày theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Theo kế hoạch, USTR sẽ tiếp nhận ý kiến đóng góp của công chúng về cuộc điều tra liên quan đến dư thừa năng lực sản xuất đến ngày 15/4 và tổ chức phiên điều trần công khai dự kiến vào khoảng ngày 5/5.

Giới quan sát cho rằng các cuộc điều tra mới có thể giúp chính quyền Tổng thống Trump duy trì sức ép thuế quan đối với các đối tác thương mại, qua đó thúc đẩy họ tiếp tục đàm phán và thực hiện các thỏa thuận thương mại đã đạt được trước đó.

Ông Greer cho biết các đối tác thương mại của Mỹ đã được thông báo trước về khả năng tiến hành các cuộc điều tra này. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc tuân thủ các thỏa thuận hiện có không đồng nghĩa với việc các quốc gia liên quan sẽ được miễn trừ hoàn toàn khỏi các mức thuế theo Điều 301.

Các động thái trên diễn ra trong bối cảnh giới chức Mỹ, dẫn đầu là Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, dự kiến gặp các đối tác Trung Quốc tại Paris trong tuần này nhằm chuẩn bị cho cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào cuối tháng 3.

Theo các chuyên gia, phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ về chương trình thuế quan trước đó đã làm suy giảm phần nào đòn bẩy của Washington trong các vấn đề thương mại và xuất khẩu đối với Trung Quốc.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump từng sử dụng các cuộc điều tra theo Điều 301 để áp mức thuế khoảng 25% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Biện pháp này được đánh giá có cơ sở pháp lý vững chắc và từng vượt qua nhiều thách thức pháp lý trước đó.