Thông điệp của Mỹ

Theo kênh CNN, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan điều phối lực lượng Mỹ trên khắp Trung Đông, thông báo trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng tàu sân bay thứ ba là USS George H.W. Bush đã đi vào khu vực thuộc trách nhiệm của mình.

Thông báo trên xuất hiện ngày 23/4, cùng thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump từ chối đưa ra mốc thời gian kết thúc chiến tranh với Iran. Ông nói với các phóng viên tại Nhà Trắng: “Đừng thúc ép tôi”.

Tàu USS George H.W. Bush, được biên chế năm 2009, là chiếc mới nhất trong số 10 tàu sân bay lớp Nimitz của Mỹ. Dài khoảng 304m và choán nước hơn 100.000 tấn, tàu này có thể mang hơn 80 máy bay, được vận hành bằng hai lò phản ứng hạt nhân và có hơn 5.500 thủy thủ cùng thủy thủ đoàn trên tàu.

Ngày 23/4, khi được hỏi về kế hoạch đối với tàu USS George H.W. Bush, một quan chức quốc phòng cho biết quân đội không thảo luận về bố trí lực lượng, di chuyển tàu hoặc vị trí nhằm bảo vệ quân nhân và an ninh tác chiến.

Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý rằng sự xuất hiện của tàu USS George H.W. Bush đã gửi đi một thông điệp mà không cần nổ súng. Ông Carl Schuster, cựu thuyền trưởng Hải quân Mỹ, cho biết: “Chỉ riêng khả năng có một tàu sân bay thứ ba tham gia cũng làm gia tăng áp lực đối với Iran khi các cuộc đàm phán hòa bình đang đến gần”.

Nhiều nguồn tin cho biết Mỹ còn đang lên kế hoạch tấn công nhằm vào mục tiêu Iran ở eo biển Hormuz, trong trường hợp lệnh ngừng bắn hiện tại đổ vỡ. Các nguồn tin tiết lộ Mỹ có thể tấn công các xuồng, tàu rải thủy lôi và các phương tiện mà Iran đã sử dụng để kiểm soát các tuyến hàng hải trọng yếu này và dùng làm đòn bẩy đối với Mỹ.

Nhà phân tích Peter Layton, chuyên gia tại Viện Châu Á Griffith, bình luận rằng các máy bay trên tàu USS George H.W. Bush có thể được sử dụng trong chiến dịch tương tự.

Tuy nhiên, ông cho rằng việc sử dụng tiêm kích từ tàu sân bay USS George H.W. Bush để tấn công các mục tiêu phi đối xứng là rất kém hiệu quả. Theo ông, các máy bay tấn công A-10 của Không quân Mỹ đang có mặt trong khu vực phù hợp hơn cho nhiệm vụ này.

Ông Layton và các chuyên gia khác cho rằng tàu USS George H.W. Bush có thể được triển khai để thay thế USS Gerald R Ford - con tàu đã được triển khai từ tháng 6/2025, vượt xa thời gian triển khai tiêu chuẩn khoảng bảy tháng của tàu sân bay Mỹ trong điều kiện thông thường.

Các trang theo dõi hành trình cho thấy tàu USS Gerald R Ford đã có mặt ở Biển Đỏ đầu tuần này. Ông Schuster nói: “Thủy thủ đoàn cần được nghỉ ngơi… nếu không hiệu quả tác chiến sẽ bắt đầu giảm. Vì vậy, việc có một tàu thay thế đang trên đường tới là hợp lý”.

Tàu USS Gerald R Ford từng gặp sự cố cháy ở khu vực giặt là vào tháng 3 và phải mất hai ngày sau khi dập lửa mới có thể tiến hành các chuyến xuất kích. Sau đó, tàu này đã cập cảng ở Địa Trung Hải để sửa chữa và cho thủy thủ đoàn nghỉ ngơi. Tuy nhiên, tàu đã trở lại nhiệm vụ vào đầu tháng này và quay lại Biển Đỏ vào cuối tuần trước.

Trong khi đó, tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang ở biển Arab (phía Nam Iran) và đã ở đó từ khi chiến sự bắt đầu vào ngày 28/2.

Ông Schuster cho rằng việc có ba tàu sân bay trong khu vực sẽ mang lại lợi thế, trong đó một lợi thế là tàu USS George H.W. Bush mang theo máy bay chiến đấu F-35 đời mới, loại mà tàu USS Gerald R Ford không thể vận hành. Ông cho rằng có hai tàu sân bay có khả năng triển khai F-35 sẽ tăng đáng kể hỏa lực nếu Iran không nhượng bộ, dù các máy bay này không phải lựa chọn tối ưu để đối phó lực lượng hải quân phi đối xứng của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran.

Còn theo ông Layton, hai hoặc ba tàu sân bay có thể là quá nhiều nếu chỉ để làm nhiệm vụ phong tỏa. Ông nói: “Một cuộc phong tỏa thực ra chỉ cần một tàu. Tuy nhiên, cảnh báo về các đòn không kích bổ sung vào Iran khiến tàu thứ hai trở nên hữu ích”.

Ý nghĩa lịch sử

Theo dữ liệu Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), ba tàu sân bay Mỹ sẽ là con số lớn nhất được triển khai trong khu vực kể từ năm 2003. Trong giai đoạn đầu của chiến dịch tại Iraq năm 2003, có tới năm tàu sân bay Mỹ tham gia.

Nhận xét về ý nghĩa lịch sử của việc có ba tàu sân bay trong khu vực, ông Cedric Leighton, cựu đại tá Không quân Mỹ, nói rằng điều này gây áp lực buộc Iran phải đạt thỏa thuận, nhưng chưa rõ Iran có nhượng bộ hay không. “Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ”, ông Leighton nói.

Trước đó cùng ngày, một quan chức Mỹ cho biết nước này hiện có 19 tàu chiến ở Trung Đông và bảy tàu ở Ấn Độ Dương. Quan chức này không tính tàu USS George H.W. Bush cũng như các tàu khu trục tên lửa dẫn đường trong nhóm tác chiến vào con số này.

Nếu tàu USS George H.W. Bush đóng vai trò bổ sung cho lực lượng của CENTCOM chứ không phải thay thế cho hai tàu còn lại, thì điều đó sẽ thể hiện mức cam kết đặc biệt lớn của Mỹ đối với xung đột Iran.

Các trang theo dõi tàu cho thấy chỉ khoảng bốn đến năm trong tổng số 11 tàu sân bay của Hải quân Mỹ sẵn sàng tác chiến. Công tác bảo dưỡng, đại tu và huấn luyện khiến không phải tất cả 11 tàu đều có thể sẵn sàng chiến đấu cùng lúc.

Tuần trước, các nhà quan sát tàu ghi nhận tàu USS Theodore Roosevelt rời cảng San Diego và Hải quân Mỹ cho biết tàu này đang tham gia một cuộc tập trận ở Nam Thái Bình Dương ngoài khơi Chile. Tàu USS George Washington đang neo tại cảng ở Nhật Bản.

Tàu USS George H.W. Bush và nhóm tác chiến rời cảng Norfolk (bang Virginia) vào ngày 31/3, đi theo tuyến đường dài tới Trung Đông, vòng qua Mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi.

Tuyến đường này giúp tránh kênh đào Suez và Biển Đỏ, nơi lực lượng Houthi thân Iran kiểm soát khu vực eo biển Bab al-Mandab giữa Yemen và Sừng châu Phi.