Ngày 2/2, trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social sau cuộc điện đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông Modi đã đồng ý thay thế dầu thô của Liên bang Nga bằng dầu từ Venezuela và Mỹ.

Đổi lại, ông Trump cho biết hàng hóa Ấn Độ ngay lập tức sẽ chịu mức thuế 18%, giảm từ mức 50% - mức thuế trước đó bao gồm khoản thuế bổ sung 25% mà ông Trump áp đặt vào tháng 8/20205 nhằm buộc Ấn Độ ngừng mua dầu của Liên bang Nga.

Từ New Delhi, Thủ tướng Modi đã lên tiếng bày tỏ hoan nghênh và gửi lời cảm ơn tới Tổng thống Mỹ. Nhà lãnh đạo Ấn Độ hy vọng quyết định giảm thuế nhập khẩu đối với “các sản phẩm ‘Made in India’ sẽ mở ra những cơ hội to lớn cho hợp tác cùng có lợi giữa hai nước”.

Hàng hóa Ấn Độ từng nằm trong nhóm chịu mức thuế cao nhất do chính quyền Trump áp đặt. Do nhiều trường hợp được miễn trừ, theo ông Arvind Subramanian, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson và cựu cố vấn kinh tế trưởng của chính phủ Ấn Độ, mức thuế hiệu dụng đối với hàng hóa Ấn Độ vào khoảng 35%.

Ông Rob Thummel, giám đốc quản lý danh mục cấp cao tại Tortoise Capital cho biết dầu Venezuela có chất lượng tương tự dầu của Liên bang Nga - nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao, rất phù hợp để sản xuất các sản phẩm như dầu nhiên liệu và dầu diesel, đúng với cấu hình mà các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ hiện đang vận hành.

Tuy nhiên, theo đài CNN, hiện vẫn chưa rõ quá trình chuyển đổi này sẽ mất bao lâu. Hạ tầng dầu khí của Venezuela đang xuống cấp nghiêm trọng và cần khoảng một thập kỷ cùng hàng chục tỷ USD đầu tư để khôi phục sản lượng về mức hơn 3 triệu thùng/ngày như trước năm 1999, thời điểm chính phủ Venezuela tiếp quản ngành dầu khí.

Ngoài ra, Ấn Độ còn mua nhiều dầu từ Liên bang Nga hơn tổng sản lượng mà Venezuela hiện có thể sản xuất. Dữ liệu của Kpler, một nhà cung cấp dữ liệu thương mại toàn cầu, cho thấy Ấn Độ đang nhập khẩu khoảng 1,5 triệu thùng dầu của Liên bang Nga mỗi ngày, ngay cả nhiều tháng sau khi ông Trump áp thuế lên hàng hóa Ấn Độ như một biện pháp trừng phạt. Dầu của Liên bang Nga chiếm hơn một phần ba tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ.

Việc thay thế hoàn toàn dầu của Liên bang Nga bằng dầu từ Venezuela hoặc Mỹ, vì thế, theo ông Rob Haworth, giám đốc chiến lược đầu tư cấp cao tại U.S. Bank Asset Management, sẽ đòi hỏi đầu tư rất lớn, nhưng về lâu dài, điều này có thể tạo ra thêm những thách thức cho nền kinh tế Liên bang Nga.

Các quan chức chính phủ Ấn Độ trước đây đã bảo vệ việc mua dầu của Liên bang Nga, cho rằng điều này là thiết yếu đối với an ninh năng lượng quốc gia. Ấn Độ là quốc gia tiêu thụ dầu lớn thứ ba thế giới, và Liên bang Nga là nhà cung cấp ở gần về mặt địa lý. Nền kinh tế Ấn Độ đang tăng trưởng nhanh, được thúc đẩy bởi dân số lớn nhất thế giới, và phụ thuộc mạnh vào nguồn dầu thô này.

Bên cạnh đó, theo ông Robert Yawger của Mizuho Securities dầu của Liên bang Nga được giao dịch với mức chiết khấu đáng kể, khoảng 16 USD/thùng, so với dầu OPEC hoặc dầu Mỹ, khiến Ấn Độ rất khó từ bỏ. Ngay cả sau thỏa thuận này với Mỹ, ông Yawger cho rằng Ấn Độ vẫn có thể phớt lờ các lệnh trừng phạt và tiếp tục mua dầu của Liên bang Nga, như cách nước này đã làm trong vài năm qua.

Ông Yawger nói: “Có vô số cách khác nhau để họ có thể lách các cơ quan thực thi trừng phạt. Họ sẽ tìm ra cách sử dụng ‘hạm đội bóng tối’ để vận chuyển những thùng dầu đó” .

Tuy nhiên, khi giá dầu giảm trong vài tháng gần đây, chênh lệch giá giữa dầu bị trừng phạt và dầu không bị trừng phạt đã thu hẹp, tạo điều kiện để Ấn Độ thay đổi.

Theo ông Arvind Subramanian, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson và cựu cố vấn kinh tế trưởng của chính phủ Ấn Độ, khi giá dầu cao, lợi thế đó rất lớn. Nhưng khi giá dầu giảm, lợi thế này không còn đáng kể nữa. Nếu đưa vào phép tính việc các nhà xuất khẩu Ấn Độ đang chịu thiệt hại từ thuế quan của ông Trump, thì việc ngừng mua dầu của Liên bang Nga trở nên dễ dàng hơn”.