Theo báo The Times of India ngày 7/2, Ấn Độ đang điều chỉnh chính sách thương mại và năng lượng khi đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận thương mại tạm thời nhằm hạ nhiệt căng thẳng song phương với Mỹ. Trọng tâm của thỏa thuận xoay quanh việc New Delhi có sẵn sàng thu hẹp hoặc chấm dứt nhập khẩu dầu thô từ Nga hay không.
Năng lượng đang trở thành một phần không tách rời trong đàm phán thương mại Mỹ - Ấn, nơi thuế quan được sử dụng như công cụ điều chỉnh hành vi kinh tế và địa chính trị. (Trong ảnh: Một cơ sở khai thác dầu của Nga. Ảnh: TASS/TTXVN)
Theo sắc lệnh hành pháp do Tổng thống Donald Trump ký, mức thuế suất bổ sung theo Sắc lệnh 14329 chính thức chấm dứt từ 0h01 ngày 7/2/2026 theo giờ miền Đông, Mỹ. Nhà Trắng cho biết Ấn Độ đã thực hiện những bước đi đáng kể nhằm giải quyết quan ngại của Washington và cam kết ngừng nhập khẩu dầu Nga, trực tiếp hoặc gián tiếp. Quyết định này được coi là một phần trong nỗ lực rộng hơn nhằm tái thiết lập quan hệ thương mại song phương sau nhiều tháng căng thẳng.
Khuôn khổ thương mại tạm thời giữa hai nước cũng kèm theo các điều kiện giám sát chặt chẽ. Theo tuyên bố chung, Bộ trưởng Thương mại Mỹ sẽ theo dõi sát sao việc Ấn Độ có nối lại nhập khẩu dầu Nga hay không. Trong trường hợp New Delhi quay lại mua dầu từ Moskva, các quan chức cấp cao Mỹ có trách nhiệm khuyến nghị Tổng thống xem xét tái áp đặt mức thuế 25%. Việc dỡ thuế hiện nay được xem như một đòn bẩy thương mại gắn trực tiếp với lựa chọn năng lượng của Ấn Độ.
Trước đó, các biện pháp thuế quan của Mỹ đã gây sức ép đáng kể lên xuất khẩu Ấn Độ. Tháng 8/2025, Washington áp thuế đối ứng 25% cùng mức phụ thu 25% liên quan đến dầu Nga, đẩy tổng thuế lên tới 50% đối với một số mặt hàng. Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ, trong đó các ngành như dệt may, da giày, hóa chất và máy móc chịu tác động rõ rệt.
Theo khuôn khổ mới, thuế nhập khẩu của Mỹ đối với hàng hóa Ấn Độ sẽ giảm xuống còn 18%, từ mức 50% trước đó. Trong trường hợp thỏa thuận được hoàn tất, thuế suất có thể về 0% đối với một số nhóm sản phẩm như dược phẩm gốc, đá quý, kim cương và linh kiện hàng không. Đổi lại, Ấn Độ cam kết giảm hoặc xóa bỏ thuế đối với nhiều mặt hàng công nghiệp và nông sản của Mỹ, đồng thời bày tỏ ý định mua khoảng 500 tỷ USD hàng hóa trong lĩnh vực năng lượng, máy bay, công nghệ và than trong vòng 5 năm tới.
Trong bối cảnh đó, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đang phát đi những tín hiệu điều chỉnh rõ rệt. Theo Reuters, nhiều doanh nghiệp lọc dầu lớn như Indian Oil, Bharat Petroleum và Reliance Industries hiện không tiếp nhận các đề nghị mua dầu Nga cho các chuyến giao hàng trong tháng 3 và tháng 4. Phần lớn các nhà máy lọc dầu khác cũng đã tạm dừng các giao dịch dầu thô Nga, dù một số lô hàng đã được chốt trước đó vẫn sẽ được giao trong tháng 3.
Giới chức Ấn Độ chưa công bố kế hoạch chính thức về việc ngừng nhập khẩu dầu Nga. Bộ Ngoại giao nước này cho biết chiến lược năng lượng của New Delhi dựa trên việc đa dạng hóa nguồn cung, phù hợp với điều kiện thị trường và bối cảnh quốc tế đang thay đổi, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho quốc gia đông dân nhất thế giới.
Ấn Độ từng trở thành khách hàng mua dầu thô Nga lớn nhất qua đường biển sau khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022, tận dụng mức chiết khấu sâu trong bối cảnh các nước phương Tây áp đặt trừng phạt nhằm hạn chế nguồn thu năng lượng của Moskva. Tuy nhiên, dữ liệu ngành cho thấy lượng dầu Nga nhập khẩu vào Ấn Độ đã giảm mạnh trong những tháng gần đây, xuống mức thấp nhất trong hai năm vào tháng 12/2025. Dự kiến khối lượng nhập khẩu có thể tiếp tục giảm trong quý I/2026, khi các nhà máy tăng cường mua dầu từ Trung Đông, châu Phi và Nam Mỹ.
Các nguồn tin của Reuters cho biết, trừ khi có chỉ đạo trực tiếp từ chính phủ, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ nhiều khả năng sẽ tiếp tục hạn chế mua dầu Nga. Điều này cho thấy năng lượng đang trở thành một phần không tách rời trong đàm phán thương mại Mỹ - Ấn, nơi thuế quan được sử dụng như công cụ điều chỉnh hành vi kinh tế và địa chính trị.