Ngày 12/2, các nghị sỹ Mỹ rời khỏi tòa nhà Quốc hội mà không thông qua được gói ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa (DHS). Điều này khiến cho DHS gần như chắc chắn sẽ phải đóng cửa vào cuối tuần này.
Trụ sở Bộ An ninh Nội địa Mỹ tại Tukwila, Washington. Ảnh: AFP/TTXVN
Nguyên nhân chính bắt nguồn từ sự chia rẽ đảng phái sâu sắc liên quan đến các yêu cầu của phe Dân chủ về việc hạn chế quyền hạn của các nhân viên di trú liên bang.
Bế tắc trong đàm phán ngân sách
Phe Dân chủ tại Thượng viện đã chặn một dự luật chi tiêu vốn có thể giúp duy trì hoạt động cho DHS sau thời hạn chót là đêm 13/2. Cuộc bỏ phiếu kết thúc với tỷ lệ 52-47, không đạt được mức 60 phiếu cần thiết để vượt qua rào cản tranh luận. Mặc dù các nhà lãnh đạo Đảng Cộng hòa đã đưa ra một số nhượng bộ nhỏ, nhưng phe Dân chủ khẳng định chúng là chưa đủ để giải quyết những "lạm dụng" trong thực thi di trú.
Sự căng thẳng lên đến đỉnh điểm sau vụ việc các nhân viên di trú liên bang bắn chết Alex Pretti, một điều dưỡng 37 tuổi tại thành phố Minneapolis vào tháng trước. Sự kiện này đã gây ra một làn sóng phẫn nộ trên khắp nước Mỹ, thúc đẩy phe Dân chủ giữ lập trường cứng rắn hơn trong việc yêu cầu các biện pháp kiểm soát chặt chẽ đối với các cơ quan như Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) và Cục Hải quan và Biên phòng (CBP).
Các yêu cầu cốt lõi và sự phản đối
Phe Dân chủ đã đưa ra danh sách các điều kiện cụ thể để thông qua ngân sách, bao gồm cấm nhân viên di trú đeo mặt nạ, bắt buộc phải có lệnh từ thẩm phán khi thực hiện các vụ bắt giữ tại nhà và thiết lập chính sách sử dụng vũ lực nghiêm ngặt hơn cũng như chấm dứt các cuộc tuần tra lưu động.
Ngược lại, các lãnh đạo Đảng Cộng hòa bác bỏ hầu hết các đề xuất của đảng Dân chủ vì cho rằng chúng gây gánh nặng cho công tác thực thi pháp luật. Đảng Cộng hòa lập luận rằng việc buộc nhân viên lộ diện có thể khiến họ bị quấy rối hoặc lộ thông tin cá nhân. Phía Cộng hòa cũng yêu cầu bất kỳ hạn chế mới nào đối với lực lượng liên bang cũng phải đi kèm với các biện pháp hạn chế đối với những "thành phố trú ẩn".
Tác động của việc đóng cửa
Nếu ngân sách không được thông qua trước sáng 14/2, đây sẽ là lần thứ ba trong vòng 5 tháng, một phần chính phủ Mỹ phải ngừng hoạt động. Việc đóng cửa sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều cơ quan an ninh quan trọng của Mỹ như Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA), Lực lượng Bảo vệ bờ biển và Cơ quan An ninh Vận tải (TSA).
Dù các dịch vụ thiết yếu vẫn sẽ hoạt động, nhưng hàng nghìn nhân viên sẽ phải làm việc mà không được trả lương. Đáng chú ý, các hoạt động thực thi di trú của ICE và CBP có thể vẫn tiếp tục nhờ vào quỹ dự phòng 75 tỷ USD đã được phân bổ từ năm ngoái.
Hiện tại, cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ đều đã cho các nghị sĩ nghỉ lễ kéo dài một tuần, điều này gần như đảm bảo rằng Bộ An ninh Nội địa sẽ rơi vào tình trạng đóng cửa ít nhất là cho đến hết tuần sau. Các nhà lãnh đạo khẳng định đàm phán sẽ vẫn tiếp tục từ xa, nhưng một thỏa thuận cuối cùng vẫn có vẻ còn rất xa vời./.