Theo tờ The Guardian ngày 30/3, lực lượng bộ binh Mỹ đến Trung Đông vào cuối tuần qua đã mang lại cho Tổng thống Trump thêm năng lực để thực hiện một nỗ lực nguy hiểm nhằm mở lại eo biển Hormuz bằng vũ lực. Eo biển này là điểm gây sức ép lớn nhất của Iran trong cuộc chiến.

Việc Iran siết chặt eo biển Hormuz mang lại cho nước này đòn bẩy mà ông Trump hiểu rõ, khiến giá dầu tăng vọt lên hơn 100 USD/thùng. Tổng thống Trump cho biết ông sẵn sàng tạo cơ hội ngoại giao, dù các cuộc ném bom nhằm vào Iran vẫn tiếp diễn. Tuy nhiên, ngày 29/3, ông cũng nói rằng ông muốn “lấy dầu của Iran”.

Hiện tại, Tổng thống Trump có hai lựa chọn quân sự để mở lại eo biển Hormuz: chiếm giữ lãnh thổ hoặc triển khai lực lượng hải quân quy mô lớn tại tuyến đường thủy này. Các chuyên gia cho rằng ngay cả hoạt động tiến quân trên bộ hạn chế cũng có nguy cơ gây thương vong lớn, có thể làm sụp đổ nhiệm kỳ tổng thống. Đối với Iran, nước này coi lính Mỹ hiện diện trên lãnh thổ là lằn ranh đỏ.

Bà Emma Salisbury, thành viên cấp cao tại chương trình an ninh quốc gia của Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, tin rằng Tổng thống Trump sẽ leo thang xung đột bằng cách chiếm một trong các đảo của Iran ở vùng Vịnh. Bà nói: “Cho đến nay, ở mọi thời điểm Tổng thống đều chọn hành động và tôi thấy lần này sẽ không khác. Ông sẽ sử dụng binh sĩ nếu có sẵn. Tôi cho rằng tình hình sẽ diễn ra rất tệ và sẽ có nhiều thương vong”.

Theo các bên trung gian, Iran đã đưa ra cảnh báo là sẽ ném bom rải thảm chính lãnh thổ của mình để tiêu diệt bất kỳ binh sĩ Mỹ nào trên đất Iran. Theo các nhà ngoại giao, Iran tuyên bố sẵn sàng phá hủy cơ sở hạ tầng của chính mình để tấn công lực lượng xâm nhập.

Ngày 29/3, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cáo buộc Mỹ vừa muốn đàm phán vừa lên kế hoạch tấn công trên bộ. Ông nói: “Người của chúng tôi đang chờ lính Mỹ đặt chân lên mặt đất để thiêu đốt họ và trừng phạt các đồng minh khu vực của họ một lần và mãi mãi”. Ông Ghalibaf được coi là một đại diện tiềm năng của Iran nếu các cuộc đàm phán hòa bình diễn ra.

Một nửa lực lượng gồm 5.000 lính thủy đánh bộ, chuyên về đổ bộ đường biển, đã đến Trung Đông vào ngày 28/3. Khoảng 2.000 lính dù cũng dự kiến sẽ đến khu vực này.

Đảo Kharg của Iran là mục tiêu rõ ràng nhất khi đây là một tiền đồn nhỏ được sử dụng làm cảng xuất khẩu dầu chính của nước này. Các chuyên gia cho rằng chiếm một hoặc nhiều đảo nhỏ sẽ dễ hơn, dù lực lượng quy mô này sẽ bị dàn mỏng. Khi đó, nguy cơ thực sự sẽ bắt đầu khi Iran tiến hành các cuộc tấn công bằng rocket, tên lửa và thiết bị bay không người lái.

Quy mô lực lượng này vẫn thấp hơn nhiều so với yêu cầu để thực hiện chiến dịch trên bộ quy mô lớn. Từng có khoảng 150.000 binh sĩ được triển khai trong cuộc chiến tại Iraq năm 2003, trong khi lãnh thổ Iran lớn hơn hơn ba lần. Truyền thông Mỹ đưa tin một tàu sân bay thứ ba đang hướng tới Trung Đông và chính quyền đang cân nhắc điều thêm 10.000 binh sĩ.

Ông Trump cũng tính tới một hoạt động rủi ro hơn và phức tạp hơn: đột kích vào lãnh thổ Iran để kiểm soát kho uranium làm giàu ở mức cao của nước này, có thể đang bị chôn sâu tại một hoặc nhiều địa điểm từng bị ném bom năm 2025. Điều này sẽ cần đến lực lượng tác chiến đặc biệt.

Ông Trump nói với tờ Financial Times: “Có thể chúng ta chiếm đảo Kharg, có thể không. Chúng ta có nhiều lựa chọn. Điều đó cũng có nghĩa là chúng ta sẽ phải ở đó một thời gian”.

Đảo Kharg nằm sâu trong vùng Vịnh, cách xa eo biển Hormuz, làm tăng khó khăn hậu cần và mức độ dễ bị tổn thương đối với binh sĩ Mỹ.

Ngay tại eo biển Hormuz là một loạt đảo của Iran kiểm soát tuyến đường thủy này, trong đó lớn nhất là đảo Qeshm. Ba đảo nhỏ hơn gồm Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb (do Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất tuyên bố chủ quyền) tạo thành xương sống giúp Iran kiểm soát tuyến hàng hải này.

Ông Ruben Stewart, thành viên cấp cao về tác chiến trên bộ tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, cho rằng việc triển khai lực lượng có thể chỉ nhằm phô trương sức mạnh để tăng vị thế đàm phán của Mỹ, vì việc giữ hòn đảo nào quá vài ngày sẽ rất khó khăn. Ông nói: “Có thể họ sẽ đổ bộ vào một số địa điểm đó. Nhưng gần như không thể đạt được mục tiêu quân sự đáng kể nào”.

Các chiến dịch trên bộ có thể vẫn không chấm dứt được tình hình hiện nay. Để mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động hàng hải trong khi các cuộc tấn công vào tàu vẫn tiếp diễn, sẽ cần lực lượng hải quân hộ tống tàu thương mại cùng hoạt động rà phá thủy lôi và hỗ trợ trên không.

Nhiệm vụ này sẽ cần số lượng tàu chiến lớn đến mức Mỹ phải dựa vào các đồng minh như Anh và các nước châu Âu. Mỹ đặc biệt thiếu tàu rà phá thủy lôi. Cho đến nay, quân đội nước này cho biết họ không có đủ nguồn lực để bảo vệ các tàu thương mại.

Thách thức có thể sắp gia tăng. Lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen đã tham gia xung đột từ ngày 28/3, phóng tên lửa vào Israel. Nhóm này có thể bắt đầu tấn công các tàu đi qua eo biển hẹp ở phía Nam Biển Đỏ, một tuyến hàng hải quan trọng khác ở Trung Đông, khiến Mỹ phải bảo vệ cùng lúc hai tuyến đường thủy.