Động thái của Mỹ và phản ứng của Trung Quốc

Theo các nguồn tin, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đang xây dựng biện pháp cấm nhập khẩu các mẫu bộ thu phát quang mới của Trung Quốc. Đây là thiết bị giúp dữ liệu truyền qua cáp quang với tốc độ ánh sáng bên trong các trung tâm dữ liệu. Giới chức Mỹ hy vọng quy định sẽ được công bố trong năm nay và có hiệu lực ngay sau đó.

Động thái này nhằm ngăn một số hành động của các doanh nghiệp Trung Quốc tại các trung tâm dữ liệu - nơi đặt các chip dùng để huấn luyện và vận hành các mô hình AI.

Tuy nhiên, FCC vẫn có thể sửa đổi hoặc hủy bỏ quy định này. Dù vậy, đây là ví dụ mới nhất cho thấy chính quyền Mỹ đang tìm cách hạn chế công nghệ Trung Quốc thâm nhập các ngành công nghệ tiên tiến của Mỹ trước khi trở thành một phần của chuỗi cung ứng.

Các chuyên gia nhận định rằng các bộ thu phát quang chắc chắn tiềm ẩn rủi ro. Khi quá trình xây dựng trung tâm dữ liệu tăng tốc, điều quan trọng là phải bảo đảm chuỗi cung ứng của các trung tâm dữ liệu an toàn ngay từ đầu.

Sau thông tin trên, cổ phiếu các nhà sản xuất bộ thu phát quang của Mỹ đã tăng mạnh. Cổ phiếu của Lumentum tăng 7%, Coherent tăng 11% và Applied Optoelectronics tăng 18%.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington, D.C kêu gọi Mỹ lắng nghe những tiếng nói khách quan và lý trí từ cộng đồng doanh nghiệp hai nước, đồng thời chấm dứt bôi nhọ các doanh nghiệp Trung Quốc và đe dọa trừng phạt. Đại sứ quán Trung Quốc nhấn mạnh: "Trung Quốc sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để đáp trả hành động nào gây tổn hại đáng kể đến lợi ích của mình".

Tác động tiềm tàng của lệnh cấm

Nếu được ban hành, lệnh cấm sẽ ảnh hưởng đáng kể đến Zhongji Innolight - một trong những nhà cung cấp bộ thu phát quang lớn nhất thế giới của Trung Quốc. Tháng 6 vừa qua, doanh nghiệp này đã bị Bộ Chiến tranh Mỹ đưa vào danh sách các công ty có liên hệ với quân đội Trung Quốc. Danh sách này thường được xem là dấu hiệu báo trước các biện pháp cứng rắn hơn.

Lệnh cấm cũng có thể làm tăng chi phí đối với các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây của Mỹ như Amazon Web Services (AWS), do họ có thể phải chuyển sang mua sản phẩm từ các nhà sản xuất khác như Coherent và Lumentum của Mỹ.

Zhongji Innolight đang nắm khoảng 27% thị phần toàn cầu đối với bộ thu phát quang dùng cho trung tâm dữ liệu. Coherent và Lumentum sở hữu công nghệ cạnh tranh nhưng chưa đủ quy mô để thay thế các nhà cung cấp Trung Quốc. Khoảng 90% doanh thu của Zhongji Innolight đến từ các thị trường ngoài Trung Quốc.

Các quan chức có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc trong chính quyền Mỹ muốn tránh lặp lại trường hợp của Huawei, khi thiết bị viễn thông của tập đoàn này đã hiện diện quá sâu trong hạ tầng Mỹ, khiến quá trình loại bỏ diễn ra chậm, tốn kém và chưa triệt để.

Mặc dù FCC từ trước đến nay hoạt động tương đối độc lập, nhưng vào tháng 6, Tòa án Tối cao Mỹ đã ủng hộ quyết định của Tổng thống Donald Trump sa thải một thành viên đảng Dân chủ tại Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC), qua đó mở rộng quyền kiểm soát của tổng thống đối với bộ máy chính phủ, trong đó có một số cơ quan quản lý.

FCC đã áp dụng các biện pháp cấm tương tự đối với UAV, bộ định tuyến, robot và biến tần của Trung Quốc.

Theo các biện pháp này, FCC sẽ cấm nhập khẩu tất cả các mẫu bộ thu phát quang mới, đồng thời miễn trừ nhiều nhà cung cấp không phải của Trung Quốc.

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump nhiều lần cáo buộc các doanh nghiệp Trung Quốc đánh cắp sở hữu trí tuệ và cho rằng Huawei tham gia hoạt động gián điệp do nhà nước hậu thuẫn. Huawei đã bác bỏ các cáo buộc này.

Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump có cách tiếp cận mềm mỏng hơn sau khi Trung Quốc sử dụng biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm trong năm 2025.

Hồi tháng 2, Bộ Thương mại Mỹ đã tạm dừng một loạt biện pháp cấm nhập khẩu đối với Trung Quốc, trong đó có quy định nhằm vào thiết bị trung tâm dữ liệu của Trung Quốc, sau khi hai bên đạt được thỏa thuận hạ nhiệt cuộc chiến thương mại.

Tuy nhiên, FCC đã vào cuộc và lần lượt công bố lệnh cấm UAV và bộ định tuyến của Trung Quốc vào tháng 12/2025 và tháng 3/2026 thông qua "Danh sách được bảo vệ" do Quốc hội Mỹ lập ra nhằm ngăn các doanh nghiệp nước ngoài có sản phẩm bị coi là đe dọa an ninh quốc gia tiếp tục bán thiết bị tại Mỹ. Các biện pháp cấm biến tần và robot của Trung Quốc cũng được cơ quan này công bố trong tuần trước.